Spotlights

Investeren in Koper: Het Metaal dat AI en Schone Energie Aandrijft

mm
Gepubliceerd op
Bijgewerkt op
Voeg Securities.io toe aan je voorkeursbronnen op Google
Toelichting: Securities.io kan een vergoeding ontvangen wanneer u links naar beoordeelde producten gebruikt. Dit beïnvloedt onze redactionele beoordelingen niet. Wij zijn geen geregistreerd beleggingsadviseur; dit is geen beleggingsadvies. Lees onze affiliateverklaring.

Waarom Koper Belangrijkder Dan Ooit Is

Al vroeg in de menselijke geschiedenis ontdekten mensen dat bepaalde gesteenten metaal bevatten en dat dit metaal kon worden gesmolten en gezuiverd. Dankzij hun lage smeltpunten en de relatief eenvoudige herkenning van rijke ertsaders behoorden goud en koper tot de eerste metalen die werden geraffineerd.

Duizenden jaren lang waren koper en later brons, een legering van koper en tin, de belangrijkste metalen op aarde. Ze vormden de basis voor vrijwel alle werktuigen en wapens en brachten de eerste internationale handelsnetwerken voort, waarbij tin van de Britse eilanden of uit Centraal-Azië tot in het huidige Egypte en Irak terechtkwam.

Bron: Phys.org

Na de uitvinding van het ijzersmelten verloor koper veel van zijn strategische belang en werd het geleidelijk vooral gebruikt voor munten met een lage waarde, sieraden, accessoires en dakbedekking.

Dat veranderde met de industriële revolutie en de ontdekking van elektriciteit, want koper is een uitstekende stroomgeleider. Goud geleidt in feite nog beter, maar alleen koper is goedkoop genoeg voor praktisch gebruik; de elektrische toepassingen van goud blijven beperkt tot kleine hoeveelheden in computerchips.

Tegenwoordig is er meer koper nodig dan ooit, vooral door de elektrificatie van vrijwel alles: energieproductie, vervoer, zware industrie, verwarming en koeling.

Voor beleggers ligt investeren in koper daarom in het verlengde van investeren in hernieuwbare energie en elektrische voertuigen. Bovendien lijkt er veel meer koper nodig te zijn dan de sector momenteel kan produceren.

Globaal Overzicht van de Koper Markt

Waar Koper vandaan Komt: Belangrijke Ertsen en Mijnlocaties

Koper komt voor in uiteenlopende minerale afzettingen, meestal in geoxideerde vorm, waardoor het een groenachtige kleur krijgt.

Tot de belangrijkste koperertsen behoren chalcopyriet (koper-ijzer-zwavel, CuFeS2), borniet (koper-ijzersulfide, Cu5FeS4), malachiet (kopercarbonaat, Cu2CO3(OH)2) en chalcociet (kopersulfide, Cu2S).

Chalcopyriet komt het meest voor en is historisch gebruikt in de winstgevendste kopermijnen. Koperhoudende sulfideertsen kunnen zeer geconcentreerd zijn, maar zijn zeldzaam en duurder om tot zuiver metaal te verwerken.

Koper wordt wereldwijd gevonden, maar de grootste voorraden liggen in Noord- en Zuid-Amerika langs de Andes en de Rocky Mountains. Deze afzettingen hebben vaak een hoge concentratie, waardoor winning economischer is.

Veruit de drie grootste koperproducerende landen zijn Chili, Peru en Congo, gevolgd door China, de Verenigde Staten, Rusland en Australië.

Wat Bepaalt de Koperprijzen?

Zoals bij de meeste grondstoffen wordt de koperprijs bepaald door het evenwicht tussen vraag en aanbod. Het metaal heeft de afgelopen jaren goed gepresteerd, vooral sinds 2021.

Omdat koper bij uitstek een industrieel metaal is, hangt de prijs nauw samen met de gezondheid van de wereldeconomie. Daardoor heeft koper onder handelaren de bijnaam Dr. Copper gekregen. Een koperoverschot geldt als een duidelijk teken van recessie in de reële economie, terwijl hoge prijzen en tekorten juist op sterke industriële activiteit wijzen.

