Crypto‑onzekerheid stuurt deposito’s terug naar banken

Cryptocurrency wordt vaak gepresenteerd als een alternatief voor traditioneel bankieren, maar de relatie tussen de twee systemen is gecompliceerder dan eenvoudige concurrentie. Wanneer het vertrouwen in digitale activa verzwakt, kan een deel van het geld dat de cryptomarkten verlaat, terugkeren naar banken. Dat betekent niet per se dat het weer wordt uitgeleend aan de economie.

Een nieuwe internationale studie¹ onderzoekt hoe crypto‑onzekerheid samenhangt met bankdeposito’s, kredietverlening en risicogedrag. Op basis van duizenden banken in 129 landen vonden de onderzoekers een consistent patroon: meer onzekerheid rond cryptocurrency ging gepaard met meer klantdeposito’s, minder kredietverlening, minder niet‑presterende leningen en lagere risicogewogen activa.

De bevindingen suggereren dat crypto‑onzekerheid de financiering van banken kan verbeteren, terwijl de banken tegelijkertijd voorzichtiger worden. Dat onderscheid is belangrijk omdat een deposit dat het banksysteem binnenkomt niet automatisch een lening wordt die een bedrijf, hypotheek of investeringsproject ondersteunt.

Hoe de onderzoekers crypto‑onzekerheid hebben gemeten

De onderzoekers analyseerden een ongebalanceerd panel van 8.330 banken tussen 2009 en 2018, wat meer dan 38.000 bank‑jaarobservaties opleverde. Bank‑niveau informatie kwam van Fitch Solutions, terwijl land‑niveau economische variabelen afkomstig waren van het Internationaal Monetair Fonds.

De belangrijkste verklarende variabele was de Cryptocurrency Uncertainty Policy Index. Deze index gebruikt krantenverslaggeving om onzekerheid rond cryptocurrency‑regelgeving, belastingen, overheidsinterventie, juridische status, beperkingen en gerelateerde beleidsdebatten te meten. Omdat de index op landniveau wordt berekend, legt hij verschillen vast in hoe crypto‑onzekerheid zich ontwikkelde tussen jurisdicties en in de tijd.

De onderzoekers testten ook een afzonderlijke prijs‑onzekerheidsindex. Deze hielp bepalen of het gedrag van banken alleen gerelateerd was aan regelgevings‑onzekerheid of ook aan onzekerheid die voortkwam uit volatiele cryptocurrency‑waarderingen. De brede resultaten bleven consistent onder de alternatieve maatstaf.

De coëfficiënten geven de geschatte verandering weer die geassocieerd is met een eenheidsverhoging van de onzekerheidsindex in de door de onderzoekers gemarkeerde specificaties. Ze moeten niet worden geïnterpreteerd als universele voorspellingen voor elke bank of elke crypto‑marktgebeurtenis.

Waarom crypto‑onzekerheid bankdeposito’s kan verhogen

De toename van deposito’s ondersteunt een vlucht‑naar‑veiligheid‑uitleg. Wanneer cryptocurrency‑regelgeving moeilijk te voorspellen wordt, kunnen huishoudens en bedrijven een groter deel van hun liquide activa in conventionele bankrekeningen onderbrengen. Hetzelfde gedrag kan optreden wanneer dalende prijzen, uitval van uitwisselingen, cyberaanvallen of zorgen over bewaring het vertrouwen in digitale activa verminderen.

Bankdeposito’s bieden kenmerken die de meeste cryptocurrencies niet hebben, waaronder voorspelbare nominale waarden, toegang tot gevestigde betalingsnetwerken en bescherming onder depositogarantiestelsels waar die beschikbaar zijn. Zelfs investeerders die optimistisch blijven over blockchain‑technologie kunnen tijdelijk die bescherming verkiezen tijdens perioden van onzekerheid.

Dit betekent niet dat al het geld dat crypto verlaat direct in bankrekeningen terechtkomt. De studie volgt balansen van banken in plaats van individuele overboekingen, dus kan ze geen dollar volgen van een cryptocurrency‑portefeuille naar een specifiek depositorekening. De bevindingen zijn consistent met een herallocatie naar banken, maar bewijzen niet rechtstreeks dat elke waargenomen toename van deposito’s uit crypto‑markten afkomstig is.

De richting van de concurrentie is ook minder eenduidig geworden sinds het einde van de studiedata. Stablecoins bieden nu een crypto‑native manier om dollar‑gekoppelde waarde aan te houden zonder direct terug te keren naar een conventionele depositorekening. Zoals uitgelegd in Securities.io’s onderzoek naar stablecoins als betalingsinfrastructuur, functioneren deze activa steeds meer als afwikkelingsinstrumenten in plaats van louter speculatieve instrumenten.

