ESMA stelt gerichte MiCA-wijzigingen voor voor DeFi-stablecoins en staking

De European Securities and Markets Authority (ESMA) heeft op 30 september 2026 haar reactie gepubliceerd op de openbare raadpleging van de Europese Commissie over de herziening van de Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA). Ze stelt gerichte amendementen voor die betrekking hebben op tokenclassificatie, gedecentraliseerde financiering, stablecoins, staking, lenen en uitlenen, toezichthoudende bevoegdheden en de ontwikkeling van getokeniseerde kapitaalmarkten.

In zijn aankondiging zei de financiële marktenregulator en toezichthouder van de EU dat haar aanbevelingen gericht zijn op het vereenvoudigen van het kader, het verbeteren van de bescherming van beleggers en het aanpakken van bedrijfsmodellen zoals gedecentraliseerde financiering (DeFi), staking, lenen en uitlenen. De volledige reactie, met referentie ESMA75-113276571-1721, stelt dat de herziening zich moet richten op het wegnemen van juridische onzekerheid en het voorkomen van regelgevingsarbitrage, terwijl vereenvoudiging en lastenvermindering voor marktdeelnemers worden gewaarborgd.

Volgens het document markeerde 1 juli 2026 het einde van de overgangsperiode van MiCA, en de voorstellen baseren zich op ESMA’s eerste implementatie‑ervaring met Regulation (EU) 2023/1114. ESMA pleit voor een betere afstemming tussen MiCA en MiFID II en voor consistentie met het komende Market Integration and Supervisory Package (MISP), met name voor toezichthoudende regelingen waarbij een crypto‑asset service provider (CASP) tot een financiële groep onder geconsolideerd toezicht behoort.

Tokenclassificatie, stablecoins en DeFi

ESMA stelt dat classificatie een van de belangrijkste kwesties onder MiCA blijft, waarbij terugkerende grensvragen worden aangehaald tussen crypto‑assets die onder MiCA vallen en financiële instrumenten onder MiFID II, tussen ART’s en EMT’s, en tussen assets die binnen de reikwijdte vallen en die buiten MiCA, zoals bepaalde NFT’s, niet‑overdraagbare tokens, hybride tokens, gefractioneerde NFT’s en governance‑tokens. Op grond van artikel 97(3) van MiCA kunnen nationale bevoegde autoriteiten (NCA’s) een niet‑bindend advies aanvragen bij ESMA, de EBA of EIOPA over de classificatie van een crypto‑asset. ESMA heeft tot nu toe slechts één dergelijk advies uitgegeven en stelt een mechanisme voor waarbij ESMA, in overleg met of gezamenlijk met de EBA, bindende classificatie‑adviezen zou uitgeven, ook op eigen initiatief wanneer terugkerende patronen in de EU worden waargenomen.

Met betrekking tot derivaten stelt ESMA dat afwikkeling in ART’s of EMT’s een derivaat niet mag verhinderen om als financieel instrument onder MiFID II te kwalificeren, en nodigt de Commissie uit om de behandeling van derivaten die in ART’s, EMT’s of andere soorten crypto‑assets worden afgewikkeld, te verduidelijken.

ESMA nodigt de Commissie ook uit om de verordening te wijzigen zodat expliciet wordt vermeld dat een CASP geen enkele licentie‑plichtige dienst onder MiCA mag aanbieden met betrekking tot ART’s of EMT’s die niet voldoen aan de vereisten van MiCA; een wijziging die, volgens ESMA, interpretatieve onduidelijkheid zou wegnemen en een binaire toezichthoudende test zou creëren om handhaafbaarheid te waarborgen.

Over DeFi meldt ESMA uiteenlopende opvattingen binnen de EU over de betekenis van volledige decentralisatie volgens overweging 22 van MiCA, en waarschuwt voor “decentralisatie‑washing”, een praktijk waarbij een identificeerbare operator DeFi‑achtige bewoordingen gebruikt om MiCA‑verplichtingen te omzeilen. ESMA nodigt de Commissie uit om een duidelijke definitie van DeFi in de wettelijke tekst op te nemen, stelt dat de DeFi‑vrijstelling zo smal mogelijk moet zijn, en biedt als alternatief aan dat ESMA de bevoegdheid krijgt om technische richtlijnen uit te vaardigen.