Beperkingen in de Koper Aanvoer en Mijnbouwtrends

De jaarlijkse koperproductie bedroeg in 2024 ongeveer 23 miljoen ton.

Waarschijnlijk zijn veel van de grootste en gemakkelijkst winbare koperafzettingen al ontdekt. Het lage aantal nieuwe vondsten in de afgelopen jaren ondersteunt die gedachte, ondanks de zeer hoge exploratiebudgetten van kopermijnbouwers sinds 2005.

Sinds 2015 is in de praktijk geen grote nieuwe koperafzetting van betekenis ontdekt.

De geringe aanvulling van koperreserves wordt verergerd door de dalende kwaliteit van enkele van ‘s werelds beste koperproducerende activa. In Chileense mijnen is de koperconcentratie in het gewonnen erts sinds 1999 bijvoorbeeld meer dan gehalveerd.

Wanneer het ertsgehalte daalt, wordt winning duurder en zijn hogere prijzen nodig om de productie rendabel te houden.

Naar schatting is in de komende 25 jaar ten minste 2,1 biljoen dollar aan investeringen nodig om aan de vraag naar koper te voldoen.

De bestaande en geplande mijnen lijken voorlopig onvoldoende om in de verwachte vraag van de komende tien tot vijftien jaar te voorzien.

Bron: IEA

Stijgende Kopervraag: China, AI, EV’s en Schone Energie

Vanwege het belang van koper voor groene technologie en industriële goederen is het niet verrassend dat China veruit de grootste verbruiker is, met meer dan de helft van de wereldwijde consumptie.

Daarna volgen andere grote industrielanden, waaronder de Verenigde Staten, Duitsland, Japan en Zuid-Korea.

China is ook goed voor 46% van de wereldwijde koperraffinage. Het grootste deel van het verbruik bestaat daarom uit ruw erts dat naar China wordt ingevoerd en daar wordt geraffineerd.

De vraag naar koper zal naar verwachting snel groeien, vooral door de uitbreiding van elektriciteitsnetten en schone technologieën. De vraag vanuit de bouw en andere toepassingen blijft naar verwachting stabiel of neemt licht toe.

Bron: IEA

“Richting 2050 verwachten we dat de wereldwijde vraag naar koper met 70% stijgt tot 50 miljoen ton per jaar.

Die groei wordt aangedreven door de rol van koper in bestaande en opkomende technologieën en door de mondiale klimaatdoelstellingen.”

Rag Udd – commercieel directeur van BHP

Een andere aanjager van de kopervraag is de algemene groei van energieverbruik en elektriciteitsproductie door de ontwikkeling van grote economieën zoals China, Zuidoost-Azië en India. Ook rekenkracht voor AI, blockchain en 5G-connectiviteit vereist veel koper.

Bron: BHP

Door de groeiende vraag en het uitblijven van grote nieuwe mijnen kampt de kopersector sinds 2022 met een structureel aanbodtekort, dat de afgelopen twee jaar verder is opgelopen.

Koperrecycling: Duurzame Voldoening aan de Vraag

Naast mijnbouw wordt recycling een essentiële aanvullende bron van koper. Momenteel levert recycling ongeveer een derde van de wereldwijde kopervraag.

In theorie is koper volledig recyclebaar, wat op lange termijn de druk op nieuwe mijnbouw voor dit belangrijke metaal zou moeten verminderen. Recycling bespaart bovendien tot 85% van de energie die nodig is om koper te produceren.

In de praktijk wordt koper niet altijd goed gerecycled, omdat het vaak in kleine hoeveelheden tussen andere metalen zit of omdat afvalbeheer en recycling tekortschieten. Momenteel wordt slechts 32% teruggewonnen.

Door geavanceerde verwerkingstechnologie te combineren met aanzienlijk hogere recyclingpercentages kan tegen 2040 ongeveer twee derde van het nieuw beschikbare koperschroot uit afgedankte producten worden teruggewonnen en gerecycled.