Die evolutie zou het historische vlucht‑naar‑bank‑effect kunnen verzwakken. Een analyse uit 2026, aangehaald door Reuters, schatte dat stablecoins tegen 2028 aanzienlijke deposito’s van Amerikaanse banken zouden kunnen wegnemen. Of fondsen uiteindelijk binnen het banksysteem blijven, hangt deels af van waar stablecoin‑uitgevers hun reserves aanhouden. Geld dat wordt gebruikt om staatsobligaties te kopen, ondersteunt de bankfinanciering niet op dezelfde manier als geld dat in depositorekeningen blijft.

Meer deposito’s leidden niet tot meer leningen

De belangrijkste bevinding van de studie is niet dat de deposito’s toenamen. Het is dat de kredietverlening gelijktijdig daalde.

Banken gebruiken deposito’s gewoonlijk als een relatief stabiele en goedkope financieringsbron. Een sterkere depositobasis kan extra kredietverlening ondersteunen, waardoor banken rente kunnen verdienen terwijl ze kapitaal naar huishoudens en bedrijven sturen. Dat proces hangt echter af van de bereidheid van banken om kredietrisico te nemen.

Tijdens perioden van verhoogde onzekerheid kan de waarde van afwachten stijgen. Banken kunnen liquiditeit behouden, de onderhandelingsnormen verstrengen of activa verplaatsen naar veiligere effecten in plaats van kapitaal toe te wijzen aan leningen die jaren op hun balans blijven staan. De studie suggereert dat cryptocurrency‑onzekerheid bijdraagt aan dat defensieve gedrag, zelfs wanneer banken meer klantgeld ontvangen.

De resulterende reeks kan als volgt worden samengevat:

• Crypto‑onzekerheid stimuleert de vraag naar veiligere financiële activa.
• Klantdeposito’s nemen toe ten opzichte van bankactiva.
• Banken verminderen de kredietverlening in plaats van de kredietverlening uit te breiden.
• Risicogewogen activa en problematische leningen nemen af.

Dit creëert een kloof tussen financieringsstabiliteit en financiële intermediaire. Een bank kan veiliger worden omdat ze meer deposito’s en minder risicovolle activa houdt, maar minder bijdragen aan economische activiteit omdat ze minder leningen verstrekt. Recente berichtgeving van Securities.io heeft aangetoond dat veranderingen in bankmodellen kunnen bepalen welke bedrijven krediet ontvangen. Crypto‑gerelateerde onzekerheid kan een extra invloed hebben op dat allocatieproces.

Veiligere banken kunnen nog steeds strakkere financiële voorwaarden betekenen

Lagere risicogewogen activa en minder niet‑presterende leningen klinken aanvankelijk volledig positief. Beide kunnen erop wijzen dat een bank de kwaliteit van haar activa verbetert en haar kwetsbaarheid voor wanbetalingen vermindert. Vanuit het perspectief van depositohouders, aandeelhouders en prudente toezichthouders kan dat de veerkracht versterken.

Echter, lager risico kan op verschillende manieren worden bereikt. Een bank kan haar krediettechnologie verbeteren en sterkere kredietnemers nauwkeuriger identificeren. Of ze kan simpelweg minder leningen verstrekken of categorieën vermijden die moeilijk te beoordelen lijken. De tweede aanpak verlaagt het gerapporteerde risico deels door de blootstelling te beperken.

Dit veroorzaakt een beleidsafweging. Crypto‑onzekerheid kan het risico binnen individuele banken verminderen terwijl het de kredietvoorwaarden buiten hen verstrakt. Kleinere bedrijven, eerste‑keer kredietnemers en ondernemingen met beperkte onderpand zullen waarschijnlijk het meest merken van die voorzichtigheid omdat ze al moeilijker te beoordelen zijn.

Het artikel breidt de discussie dus uit voorbij de vraag of cryptocurrency een bedreiging vormt voor bankdeposito’s. Crypto‑beleid kan de reële economie beïnvloeden via verwachtingen. Een onduidelijke regelgevende aankondiging hoeft geen marktcrash of bankrun te veroorzaken om van belang te zijn. Als het het gedrag van depositohouders verandert en kredietverstrekkers defensiever maakt, kan het de beschikbaarheid van krediet beïnvloeden.

Waarom de historische gegevens voorzichtigheid vereisen

De internationale schaal van de studie is een belangrijke sterkte, maar de observatieperiode van 2009 tot 2018 is ook de duidelijkste beperking. Dat venster omvat de opkomst van Bitcoin (BTC ) en verschillende vroege marktcycli, maar eindigt vóór enkele van de meest ingrijpende ontwikkelingen die crypto verbinden met de reguliere financiële sector.

De steekproef omvat niet de ineenstorting van verschillende grote crypto‑kredietverstrekkers en beurzen, de snelle expansie van dollar‑gedekte stablecoins, de komst van Amerikaanse spot‑cryptofondsen die op de beurs verhandeld worden, of de ontwikkeling van uitgebreide digitale‑activa‑kaders in grote markten. Het valt ook vóór de huidige groei van getokeniseerde deposito’s en institutionele blockchain‑afwikkeling.