De reactie stelt een nieuwe gereguleerde crypto‑asset‑dienst voor die CASP’s omvat die cliënten toegang bieden tot gedecentraliseerde protocollen of DeFi‑diensten. Deze poortwachtersdienst zou van toepassing zijn wanneer een CASP een technische interface levert waarmee cliënten kunnen interageren met DeFi‑protocollen, transactierouting of interactie met slimme contracten faciliteert, of anderszins optreedt als intermediair tussen cliënten en gedecentraliseerde financiële diensten. Dergelijke bedrijven zouden verplichtingen krijgen, waaronder het openbaar maken van DeFi‑risico’s, transparantie over de selectie van protocollen en routing‑praktijken, beheer van belangenconflicten, due‑diligence op de via de interface beschikbare protocollen, en operationele en cyberbeveiligingsmaatregelen. ESMA stelt dat de verplichtingen proportioneel moeten blijven aan het niveau van controle dat de CASP uitoefent over het onderliggende protocol, en dat open‑source‑ontwikkeling, zelf‑custodie, geautomatiseerde slimme contracten en permissionless‑infrastructuur niet automatisch moeten worden aangemerkt als gereguleerde intermediair‑activiteiten.

Marketing, toezicht en dienstregels

ESMA stelt strengere regels voor de marketing van crypto‑assets voor, met name wanneer deze worden gepromoot door influencers en derden. Ze stelt dat de marketingbepalingen van MiCA te algemeen zijn voor nationale bevoegde autoriteiten om effectief te handhaven en dat MiCA niet van toepassing is op influencers en derden die crypto‑assets namens uitgevers en CASP’s promoten. ESMA nodigt de Commissie uit om te overwegen bepaalde marketingpraktijken voor bepaalde soorten crypto‑assets te verbieden of te beperken, in lijn met de MiFID II‑benadering, en zegt dat toezichthouders specifieke bevoegdheden moeten krijgen om derde‑land‑ondernemingen die actief EU‑beleggers benaderen zonder MiCA‑autorisatie aan te pakken, zodat de uitzondering voor omgekeerde benadering in artikel 61 consistent en zo smal mogelijk wordt geïnterpreteerd.

Wat betreft kosten stelt ESMA dat zij misleidende informatie aan beleggers hebben waargenomen, waarbij CASP’s beweren zonder commissies te handelen en smalle spreads te bieden, terwijl ze spreads toepassen die hoog genoeg zijn om het verlies aan inkomsten door de nul‑commissieclaim te compenseren of zelfs te overtreffen. ESMA stelt voor om CASP’s die uitvoering, RTO‑ en wisseldiensten leveren, te verplichten volledige kosteninformatie aan beleggers te verstrekken.

Wat betreft vereenvoudiging beveelt ESMA aan dat de Commissie de criteria verduidelijkt voor het bepalen wanneer een Titel‑II‑white paper correct is aangemeld en het Titel‑II‑meldingsproces bij ESMA centraliseert, waardoor de NC’s uit hun tussenrol worden gehaald. Het document merkt op dat de huidige termijn van vijf werkdagen voor indiening in het white‑paperregister van ESMA een beoordeling van elk white paper op basis van basisconformiteit onpraktisch maakt.

ESMA behandelt ook de autorisatie voor overdrachtsdiensten. Na aanleiding van Commissie‑Q&A 2071, die verduidelijkte dat crypto‑asset‑overdrachtsdiensten een afzonderlijke, zelfstandige dienst zijn die onder Artikel 59‑autorisatie vallen, zelfs wanneer ze als onderdeel van een andere dienst worden geleverd, stelt ESMA voor om te verduidelijken dat beleggingsondernemingen die onder MiFID II zijn geautoriseerd en melden onder Artikel 60, geen aparte vergunning onder Artikel 63 nodig hebben voor overdrachtsdiensten die gelijkwaardig zijn aan de beleggingsdiensten die zij reeds mogen verlenen.

