De technologieën die voedselverspilling omzetten in een kans

Naarmate de voedselproductie en bijbehorende toeleveringsketens evolueerden van lokale boerenmarkten tot geavanceerde logistiek die goederen over de helft van de wereld naar grote supermarkten verplaatst, nam voedselverspilling toe, zelfs met koeling.

Dit is niet alleen een financieel verlies of verspilling van voedselbronnen die door mensen geconsumeerd zouden kunnen worden, maar ook een zware ecologische last.

“Naast het directe verlies van eetbaar voedsel, wordt FLW geassocieerd met aanzienlijke milieubelastingen, waaronder vermijdbare broeikasgasemissies, land- en watergebruik, en verstoring van de ambities van de circulaire economie”

Omdat technologische vooruitgang en complexe systemen bijdragen aan voedselverspilling, kunnen verdere verbeteringen en nieuwe technologieën helpen het probleem op te lossen.

Blockchain en AI worden vaak aangeprezen als mogelijke methoden om het probleem aan te pakken.

Maar een recent overzicht van onderzoekers verbonden aan de Universidad de Las Palmas de Gran Canaria in Spanje, Qassim University en Shaqra University in Saoedi-Arabië, en Lusófona University in Portugal vond dat IoT‑gebaseerde monitoring en slimme logistiek momenteel het sterkste directe bewijs hebben voor het verminderen van bederfrisico’s. AI, consumententoepassingen en blockchain vereisen nog steeds sterkere validatie onder real‑world operationele omstandigheden.

Ze publiceerden hun bevindingen in Trends in Food Science & Technology¹, onder de titel “Digitaliseringsroutes voor voedselverlies en -verspillingpreventie in agrifood‑toeleveringsketens: huidig bewijs, uitdagingen en toekomstige richtingen”.

Begrijpen van voedselverspilling

Voedselverlies en voedselverspilling beschrijven verwante maar verschillende problemen. Volgens de terminologie die de onderzoekers gebruiken, treedt voedselverlies op tussen productie en het punt direct vóór de detailhandel. Voedselverspilling vindt plaats in de detailhandel, de voedselservice en bij de consument.

Beide kunnen ontstaan omdat voedsel bederfelijk is en moderne toeleveringsketens talrijke producenten, verwerkers, magazijnen, distributeurs, detailhandelaren en consumenten omvatten. Een verstoring of miscalculatie op enig stadium kan anders bruikbaar voedsel laten bederven, afwijzen, overstocken of weggooien.

“Empirische studies benadrukken factoren zoals slechte behandeling van bederfelijke producten, ontoereikende koudeketens, onderbrekingen in de toeleveringsketen, niet‑op elkaar afgestemde koper‑leverancier‑overeenkomsten en gedragsnormen in de downstream‑fasen”

Dit leidt ertoe dat voedselverspilling een gevolg wordt van routinematige praktijken in plaats van geïsoleerde fouten. Als gevolg hiervan vereist het oplossen van het probleem geïntegreerde, systeem‑niveau benaderingen die technologische, organisatorische en beleidsinterventies combineren.

Technologieën voor het oplossen van voedselverspilling

Het grote geheel in kaart brengen

De landbouw ondergaat momenteel dezelfde paradigmaverschuiving als de industrie, de zogenaamde “Agriculture 4.0” en “Industry 4.0”; het integreren van Internet of Things (IoT)‑apparaten, realtime sensornetwerken en dataplatformen maakt continue monitoring van kwaliteitsparameters en logistieke omstandigheden mogelijk.

Digitale technologieën worden echter zelden primair geïmplementeerd om voedselverspilling te beperken. In zowel de landbouw als de bredere toeleveringsketen worden investeringen vaker gerechtvaardigd door productiviteitswinsten, operationele efficiëntie of kostenreductie.

Bovendien wordt wereldwijde actie beperkt door slechte integratie van upstream‑ en downstream‑perspectieven, waarbij veel gepubliceerde studies conceptueel, op pilot‑schaal of context‑specifiek zijn.

Om een beter overzicht te krijgen van welke technologieën daadwerkelijk werken om voedselverspilling te verminderen, verzamelden de onderzoekers wetenschappelijke literatuur gepubliceerd van 2019 tot 2026, met zoekwoorden als “food loss”, “food waste”, “FLW”, “food waste prevention”, enz., in combinatie met zoekwoorden als “digitalization”, “digital technologies”, “Agriculture 4.0”, “Internet of Things”, “IoT”, enz.