Bron: World Resources Institute

Ook wetgeving wordt aangepast om meer metaal terug te winnen. De Europese richtlijn voor autowrakken schrijft bijvoorbeeld voor dat afgedankte voertuigen op basis van hun gemiddelde gewicht voor minstens 95% moeten worden teruggewonnen en voor 85% gerecycled, inclusief materialen zoals koper.

Sleutelindustrieën die de Kopervraag Stimuleren

Koper in Verwarmings- en Koelsystemen

Koper is niet alleen een zeer goede elektrische geleider, maar ook een uitstekende warmtegeleider. Daarom wordt het in grote hoeveelheden gebruikt in airconditioningsystemen en warmtepompen.

Een doorsnee compressor van een airconditioner bevat afhankelijk van omvang en complexiteit ongeveer 0,5 tot 2,3 kilogram koper. Door de snelle ontwikkeling van grote delen van het mondiale Zuiden is dit een krachtige bron van vraag.

In de verdampers, condensors, compressoren, leidingen, aansluitingen, besturing en sensorkabels van een warmtepomp kan tot 21 kilogram koper zitten.

In de Verenigde Staten gaat 43% van het huishoudelijke energieverbruik naar ruimte- en waterverwarming; in Europa geldt dat voor 31% van de huishoudens. De omschakeling van aardgas naar elektriciteit in deze sectoren wordt voor de kopervraag bijna even belangrijk als elektrische voertuigen en hernieuwbare energie.

De Rol van Koper in Hernieuwbare Energie en Groene Technologie

Koper is in algemene zin het belangrijkste metaal voor groene technologie en speelt een grote rol in zonne-energie, windenergie, elektriciteitsnetten, elektrische voertuigen en energieopslag.

Zonne-energie-installaties verbruiken ongeveer 5,5 ton koper per megawatt nominaal vermogen.

Hoewel zonne-energie steeds goedkoper is geworden, is het koperverbruik per megawatt nauwelijks gedaald. Het koper zit vooral in kabels, bedrading en stroomoverdracht, die technologisch minder eenvoudig te verbeteren zijn dan de efficiëntie van fotovoltaïsche onderdelen.

Een windturbine van 3 MW gebruikt ongeveer 4,7 ton koper. Ongeveer de helft zit in kabels en bedrading, en de rest in de turbine en transformator.

Dit beeld onderschat het toekomstige koperverbruik van windprojecten, omdat de grootste projecten de komende jaren waarschijnlijk op zee worden gebouwd. Offshore windenergie gebruikt door de veel langere kabels aanzienlijk meer koper, tot 10 à 11 ton per megawatt. Kabels zijn goed voor maximaal 80% van het koper in zulke projecten.

Hoe Elektrische Voertuigen Koperconsumptie Stimuleren

Koper is een belangrijk onderdeel van elektrische auto’s en andere elektrische voertuigen. Kabels, extra elektronische besturing en het accupakket zijn de grootste verbruikers.

Een gemiddelde elektrische auto bevat bijna 100 kilogram koper, twee tot drie keer zoveel als een auto met verbrandingsmotor. Bij zware voertuigen zoals bussen en vrachtwagens is het verschil nog groter.

De elektrificatie van vervoer wordt daarmee een belangrijke motor van het toekomstige koperverbruik. Hybride voertuigen hebben veel minder koper nodig; de mate waarin zij auto’s met verbrandingsmotor vervangen is daarom van belang.

Het Elektriciteitsnet en Opslagboom: Een Koperintensieve Transitie

Koper wordt al veel gebruikt voor bedrading in gebouwen.

De elektrificatie van vervoer, industrie en verwarming vergt veel meer elektriciteit. Daarvoor zijn veel laadstations, transformatoren en andere voorzieningen nodig, die zelf grote hoeveelheden koper gebruiken.

Hoogspanningslijnen over lange afstand gebruiken overigens weinig koper, omdat ze van aluminium worden gemaakt.