Wat betreft prudente vereisten stelt ESMA voor om de kapitaalvereisten voor CASP’s af te stemmen op het IFR/IFD‑kader, inclusief het schrappen van de beperkende lijst van variabele kosten die aftrekbaar zijn bij de berekening van de totale vaste overhead. Het merkt zorgen op bij de NC’s dat de huidige vereisten onvoldoende rekening houden met verschillen in risicoprofielen die voortvloeien uit de reikwijdte van geleverde diensten of uit juridische en groepsstructuren.

Het antwoord stelt voor dat NC’s expliciete wettelijke bevoegdheden krijgen om de verwijdering van frauduleuze of ongeautoriseerde websites te bevelen, waarbij wordt opgemerkt dat frauduleuze domeinen kunnen worden geregistreerd, gehost en gepromoot buiten de rechtsgebieden waar de slachtoffers zich bevinden. Naast de bevoegdheden die aan NC’s op nationaal niveau zijn toegekend, stelt ESMA voor dat zij directe bevoegdheden krijgt om een CASP te verplichten crypto‑assets onmiddellijk te bevriezen wanneer er redelijke gronden zijn om een verband met marktmisbruik, witwassen of terrorismefinanciering te vermoeden, voor zo lang als nodig is voor onderzoek en handhaving, inclusief onder Richtlijn (EU) 2015/849. ESMA stelt ook de mogelijkheid voor om permanente productinterventiemaatregelen te nemen, naast de bestaande tijdelijke bevoegdheden, ongeacht of het MISP‑voorstel om de CASP‑toezicht over te dragen aan ESMA wordt aangenomen.

Wat betreft staking nodigt ESMA de Commissie uit om staking‑diensten die door geautoriseerde CASP’s worden aangeboden te onderwerpen aan gerichte gedrags-, openbaarmakings- en beschermingsvereisten, zonder staking automatisch gelijk te stellen aan lenen of vermogensbeheer. Het antwoord maakt onderscheid tussen zelfgestuurde staking zonder tussenpersoon, technische staking‑diensten, gepoolde of custodiale staking, en liquide of rendementdragende staking‑producten, en somt verbeterde openbaarmakingen op die betrekking hebben op beloningen, lock‑up‑ en unbonding‑perioden, slashing‑risico, selectie van validators, vergoedingen, operationele afhankelijkheden en insolventiebehandeling.

Wat betreft lenen stelt ESMA dat crypto‑lending kan leiden tot cascade‑falen wanneer CASP’s crypto‑assets van cliënten lenen en deze doorverhuren aan derden, en beschrijft cliënt‑leningsprogramma’s als “effectief zwarte dozen voor cliënten”. ESMA stelt regels voor, waaronder expliciete schriftelijke toestemming van de cliënt en openbaarmakingsvereisten, in plaats van een nieuw geautoriseerde dienst. Voor lenen stelt zij gerichte gedrags‑, openbaarmakings‑ en risicobeheersvereisten voor, met name wanneer diensten aan particuliere cliënten worden aangeboden of hefboomwerking omvatten.

Met het oog op de lange termijn stelt ESMA dat de EU duidelijkere regels moet aannemen voor het tokeniseren van bestaande effecten en betrouwbare on‑chain afwikkelingsopties moet bieden, met de waarschuwing dat aanhoudende onzekerheid over uitgifte, juridisch eigendom, bewaring, afwikkelingsfinaliteit en grensoverschrijdende afdwingbaarheid het risico met zich meebrengt dat er afzonderlijke nationale of technologische silo’s ontstaan. Na verloop van tijd, aldus het antwoord, zou een optioneel EU‑breed 28e regime een consistente basis kunnen creëren voor het uitgeven, overdragen en afwikkelen van getokeniseerde effecten in alle lidstaten, zonder dat onmiddellijke harmonisatie van elk relevant nationaal rechtsgebied vereist is.