BRICS+: Uitbreiding, Risico’s en Geopolitieke Inzet

Een veranderende machtsbalans in de wereld

International institutions tend to reflect the balance of power between major countries at the time they were founded. They are essential as they shape how trade, economic imbalance, technology transfers, and military conflicts are managed at the global level.

Internationale instellingen weerspiegelen doorgaans de machtsbalans tussen grote landen op het moment van hun oprichting. Ze zijn essentieel omdat ze bepalen hoe handel, economische onevenwichtigheden, technologische overdrachten en militaire conflicten op mondiaal niveau worden beheerd.

Bijvoorbeeld, de Verenigde Naties werden in 1945 opgericht en hebben een gesloten Veiligheidsraad bestaande uit slechts vijf permanente leden, elk met een veto: China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

Het moet worden opgemerkt dat deze landen tot de eerste behoorden die kernbommen verkregen, en destijds waren zowel het VK als Frankrijk grote wereldmachten met uitgestrekte koloniale rijken. Het is dus logisch dat landen als India niet werden opgenomen, aangezien ze toen nog niet eens onafhankelijk waren.

Natuurlijk is er sinds 1945 veel veranderd. De USSR viel uiteen, China werd de fabriek van de wereld, en de oude koloniale rijken zijn allemaal verdwenen.

Daarom ontstaan er nieuwe internationale organisaties die een veranderende machtsbalans weerspiegelen. Misschien wel een van de meest besproken en betwiste is de zogenaamde BRICS, die sommigen als een mislukking beschouwen en anderen als de toekomst van de internationale betrekkingen, ter vervanging van de verouderde wereldorde na de Tweede Wereldoorlog.

De waarheid ligt waarschijnlijk tussen deze twee standpunten: de BRICS zijn een opkomende ster onder internationale organisaties, maar ze ondervinden serieuze beperkingen en tegenstand van de bestaande structuren.

BRICS: Van Acroniem tot Intergouvernementaal Blok (2001–2025)

Interessant genoeg komt de term BRICS niet voort uit een top‑down initiatief van enkele grote landen om een alternatief voor de Verenigde Naties te organiseren, maar uit een benaming uit 2001 die werd gecreëerd door een financieel analist van Goldman Sachs (GS ), Jim O’Neill, om de groep opkomende markten met de grootste impact in hun respectieve regio:

• Brazilië.
• Rusland.
• India.
• China.
• Zuid‑Afrika.

Het idee achter het acroniem is dat investeerders elk van deze landen over het hoofd zagen, maar dat elk land een groot toekomstpotentieel had dankzij natuurlijke hulpbronnen, voortdurende groei, demografische dynamiek of industriële en wetenschappelijke mogelijkheden.

Het beschreef ook goed een groep landen die ‘buiten’ de invloed staan in de meeste wereldwijde economische instellingen, die meestal gedomineerd worden door benoemingen uit westerse landen, zoals het IMF of de Wereldbank.

Zo werd de BRICS gezien als een afkorting voor het ‘andere’ deel van de wereldeconomie, buiten het Westen en zijn naaste bondgenoten zoals Japan en Zuid‑Korea.

2009–2011: Eerste Toppen en Toetreding van Zuid‑Afrika

Het idee dat de BRICS gemeenschappelijke belangen en zorgen hebben over het internationale systeem begon wortel te schieten, en de eerste BRICS‑bijeenkomst, waarin vertegenwoordigers van deze landen samenkwamen, begon in 2009 als een ‘informele diplomatieke club’. Zuid‑Afrika zou formeel toetreden in 2011.

Bron: BRICS

Gedurende vele jaren is de BRICS uitgegroeid tot een alternatief forum waar deze landen konden samenkomen en gemeenschappelijke kwesties onafhankelijk van westerse landen konden bespreken. Maar naast de standaardverklaring kwam er relatief weinig uit voort.

2024–2025 Uitbreiding: BRICS+ Lidmaatschap & Instellingen

Dit is geleidelijk veranderd, waarbij de BRICS nieuwe multilaterale instellingen heeft gecreëerd zoals de New Development Bank en de $100 mrd BRICS Contingent Reserve Arrangement, evenals 60 intragroep‑instellingen en een uitgebreid netwerk van denktanks.