Hernieuwbare energie vereist daarnaast veel batterijopslag vanwege de natuurlijke wisselvalligheid van de productie: windturbines en zonnepanelen leveren alleen energie wanneer het waait of de zon schijnt.

Alle batterijtypen vragen grote hoeveelheden koper, ongeveer 200 tot 245 kilogram per megawatt capaciteit. Zelfs pompaccumulatie gebruikt circa 145 kilogram per megawatt, vooral in de krachtige elektrische pomp die voor deze opslagtechniek nodig is.

Als het elektriciteitsnet grotendeels op hernieuwbare energie zou draaien, kan het batterijsysteem evenveel koper gaan vragen als de rest van het net samen.

AI, Datacenters en Koper: De Computatieverbinding

AI en computertechnologie zijn eveneens grote koperverbruikers. Dat geldt op elk niveau: van koper in chips tot stroomkabels en koellichamen die voorkomen dat servers door hun eigen warmte beschadigd raken.

Het datacenter van Microsoft in Chicago, waarin 500 miljoen dollar werd geïnvesteerd, gebruikte bijvoorbeeld 2.177 ton koper, gelijk aan 27 ton per megawatt aangesloten vermogen. De wereldwijde datacentercapaciteit bedraagt momenteel ongeveer 55 GW en kan in 2027 oplopen tot 84 GW, wat neerkomt op 810.000 ton extra kopervraag.

“Datacenters vertegenwoordigen vandaag minder dan 1% van de kopervraag, maar naar verwachting wordt dat in 2050 6 tot 7%.”

Vandita Pant – financieel directeur van BHP

Andere Toepassingen van Koper: Bouw, Gezondheidszorg en Meer

Naast bedrading wordt koper gebruikt in leidingen, vooral binnen gebouwen. Het wordt soms ook toegepast in daken, regenpijpen en dakgoten.

Het rode metaal heeft ook antibacteriële eigenschappen en kan als materiaal voor deurknoppen helpen om de verspreiding van ziekten in ziekenhuizen te beperken. Om dezelfde reden wordt koper soms in aquacultuur gebruikt; bovendien is het corrosiebestendig.

Koperalternatieven: Kunnen Substituten de Vraag Verlichten?

Omdat koperprijzen stijgen en tekorten worden verwacht, zoeken veel sectoren naar mogelijke alternatieven.

Een mogelijkheid is koper te vervangen door een metaal met vergelijkbare eigenschappen. Aluminium komt hiervoor het meest in aanmerking vanwege zijn relatief vergelijkbare elektrische en thermische geleidbaarheid. Het is bijvoorbeeld geschikt als kopervervanger in toepassingen die vooral warmte geleiden, zoals warmtepompen, airconditioners en warmtebeheer in datacenters.

Meer over het beleggingspotentieel van aluminium leest u in het rapport “Investeren in aluminium: het metaal van de toekomst”.

Een andere manier om de koperbehoefte te beperken is het metaal te vervangen door andere materialen of technologieën te gebruiken die minder koper vereisen. Hybride voertuigen zijn bijvoorbeeld nog steeds koolstofintensiever dan volledig elektrische auto’s, maar kunnen de uitstoot verminderen zonder dezelfde explosieve kopervraag.

Ten slotte kan efficiënter ontwerp dezelfde functionaliteit leveren met minder koper. Additieve productie, oftewel 3D-printen, kan hierbij helpen, met name voor efficiëntere oplossingen voor warmteoverdracht die minder metaal gebruiken.

Slotgedachten: Koper als Strategische Investering

Koper behoort opnieuw tot de belangrijkste metalen voor de menselijke beschaving en zal dat waarschijnlijk blijven zolang we elektriciteit gebruiken en warmte moeten verplaatsen voor huishoudelijke en industriële toepassingen.

De elektrificatie van vervoer, verwarming en industrie vraagt meer koper, zowel om deze toepassingen van stroom te voorzien als om elektriciteit op te wekken en op te slaan, vooral wanneer het energienet op hernieuwbare bronnen moet steunen.

