Virtual Reality-immersie Inspireert Donaties en Eco‑Betrokkenheid

Milieuorganisaties zoeken manieren om klimaat- en natuurproblemen dichter bij het publiek te brengen. Onderzoekers van de Universiteit van Keulen vergeleken documentaires in 360 graden virtual reality (VR) met gewone video, audio en tekst. VR versterkte het gevoel ter plaatse te zijn en de betrokkenheid bij het verhaal. De studie vond echter geen rechtstreeks effect van het VR-formaat op de intentie om het milieu te beschermen of geld te doneren.

De uitdaging voor milieucampagnes

Kennis van een probleem leidt niet vanzelf tot handelen of doneren. Organisaties moeten mensen helpen de situatie in verre gebieden en de ervaringen van betrokkenen te begrijpen. De onderzoekers wilden weten of de manier waarop een verhaal wordt gepresenteerd die ervaring verandert.

Onderzoek naar VR en betrokkenheid bij het milieu

De studie ‘Virtual reality versus classic presentations of mass media campaigns: Effectiveness and psychological mechanisms using the example of environmental protection’ in Computers in Human Behavior vergeleek 360 graden VR-video met 2D-video, audio en tekst.¹ De onderzoekers analyseerden gegevens van 128 deelnemers en onderzochten onder meer ruimtelijke aanwezigheid, betrokkenheid bij het verhaal, emoties en intenties rond milieubescherming en donaties.

Wat is een 360 graden VR-video?

Een 360 graden video wordt zo opgenomen dat de kijker in verschillende richtingen naar de gefilmde omgeving kan kijken. Met een VR-bril kan het lijken alsof die omgeving dichterbij is. Het formaat wordt ook gebruikt in onderwijs en amusement, maar een sterkere beleving garandeert op zichzelf geen succesvolle campagne.

VR kan een afgebeelde omgeving dichterbij laten voelen.

Meer dan amusement

Naast spellen en simulaties kan VR moeilijk bereikbare plaatsen tonen. In een milieucampagne kan het publiek daardoor makkelijker een verhaal volgen. Een effect op daadwerkelijk gedrag moet afzonderlijk worden gemeten.

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

De 128 deelnemers kregen documentair materiaal over milieubescherming te zien of te horen via 360 graden VR, gewone 2D-video, audio of tekst. De onderzoekers vergeleken het gevoel aanwezig te zijn, de betrokkenheid bij het verhaal en positieve en negatieve emoties. Ook onderzochten zij de opgegeven intenties om het milieu te beschermen en te doneren.

Het onderzoek gaat over ervaringen en intenties in een specifieke testsituatie. Het bewijst niet dat een echte inzamelingsactie met VR meer geld ontvangt.

Belangrijkste resultaten: meer betrokkenheid, geen direct donatie-effect

360 graden VR zorgde voor een sterker gevoel van ruimtelijke aanwezigheid, meer betrokkenheid bij het verhaal en positievere gevoelens dan de traditionele presentaties. De onderzoekers vonden evenwel geen direct effect van het VR-formaat op de intentie om het milieu te beschermen of te doneren. De analyse wees op een indirect verband, vooral via de betrokkenheid bij het verhaal.

De bewering dat deze studie een stijging van donaties aantoonde, gaat verder dan de resultaten. De kracht van een ervaring moet worden onderscheiden van daadwerkelijk donatiegedrag.

De onderzoekers

Daniel Zimmermann, Paulina Wolf en Kai Kaspar van de Universiteit van Keulen schreven het artikel. Hun onderzoek helpt verklaren via welke psychologische processen een meeslepend medium de ontvangst van een milieuverhaal kan beïnvloeden.

Wat kunnen campagnes hiermee doen?

Een milieuorganisatie kan VR testen om een afgelegen plek te tonen of een verhaal met meer nabijheid te vertellen. De studie laat zien dat de ervaring kan verschillen. Productiekosten, toegankelijkheid, doelgroep en werkelijke donatieresultaten moeten per campagne worden beoordeeld.

Het artikel biedt geen basis om te voorspellen dat VR binnen één of twee jaar breed wordt ingevoerd of de opbrengst van inzamelingen zeker zal verhogen.

Bedrijven in de VR-sector

Verschillende ondernemingen leveren apparatuur en software voor virtuele ervaringen. Het volgende bedrijf is een voorbeeld uit de sector en nam niet aan het onderzoek deel.

Meta Platforms Inc.

Meta Platforms (META ) ontwikkelt VR-brillen en bijbehorende software. Het bedrijf veranderde in 2021 zijn naam van Facebook in Meta. De studie over milieucampagnes toont niet aan dat Meta hierdoor meer omzet zal behalen of dat zijn aandelenkoers stijgt.

Laatste nieuws over Meta Platforms Inc.

Conclusie

360 graden VR kan het gevoel van aanwezigheid en de betrokkenheid bij een verhaal versterken. In deze studie werd geen direct effect op de intentie om het milieu te beschermen of te doneren gevonden. Campagnes moeten daarom naast de technische beleving ook de kwaliteit van het verhaal en meetbare resultaten beoordelen.

Geciteerde studie

^{1. Zimmermann, D., Wolf, P. en Kaspar, K. (2025). ‘Virtual reality versus classic presentations of mass media campaigns: Effectiveness and psychological mechanisms using the example of environmental protection’. Computers in Human Behavior 168, 108643. https://doi.org/10.1016/j.chb.2025.108643.}