Een andere ontwikkeling is de evolutie van de BRICS naar de BRICS+ in 2024, waarbij het acroniem grotendeels een erfenis van de oprichting is.

Veel landen hebben interesse getoond om toe te treden en hebben volledig lidmaatschap of een status gekregen die later tot lidmaatschap kan leiden. Onder de meest opvallende toevoegingen uit de uitbreiding van 2024 zijn de Verenigde Arabische Emiraten, Iran, Egypte en Ethiopië. Indonesië trad formeel toe in januari 2025.

Bron: Geopolitical Economy

Veel andere landen in Azië, Afrika en Zuid‑Amerika werden uitgenodigd om deel te nemen als ‘partnerlanden’: Algerije, Wit‑Rusland, Bolivia, Cuba, Indonesië, Kazachstan, Maleisië, Nigeria, Thailand, Turkije, Oeganda, Oezbekistan en Vietnam.

BRICS+ en de Opkomende Multipolaire Wereldorde

Multipolariteit

Tussen 2009 en 2025 zijn er veel dingen gebeurd die ook de impact van de BRICS‑bijeenkomst hebben veranderd. Zowel op economisch gebied als op het gebied van internationale betrekkingen.

Dit heeft geleid tot een nieuw concept genaamd Multipolariteit. In theorie zou het een alternatief kunnen bieden voor de door het Westen gecontroleerde ‘regelsgebaseerde orde’, waarbij de wereld in plaats daarvan wordt beheerd door meerdere ‘polen’ van macht, gecentreerd rond een groter regionaal belangrijk land, maar met veel minder wereldwijde instellingen.

In veel opzichten is dit een terugkeer naar de Koude Oorlog en het pre‑WOII-concept van ‘invloedssfeer’. Of naar de orde na de Napoleontische oorlogen die in de 19e eeuw in Europa werd vastgesteld.

In deze visie zou het huidige ‘West versus de rest’ worden vervangen door machtscentra, waarschijnlijk de landen of unies zoals de VS, EU, Rusland, China, India, Brazilië, Iran, enz., die elk een veel groter niveau van macht en autonomie op regionaal niveau uitoefenen.

China’s Industriële Schaal en BRICS‑Invloed

Bron: Statista

Deze opkomst van China leidde ook tot een parallelle groei van spanningen met de VS, die culmineerden in verschillende golven van handelsoorlogen tijdens de Biden- en de twee Trump‑regeringen.

Het zag ook dat China dominant werd in veel sectoren, zoals drones, zonne‑energie, batterijen, goedkopere elektrische voertuigen, zeldzame aardmetalen en lithium, evenals de grootste producent van beton, staal en schepen ter wereld.

In die context wordt de groeiende capaciteit van China soms gezien als een existentiële bedreiging voor de Amerikaanse invloed, op een manier die de USSR nooit heeft kunnen bereiken, omdat die meer uitsluitend afhankelijk was van militaire capaciteit.

Bron: The Economist

Russische Geopolitieke Beperkingen en BRICS‑Diplomatie

De relaties tussen het Westen en Rusland verslechterden gestaag gedurende die periode, met een opeenvolging van steeds gewelddadigere brandpunten:

• Russo‑Georgische Oorlog in 2008.
• Maidan‑revolutie en de annexatie van de Krim in 2014
• Russische militaire actie in Syrië begon in 2015.
• ‘Speciale Militaire Operatie’ in Oekraïne sinds 2022.

In deze context zijn organisaties zoals de BRICS, maar ook de Shanghai Cooperation Organization (SCO), belangrijk geweest voor Rusland om internationale betrekkingen, vitale handel en diplomatieke verbindingen te behouden.

Bron: Visual Capitalist

Waarom het Globale Zuid zich naar BRICS‑fora verplaatst

De economische groei en ontwikkeling van Zuid‑Amerika, India en Zuidoost‑Azië zijn ook drijfveren achter de groeiende interesse in de BRICS en andere organisaties die beter het ‘Globale Zuid’ vertegenwoordigen.