Ondertussen leveren de huidige mijnen al onvoldoende om het verbruik te dekken en groeit het aanbodtekort. Die ontwikkeling zet waarschijnlijk door, omdat naast de energietransitie ook de groeiende rekenbehoefte voor AI en andere technologische toepassingen meer koper vereist.

Dit kan beleggers kansen bieden bij ondernemingen met voldoende koperreserves en/of toekomstige productie uit enkele zeldzame nieuwe mijnen of uitbreidingen van bestaande mijnen.

Investeren in Koperwinning

Freeport-McMoRan

FCX Prijsgrafiek

Veel mijnbouwbedrijven produceren koper, maar slechts enkele richten zich er hoofdzakelijk op. Ook die bedrijven produceren doorgaans andere metalen, omdat kopererts vaak eveneens rijk is aan andere metalen.

Freeport is hiervan een voorbeeld: de koperproducent heeft ook een aanzienlijke blootstelling aan goud.

Het bedrijf ontstond als afsplitsing van zijn voormalige moedermaatschappij na de ontdekking van de koper- en goudafzetting Grasberg in Papoea, Indonesië.

Freeport produceert jaarlijks ongeveer 4 miljard pond koper, circa 8% van de wereldproductie. In 2024 produceerde het daarnaast 1,8 miljoen ounce goud en 78 miljoen pond molybdeen.

De activa van het bedrijf omvatten het Grasberg-mijngebied in Indonesië, een van ‘s werelds grootste koper- en goudafzettingen, en belangrijke activiteiten in Noord- en Zuid-Amerika, waaronder het grootschalige Morenci-mijngebied en de Cerro Verde-mijn.

Bron: Opportimes

De Amerikaanse activiteiten vertegenwoordigen een derde van de productie van het bedrijf en ongeveer 70% van de koperproductie in de Verenigde Staten. Dat maakt Freeport aantrekkelijk in het licht van Amerikaanse invoerheffingen en het presidentiële besluit van februari 2025 waarin koper als kritieke grondstof werd aangemerkt.

De overige koperproductie is verdeeld over Indonesië en Zuid-Amerika, terwijl al het goud uit de Grasberg-mijn in Indonesië komt.

De kopersector als geheel groeit weinig en zeker niet genoeg om de stijgende vraag te volgen, maar voor Freeport zelf geldt dat niet. Het bedrijf beschikt over een sterke projectenportefeuille die uiteindelijk jaarlijks 2,5 miljard pond extra koper moet opleveren, vooral in de Verenigde Staten, en 500.000 ounce extra goud uit Indonesië.

Freeport staat daardoor de komende jaren voor grote kapitaaluitgaven, maar het merendeel daarvan is facultatief. Als de koperprijs bijvoorbeeld door een wereldwijde recessie daalt, kan het bedrijf zijn uitbreidingsplannen snel terugschroeven en geld besparen.

Freeport wil ook zijn milieuprofiel verbeteren, onder meer door de elektriciteitsproductie voor Grasberg op steenkool te vervangen door een gasturbine van 265 MW.

Sinds 2021 heeft het bedrijf 5 miljard dollar aan aandeelhouders uitgekeerd, vooral via dividend (61%) en aandeleninkoop (39%).

De schuldpositie is relatief veilig: vóór 2027 zijn geen grote aflossingen verschuldigd en het grootste deel van de schuld vervalt pas in 2031 of later.

Freeport-McMoRan is vooral geschikt voor beleggers die blootstelling aan koper zoeken, aangevuld met inkomsten uit goudproductie. De spreiding van de productie over Noord-Amerika, Zuid-Amerika en Indonesië zorgt voor een gediversifieerd risicoprofiel.

Laatste Freeport-McMoRan Aandelen Nieuws en Ontwikkelingen

mm

Jonathan is een voormalig biochemisch onderzoeker die werkzaam was in genetische analyse en klinische proeven. Hij is nu een aandelenanalist en financieel schrijver met een focus op innovatie, marktcycli en geopolitiek in zijn publicatie 'The Eurasian Century'.