Als gevolg daarvan moet de studie het beste worden gezien als bewijs van een onderliggend gedragskanaal in plaats van een nauwkeurige weergave van het hedendaagse financiële systeem. Moderne consumenten hebben meer plaatsen om hun geld te verplaatsen, terwijl banken zelf steeds meer bewaar‑, tokenisatie‑ en blockchain‑gebaseerde betaaldiensten aanbieden.

Het onderzoek legt ook conditionele associaties vast in plaats van strikte causaliteit. Bank‑fixed effects, jaar‑fixed effects, vertraagde controles en macro‑economische variabelen verminderen verschillende bronnen van bias, maar ze kunnen niet elke mogelijkheid elimineren dat een andere factor zowel crypto‑onzekerheid als bankbeslissingen beïnvloedt. Toekomstige studies die recentere gegevens en identificeerbare regelgevende schokken gebruiken, zouden kunnen testen of de relatie even sterk blijft.

Crypto‑regulering is ook bankregulering

De bredere les is dat cryptocurrency‑beleid niet kan worden behandeld als een zorg die beperkt is tot digitale‑activa‑investeerders. Als onzekerheid de locatie van deposito’s, de samenstelling van bankactiva en het volume van kredietverlening verandert, wordt het relevant voor macroprudentieel toezicht.

Regelgevers moeten daarom meer monitoren dan alleen directe cryptocurrency‑bezittingen bij banken. Ze moeten ook indirecte transmissiekanalen overwegen, waaronder depositomigratie, plaatsing van stablecoin‑reserves, liquiditeitsvoorkeuren, kredietnormen en de concentratie van crypto‑gerelateerde financiering bij bepaalde instellingen.

Duidelijkere regels kunnen defensief gedrag verminderen, maar duidelijkheid zal niet noodzakelijk traditionele banken ten goede komen. Een geloofwaardig regelgevend kader zou digitale activa en stablecoins aantrekkelijker kunnen maken, waardoor sommige deposito’s van banken kunnen wegvloeien. Omgekeerd kan langdurige onzekerheid deposito’s behouden terwijl banken worden ontmoedigd ze in te zetten. Geen van beide uitkomsten wordt vastgelegd door crypto en bankieren als afzonderlijke systemen te behandelen.

Investeren in de convergentie van bankieren en blockchain

Voor investeerders die blootstelling zoeken aan een bedrijf dat opereert waar traditioneel bankieren samenkomt met digitale afwikkeling, biedt JPMorgan Chase een relevant voorbeeld. Het bedrijf combineert een grote, door deposito’s gefinancierde bankfranchise met een gevestigde inspanning om blockchain‑gebaseerde financiële infrastructuur te bouwen.

Via Kinexys by J.P. Morgan heeft de bank infrastructuur ontwikkeld voor digitale betalingen, getokeniseerde activa en de verplaatsing van commercieel bankgeld over blockchain‑netwerken. Dit maakt JPMorgan relevant voor de studie zonder te suggereren dat de onderzoekers het bedrijf individueel hebben geanalyseerd.

De strategische betekenis is dat JPMorgan niet hoeft te kiezen tussen het verdedigen van bankdeposito’s en het adopteren van gedistribueerde grootboektechnologie. Het kan proberen gereguleerde depositorelaties te behouden terwijl die saldi programmeerbaarder en efficiënter worden. Die aanpak zou steeds belangrijker kunnen worden als klanten blockchain‑gebaseerde afwikkeling willen zonder hun fondsen naar niet‑bank stablecoin‑uitgevers te verplaatsen.

JPMorgan blijft blootgesteld aan gewone bankrisico’s, waaronder kredietverliezen, regelgeving, rentewijzigingen en economische neergangen. Kinexys is bovendien slechts één onderdeel van een veel grotere instelling. Desondanks illustreert het bedrijf hoe banken kunnen reageren op digitale activa via integratie in plaats van eenvoudige oppositie.

Slotbeschouwingen

Cryptocurrency‑onzekerheid lijkt in staat te zijn traditionele financiën zowel te versterken als te verzwakken tegelijk. Banken kunnen meer deposito’s ontvangen en risicovolle activa verminderen, waardoor hun defensieve positie verbetert. Maar als ze ook de kredietverlening beperken, reiken de voordelen niet noodzakelijk tot bedrijven en huishoudens die krediet zoeken.

Dit is de meest bruikbare bijdrage van het artikel. De invloed van crypto op bankieren is niet beperkt tot concurrentie om deposito’s of directe blootstelling aan volatiele activa. Het kan veranderen hoe banken kapitaal toewijzen nadat het geld is binnengekomen. Naarmate stablecoins, getokeniseerde deposito’s en gereguleerde blockchain‑netwerken volwassen worden, wordt het begrijpen van die toewijzing net zo belangrijk als het volgen waar deposito’s zich verplaatsen.

Referenties:

¹ Boungou, W., & Yatie, A. (2026). Cryptocurrency‑onzekerheid en bankintermediatie. Economics Letters, 113221. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2026.113221