Naarmate de niet‑westelijke naties steeds rijker worden, verlangen ze ook meer gehoord te worden en meer invloed te hebben in internationale aangelegenheden.

Door alternatieve fora aan te bieden aan de VN of G7/G20, zoals de BRICS voor landen van het Globale Zuid, inclusief naties die worden beschouwd als ‘rogue states’ zoals Iran, kunnen grote machten zoals China en Rusland, of opkomende grootmachten zoals India en Brazilië, zelf meer invloed krijgen.

Wat heeft BRICS+ tot nu toe bereikt?

Critici / Pro‑BRICS+ Argument

Critici van de BRICS‑organisatie wijzen vaak terecht op het feit dat er tot nu toe zeer weinig praktische beslissingen uit het forum zijn voortgekomen, en dat de impact in de echte wereld minimaal is geweest.

Een belangrijke reden is dat, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de VN‑Veiligheidsraad, het IMF of de NAVO, de BRICS‑organisatie veel minder formeel en op consensus gebaseerd is. Daarom zijn verklaringen en beslissingen die tijdens de BRICS‑bijeenkomst worden genomen niet bindend en moeten ze worden gereduceerd tot het laagste gemeenschappelijke niveau.

Het diverse profiel van de BRICS‑landen vormt ook een belemmering:

• Toch bevinden ontwikkelingslanden zoals Zuid‑Afrika, Egypte of Brazilië zich niet op hetzelfde ontwikkelingsniveau als China.
• Nucleaire machten zoals China, Rusland of India steunen zelden interesse in nucleaire ontwikkeling door landen zoals Iran.

Ten slotte zijn de relaties tussen individuele BRICS‑leden vaak gespannen. Bijvoorbeeld, India en China hebben regelmatige grensgevechten in de Himalaya, en China’s nauwe relatie met Pakistan vergroot de spanningen met India.

Al deze beperkingen komen samen en beperken wat de BRICS‑bijeenkomst kan bereiken, aangezien diverse belangen, onderlinge conflicten en de wens van veel leden om dicht bij het westerse blok te blijven, het verhinderen een levensvatbaar alternatief voor door het Westen geleide instellingen te worden.

Voorstanders

Veeg om te scrollen →

Kort samengevat omvat BRICS+ nu bijna de helft van de wereldbevolking en meer dan een derde van het wereldwijde BBP (PPP). De leden domineren de productie van energie en grondstoffen en spelen een steeds grotere rol in internetconnectiviteit en de ontwikkeling van koolstofarme energie.

Voorstanders van het BRICS‑initiatief zullen echter terecht opmerken dat de recente golven van uitbreidingen en de interesse van nieuwe landen om toe te treden een dringende behoefte aan nieuwe internationale instellingen weerspiegelen.

De toetreding van landen zoals Iran en Indonesië weerspiegelt ook een veranderende machtsbalans, waarbij militaire en economische ontwikkeling nieuwe landen een krachtigere positie in internationale onderhandelingen geeft.

Specifieker kan de integratie van Iran en de aanhoudende invloed van Rusland worden beschreven als een afwijzing van de door het Westen geleide pogingen om deze landen van de rest van de wereld te isoleren.

Evenzo, terwijl de VS hun handelsoorlog met China beschrijven als een wereldwijd probleem (‘Maak geen vergissing, dit is China versus de wereld’), lijken de BRICS‑leden dit standpunt af te wijzen.

In dat opzicht wordt het ontbreken van een samenhangende agenda en een handhavingsmechanisme soms als een positieve zaak gezien, omdat het open discussie mogelijk maakt, zelfs in een decennium met recordgeopolitieke spanningen en conflicten.

Ten slotte zullen BRICS+‑enthousiastelingen terecht opmerken dat de organisatie nu de meerderheid van de mensheid bijeenbrengt en evenveel, zo niet meer, economische capaciteit heeft dan het Westen.

Bron: Statista

Toekomst van BRICS

Samenwerking of Conflict?