Deze gegevensverzameling bracht essentiële technologieën aan het licht die worden ingezet om voedselverspilling te bestrijden:

• IoT/RFID‑monitoring (Radio‑frequency identification).
• Big data en cloud‑infrastructuren.
• AI/ML (Artificial Intelligence / Machine Learning).
• Blockchain‑gebaseerde traceerbaarheid.
• Mobiele of web‑gebaseerde platforms.

Hoe kan technologie bijdragen

De oorzaken van voedselverspilling variëren afhankelijk van de fase van de voedseltoeleveringsketen:

• Tijdens de primaire productie worden verliezen vaak geassocieerd met vraagonzekerheid, cosmetische kwaliteitsnormen en weergerelateerde variabiliteit.
• Tijdens de naverwerking en opslag ontstaat bederf door onvoldoende temperatuur‑ en vochtigheidsregeling, infrastructuurbeperkingen en ontoereikende monitoring.
• Verwerkingsprocessen kunnen verliezen veroorzaken door inefficiënte planning, productiewisselingen en batches die niet aan de specificaties voldoen.
• Distributie en detailhandel worden beïnvloed door prognose‑fouten, onderbrekingen in de koudeketen, promotiestrategieën en voorraadonevenwichtigheden.
• Bij consumenten en food‑service zijn de belangrijkste oorzaken overinkoop, onvoldoende maaltijdplanning, misinterpretatie van datumlabels en onjuiste porties.

Bron: Trends in Food Science & Technology

Daardoor dragen verschillende technologieën bij aan verschillende verbeteringen voor individuele fasen van de voedselvoorzieningsketen.

IoT-enabled real-time monitoring is uitstekend voor het detecteren en registreren van afwijkingen in temperatuur, vochtigheid of gas‑samenstelling voordat de productkwaliteit wordt aangetast.

Big data platforms blinken door voorraad‑, verkoop‑ en contextuele informatie te integreren om de vraagvoorspelling en voorraadbeheer te verbeteren, waardoor structurele overproductie en overtollige voorraden worden verminderd.

AI and ML algorithms kunnen routingoptimalisatie, dynamische prijsstelling, kwaliteitsclassificatie en voorspelling van resterende houdbaarheid ondersteunen.

Blockchain-based traceability systems verbeteren transparantie, verantwoording en coördinatie tussen partners in de toeleveringsketen.

Consumer-oriented digital platforms bieden voorraadbeheer, aankoopadvies, surplus‑herverdeling en gedragsfeedback.

Bron: Trends in Food Science & Technology

Beoordelen wat in de praktijk werkt

Hoewel al deze technologieën potentieel kunnen helpen, bepalen hun implementatie en gebruik in hoge mate hoe effectief ze zullen zijn in praktijkgevallen.

De studie vond dat voor de primaire productiefase onduidelijk is hoe groot de daadwerkelijke impact van technologie op voedselverspilling is.

“Relatief weinig studies kwantificeren direct de vermindering van voedselverlies, waarbij de meeste gerapporteerde voordelen worden afgeleid van verbeteringen in gewasproductiviteit of hulpbronnengebruik.”

IoT‑gebaseerde opslag‑ en post‑oogstmonitoring heeft een van de sterkste bewijzen in de review. Veldproeven, pilots en commerciële implementaties tonen aan dat het monitoren van temperatuur, vochtigheid en andere omgevingscondities bederfrisico’s kan verminderen en bederfelijke producten kan behouden. Echter blijven de gekwantificeerde reducties context‑specifiek, terwijl infrastructuurvereisten, investeringskosten en interoperabiliteitsuitdagingen de adoptie blijven belemmeren, vooral bij KMO’s en kleinschalige producenten.

Predictieve analyses en AI lijken hun nauwkeurigheid te hebben bewezen bij het ondersteunen van opbrengstvoorspelling, ziektedetectie en schatting van resterende houdbaarheid. Ook hier is de efficiëntie in de praktijk echter zelden geëvalueerd.

“De meeste gepubliceerde studies evalueren de voorspellende nauwkeurigheid in plaats van direct de vermindering van voedselverspilling te meten, waardoor het moeilijk is de daadwerkelijke bijdrage van AI aan afvalpreventie onder commerciële bedrijfsomstandigheden te bepalen.”