Een groot deel van de toekomstige impact van BRICS+ en vergelijkbare organisaties zoals de SCO zal afhangen van de wereldwijde trajecten op het gebied van handel, militaire conflicten en economische ontwikkeling.

Over het algemeen lijkt het onrealistisch dat westerse landen voor altijd alleen het lot van de wereld bepalen, zoals ze deden in 1945, niet terwijl Azië, Zuid‑Amerika, het Midden‑Oosten en Afrika zich snel economisch ontwikkelen.

Dit betekent niet per se dat nieuwe organisaties oudere moeten vervangen, maar wel dat legacy‑instellingen zoals de VN, het IMF, de Wereldbank, de WTO en anderen moeten hervormen om andere landen meer invloed te geven.

Als ze daarin falen, zullen BRICS+ en anderen waarschijnlijk het vacuüm opvullen.

Ontwikkelingsmodel

Een diepere impact van de economische opkomst van China is de veronderstelling over economische ontwikkelingsmodellen uit te dagen. Tot voor kort werd toegang tot de Amerikaanse markt en kapitaal beschouwd als een absolute noodzaak voor ontwikkelingslanden.

Maar China is nu veel rijker en lijkt in staat een volledige handelsoorlog, sancties tegen zijn halfgeleiderindustrie, enz. te kunnen doorstaan.

Dit biedt veel landen een alternatief zowel voor kapitaal als een ontwikkelingsmodel ten opzichte van het door financiën geleide Westen.

In plaats daarvan kan een visie gebaseerd op infrastructuur (waterkrachtcentrales, hogesnelheidslijnen, havens, enz.) en verbinding met de Chinese toeleveringsketen, gefinancierd via initiatieven zoals het Belt and Road Initiative, aangedreven door Chinees geld, worden aangenomen en zich losmaken van financiële en industriële verbindingen met het Westen.

Bron: Belt And Road Research Platform

Critici zullen wijzen op het risico van roofzuchtige leningen, afhankelijkheid van China en buitenlandse politieke inmenging.

Tegen‑critici zullen reageren dat hetzelfde gezegd kan worden over leningen van het IMF en de Wereldbank.

De‑dollarisatie: Betalingen, Valuta en Goud

De‑dollarisatie

Waarschijnlijk een van de meest controversiële onderwerpen onder investeerders en economen, de vraag van de‑dollarisatie doemt op in de achtergrond van elke discussie over de BRICS+.

Het onderwerp van het verminderen van de rol van de Amerikaanse dollar in internationale monetaire reserves en internationale handel is van groot belang voor rivaliserende machten zoals China en Rusland. Het is minder relevant voor landen met een vriendelijkere relatie met de VS en Europa, zoals India.

Desondanks hebben de BRICS‑landen nationale alternatieven ontwikkeld voor de door het Westen gedomineerde financiële infrastructuren zoals het SWIFT‑netwerk.

Bron: GIS Reports

Handel tussen BRICS‑leden wordt ook steeds vaker in lokale valuta uitgevoerd, in plaats van via de tussenliggende dollar, zoals decennialang de norm was.

Rusland meldde bijvoorbeeld in 2024 dat 90 procent van de handel binnen het BRICS‑blok werd uitgevoerd in nationale valuta in plaats van dollars.

China en India hebben rupee‑yuan handelsovereenkomsten gesloten, en Brazilië heeft soortgelijke regelingen geïnitieerd met gebruik van de real.

Het moet ook worden opgemerkt dat dit een wereldwijde trend is, niet beperkt tot BRICS‑leden, aangezien groeiende economieën meer controle over hun valuta en handel zoeken.

Bijvoorbeeld, Argentinië, ondanks een nauwere afstemming op Washington, gebruikt nog steeds een valutawisselovereenkomst voor handel met China, met yuan.

Hoewel er voorlopig geen uniform financieel systeem door de BRICS is ontwikkeld, zal de gefragmenteerde aanpak van het verbinden van meerdere nationale of regionale systemen waarschijnlijk blijven bestaan en in belang toenemen.

Goud, mBridge en Afwikkelingsexperimenten

Een ander fel betwist onderwerp, ook binnen de organisatie zelf, is de kwestie van een gemeenschappelijke BRICS‑valuta.

Als een groep landen met een enorm deel van de wereldwijde grondstoffen-, energie- en industriële productie, zouden ze in theorie kunnen besluiten een op energie of grondstoffen gebaseerde valuta te creëren als alternatief voor de dollar.

In de praktijk zal dit idee waarschijnlijk om ten minste drie redenen niet werken:

• Verschillende leden hebben verschillende natuurlijke hulpbronnen, waardoor een synthetische grondstof ondersteund door olie, gas, metalen en andere hulpbronnen een onderhandelingsnachtmerrie wordt, waarbij elk lid belang heeft om hun favoriete grondstof hoger te waarderen.
  • Dit zou ook extra onderhandelingsmacht kunnen geven aan grondstofproducenten zoals Rusland, Brazilië, de VAE en Iran ten opzichte van China, iets dat China waarschijnlijk niet zal ondersteunen.
• Een agressieve drang naar een alternatief voor de dollar is ongewenst voor landen zoals Brazilië en India, die confrontatie met het Westen willen vermijden en de relaties met ‘alle partijen’ zo goed mogelijk willen behouden.
• Schommelingen in grondstofprijzen kunnen een dergelijk systeem zeer onstabiel maken.

Historisch gezien is goud een alternatief voor internationale handel dat universeel wordt geaccepteerd om de betalingsbalans tussen landen te vereffenen.

Goud kan worden gebruikt als een ‘neutrale’ valuta, niet gekoppeld aan een specifiek land, en converteerbaar naar elke andere valuta.

Dit neutraliseert ook het risico dat een land zijn valuta ‘wapent’, zoals Russische in USD en euro’s genoteerde reserves die na het begin van de oorlog in Oekraïne bevroren zijn.

Enkele signalen wijzen op een voorzichtige interesse in die richting, waarbij Shanghai actief werkt aan het worden van een internationaal goudhandelscentrum.

Bron: Jim Bianco

In addition, the de facto convertibility of the yuan into gold will be supported by de opening van nieuwe fysieke leveringskluizen in Hong Kong en plannen voor meer magazijnen in het buitenland, inclusief in internationale financiële centra zoals Dubai.

Een belangrijk BRICS‑punt, zei hij, is de grensoverschrijdende digitale centrale bankvaluta‑pilot, vaak mBridge genoemd. Deze werd gelanceerd door China, Hong Kong, Thailand en de Verenigde Arabische Emiraten, waarbij Saoedi‑Arabie recentelijk is toegetreden.

Het stelt deelnemers in staat af te wikkelen in lokale valuta in plaats van dollars. Daartegenover stelde hij een Amerikaanse route voor die leunt op dollar‑stablecoins, digitale tokens gedekt door kortlopende staatsobligaties.

“‘Papiergoud is voorbij’ terwijl BRICS‑naties dollar‑vrije betalingen bouwen” in Mining.com.

Het is ook gespeculeerd dat China en Rusland al jarenlang stilletjes goudreserves ophopen, met de goudreserves van China mogelijk even groot als het dubbele of drievoudige van de officieel erkende reserves.

Zeker, de recente bullmarkt in goudprijzen zou de gele metaal aantrekkelijker kunnen maken als alternatief voor de Amerikaanse dollar, met aankopen van centrale banken (vooral van China) als drijvende kracht achter de prijsstijging.

Of dit initiatief succesvol zal zijn, moet nog blijken.

Maar zeker, gezien de stevige tegenstand van China tegen tarieven met exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen, lijkt het erop dat de Chinese regering en ten minste enkele van haar BRICS‑partners bereid zijn de VS veel agressiever uit te dagen dan voorheen en zich te verzetten tegen de wapenisering van de Amerikaanse dollar.

Conclusie

Van een afkorting van een investeringsbank in 2001 tot een volwaardige internationale organisatie die het grootste deel van de wereldbevolking, het BBP en de hulpbronnen bijeenbrengt, heeft de BRICS+‑organisatie de afgelopen twee decennia enorm veranderd.