Voor consumentgerichte digitale technologieën is de uitdaging minder technisch en meer sociaal. Bijvoorbeeld verbinden voedsel‑deelplatformen en surplus‑herverdelings‑apps huishoudens, detailhandelaren, restaurants en andere voedselbedrijven met personen die overtollig voedsel willen ontvangen. Bovendien kunnen de milieuwinst van verminderde voedselverspilling worden opgeëist door latere veranderingen in het gedrag van consumenten.

“Analyse van meer dan 750.000 voedsel‑deeltransacties in het Verenigd Koninkrijk toonde aan dat tussen 59 % en 94 % van de verwachte broeikasgasvoordelen werd tenietgedaan toen gebruikers de monetaire besparingen herinvesteerden in de aankoop van andere goederen en diensten, met vergelijkbare terugslagen voor land‑ en watergebruik.”

Al met al wijst dit erop dat IoT‑systemen, inclusief RFID‑tracking, tot nu toe de technologie zijn met het beste aantoonbare effect op voedselverspilling.

De enige beperking is dat de uitrol nog traag en soms kostbaar is. Het ontbreken van een gedeelde standaard en een uniform systeem tussen de vele betrokken bedrijven is eveneens een probleem dat nog moet worden opgelost.

Bron: Trends in Food Science & Technology

De voedingsindustrie in het algemeen kan lessen trekken uit cold‑chain monitoring, aangezien dit een van de meest volwassen digitale toepassingen voor het voorkomen van voedselverspilling is.

Hoe nuttig nieuwe technologieën kunnen zijn

Hoewel de studie aantoont dat voornamelijk IoT‑gebaseerde technologieën op schaal voedselverspilling verminderen, is dit ook simpelweg het gevolg dat deze technologieën ouder en volwassen zijn en al langer worden toegepast.

Desondanks ontstaat er over alle technologische categorieën een gemeenschappelijk patroon: technologieën die direct de fysieke productcondities beheersen, leveren over het algemeen het sterkste bewijs voor meetbare preventie van voedselverspilling.

Daarentegen tonen technologieën die informatiestromen optimaliseren, waaronder AI, big‑data‑analyse en blockchain, vaak verbeteringen in prognoses, voorraadbeheer en traceerbaarheid. Sommige AI‑toepassingen voor voorraadbeheer hebben ook een vermindering van verspilling gerapporteerd, maar het bredere bewijs steunt nog steeds sterk op operationele proxy‑metingen in plaats van op gestandaardiseerde metingen van daadwerkelijk bespaard voedsel. Hetzelfde geldt voor technologieën die grote veranderingen in sociaal gedrag vereisen.

Een andere factor voor het verbeteren van de prestaties van deze technologieën is de behoefte aan eendrachtige data‑architecturen en standaarden.

“Gestandaardiseerde, gebeurtenis‑gebaseerde modellen zoals GS1 EPCIS, samen met gemeenschappelijke identifiers, API’s, middleware en adapterlagen, kunnen integratiefriction verminderen door heterogene systemen toe te staan traceer‑ en sensorgegevens in een gemeenschappelijke structuur uit te wisselen.”

De situatie kan ook gecompliceerd raken wanneer grensoverschrijdende handel betrokken is, omdat regelgeving en standaarden tussen verschillende landen aanzienlijk kunnen verschillen.

“Verschillen in nationale regelgeving met betrekking tot gegevensbescherming, cyberbeveiliging, digitale identiteit en certificering bemoeilijken de grensoverschrijdende implementatie en versterken de onzekerheid over verantwoordelijkheden, aansprakelijkheid en vertrouwen onder actoren in de toeleveringsketen.”

Technologieën succesvol laten bijdragen aan het verminderen van voedselverspilling

Uiteindelijk is een cruciale factor voor de adoptie van technologieën die voedselverspilling verminderen de afstemming van de belangen van alle betrokken partijen.

Bedrijven zullen altijd meer geïnteresseerd zijn in het verbeteren van productiviteit en het verlagen van kosten, en moeten gestimuleerd worden om voedselverspilling te reduceren vanuit dat perspectief. Verbetering van digitale infrastructuur, connectiviteit, financiële middelen en technische vaardigheden helpt eveneens enorm, omdat het de kosten van het implementeren van deze technologieën verlaagt.