Tegelijkertijd heeft ze vaak moeite gehad om dit opmerkelijke bereik om te zetten in daadwerkelijke invloed of macht.

Voor een groot deel komt dit door dezelfde oorzaken die de VN vaak impotent doen lijken: gebrek aan leiderschap, conflicterende belangen en moeilijkheid om een unanieme consensus te bereiken voor iets impactvols.

Desondanks mogen de westerse landen en de organisatie die zij leiden het niet te gemakkelijk afdoen.

Naarmate ontwikkelingslanden gefrustreerd raken door de beperkte impact die hun stem kan hebben op beleid bij de VN, IMF, Wereldbank en WTO, kunnen ze alternatieven gaan zoeken. Vooral nu de VS zich tegelijkertijd terugtrekt in een meer protectionistische houding, en Europa vastzit in een escalerend conflict met Rusland.

Dus hoewel de BRICS+ mogelijk niet het ideale voorbeeld van multipolariteit wordt dat sommigen zich voorstellen, kan het toch enige veranderingen teweegbrengen in de internationale diplomatieke orde door concurrentie en uitdaging te bieden aan de bestaande instellingen.

Investeren in BRICS

1. iShares BIC 50 UCITS ETF.

Aangezien de BRICS grote economieën zijn, kan niet één bedrijf direct worden belegd om een gediversifieerde blootstelling in een portefeuille te krijgen, hoewel bedrijven zoals Alibaba (BABA ), Mercadolibre (MELI ), NuBank (NU ), of SEA (SE ) kunnen blootstelling bieden aan e‑commerce en technologie in de respectieve landen (China, Brazilië, Indonesië) (volg de links voor een rapport gewijd aan elk bedrijf).

Een andere manier is het gebruik van speciale ETF’s. Een goed voorbeeld is de iShares BIC 50 UCITS ETF.

De ETF volgt een index bestaande uit 50 van de grootste Braziliaanse, Indiase en Chinese bedrijven. Net als het totale BBP van de BRICS+ bestaat het grootste deel van de ETF uit Chinese bedrijven, met tech‑bedrijven zoals Alibaba en Tencent, maar ook bedrijven zoals banken, verzekeraars, raffinaderijen of autofabrikanten (BYD, Xpeng, Geely).

De Braziliaanse ijzermijn Vale (VALE ) is ook aanwezig.

Bron: iShares

De consumptiegoederensector domineert de index, gevolgd door financiële diensten en ICT, en een relatief kleine blootstelling aan materialen, energie of onroerend goed, althans vergeleken met de omvang van deze sectoren in de BRICS+‑economieën.

Bron: iShares

Het moet worden opgemerkt dat de index vroeger ook Russische aandelen bevatte, zoals Gazprom, Sberbank en Rosneft, maar deze zijn sinds de invasie van Oekraïne vrijwel tot nul gewaardeerd.

Dus, uiteraard, illustreert dit dat beleggers in deze ETF, en de BRICS+‑landen in het algemeen, zich meer bewust moeten zijn van geopolitieke risico’s dan bij andere internationale ETF’s.

2. iShares MSCI BRIC ETF

Een andere optie is deze ETF, die de beleggingsresultaten wil volgen van een index bestaande uit Chinese aandelen die beschikbaar zijn voor internationale beleggers, en Braziliaanse en Indiase aandelen.

Ook hier zijn de grootste posities voornamelijk Chinees, maar met enige inspanningen om de blootstelling aan de andere twee landen te vergroten, zoals met de Indiase bank HDFC Bank (HDB ) op de derde plaats en met Reliance, een toonaangevend Indiaas energie‑ en industrieel bedrijf dat de vijfde grootste positie in de ETF vormt.

Vale, Nu Holdings en andere Indiase en Braziliaanse aandelen zijn ook opgenomen in de ETF.

Bron: iShare

Over het algemeen is de index sterk gericht op ICT en financiële diensten, met consumptiegoederen, industriële sectoren, materialen en energie als de andere belangrijke economische sectoren.

Bron: iShare