Op consumentenniveau kan blijvende gebruikersparticipatie in plaats van een eenmalige adoptie van technologie de grootste uitdaging vormen, beïnvloed door bruikbaarheid, vertrouwen, waargenomen nut en integratie in de dagelijkse routine.

Opkomende technologieën die snel in capaciteit en gebruiksgemak groeien, zullen naar verwachting een grotere rol spelen in de toekomst. Bijvoorbeeld, men mag verwachten dat AI, machine‑vision en digitale tweelingen van faciliteiten (boerderijen, magazijnen, voedselverwerkingsinstallaties) zich blijven verbeteren en tegelijk grotere besparingen, hogere opbrengsten en sterkere reducties van voedselverspilling opleveren.

Het moet ook worden opgemerkt dat deze technologieën waarschijnlijk niet de “oudere” IoT‑ en RFID‑technologieën zullen vervangen, maar juist de vraag ernaar zullen vergroten, omdat ze AI voorzien van de constante en nauwkeurige datastroom die nodig is voor optimale prestaties.

Investeren in traceerbaarheid van de toeleveringsketen

Zebra Technologies Corporation

Aangezien toeleveringsketen‑technologie die op IoT steunt waarschijnlijk niet specifiek voor de voedingsindustrie is, is investeren in dit thema het beste te doen door bedrijven te vinden die deze technologie al aan andere sectoren leveren.

Zebra Technologies (ZBRA ) biedt barcode‑scanning, RFID, mobiel computergebruik, machine‑vision, omgevingssensoren en voorraad‑beheertechnologieën.

Bron: Zebra Technologies

Door traceerbaarheid en realtime tracking van goederen over de hele toeleveringsketen te bieden, is Zebra een belangrijke leverancier die direct inspeelt op de fysieke‑datalaag die nodig is voor verdere digitalisering van fysieke economische activiteiten: detailhandel, gezondheidszorg, logistiek, productie, voedselproductie en -distributie, enzovoort.

De producten van het bedrijf sluiten aan bij verschillende van de meest commercieel volwassen toepassingen die in de review worden besproken, met name:

• Het monitoren van opslag‑ en transportcondities.
• Het volgen van bederfelijke voorraden.
• Het verbeteren van de zichtbaarheid van de toeleveringsketen.
• Het identificeren van producten vóór hun houdbaarheidsdatum.
• Het ondersteunen van betere aanvul‑ en toewijzingsbeslissingen.

Hoewel de verkoop aanvankelijk gericht was op Noord‑America, groeit de internationale activiteit van het bedrijf gestaag en vormt nu de helft van de totale omzet. Detailhandel en e‑commerce waren de eerste adoptanten van deze technologieën, maar ze worden snel ook door de productie‑ en logistieke sectoren gebruikt.

Bron: Zebra Technologies

Naast deze sectoren is de gezondheidszorg ook een snelgroeiende markt voor Zebra. Het was de snelst groeiende eindmarkt in Q2 2026, met Urgent Care als drijvende kracht achter de groei.

Bron: Zebra Technologies

Met een netto‑omzetgroei van 20,4 % jaar‑op‑jaar in Q2 2026 en een aangepaste EBITDA‑groei van 61,4 % biedt het bedrijf potentiële investeerders een sterk groeiprofil. In tegenstelling tot veel investeringen wordt het bedrijf niet direct bedreigd door de opkomst van AI‑mogelijkheden (het profiteert er juist van), maar is het ook niet overdreven afhankelijk van een voortdurende AI‑boom, aangezien de vraag naar betere traceerbaarheid en efficiëntie sowieso toeneemt.

Dit kan Zebra’s aandeel een goede optie maken om een portefeuille in balans te brengen die te weinig of te veel blootgesteld is aan pure AI-aandelen, door een upside te bieden als AI alomtegenwoordig wordt, maar ook onafhankelijke solide groei als AI toch zou vertragen.

Laatste Zebra Technologies Corporation (ZBRA) aandelen nieuws en ontwikkelingen

Gerefereerde studie

^{1. Esteban Pérez-García et al. Digitaliseringsroutes voor preventie van voedselverlies en -verspilling in agrifood supply chains: Huidig bewijs, uitdagingen en toekomstige richtingen. Trends in Food Science & Technology. december 2026. Artikel: 106084. Volume 178. 10.1016/j.tifs.2026.106084}