Een Grote Overwinning: Nieuwe Boekhoudregels voor Crypto vanaf 2025

In september 2023 kwam er meer duidelijkheid over nieuwe Amerikaanse verslaggevingsregels voor bepaalde cryptoactiva die bedrijven aanhouden.

Op woensdag 6 september 2023 stemde de Financial Accounting Standards Board (FASB) unaniem in met het opstellen van een definitieve standaard voor een latere schriftelijke stemming. Publicatie werd voor het einde van 2023 verwacht. De beoogde ingangsdatum was voor boekjaren die na 15 december 2024 beginnen, met vervroegde toepassing als mogelijkheid. Niet alle afzonderlijke besluiten tijdens die vergadering waren unaniem.

De cryptosector verwelkomde deze stap als vooruitgang. Voorstanders verwachtten dat duidelijkere verslaggeving grote ondernemingen kon helpen die crypto op hun balans wilden aanhouden maar boekhoudkundige obstakels ondervonden. Dit was geen wettelijk verbod om crypto te bezitten.

Volgens het plan moesten entiteiten die onder US GAAP rapporteren hun daarvoor in aanmerking komende cryptoactiva, zoals Bitcoin en Ethereum, tegen reële waarde waarderen. De criteria beperkten de reikwijdte tot bepaalde fungibele immateriële activa zonder afdwingbare aanspraken op onderliggende goederen, diensten of andere activa. Zo konden zowel waardedalingen als herstel van waarde in de verslaggeving tot uitdrukking komen.

Het kunnen verwerken van waardestijgingen was een verandering ten opzichte van het gebruikelijke model van kostprijs minus bijzondere waardeverminderingen. Waardering tegen reële waarde kon echter ook de gerapporteerde winst sterker laten schommelen bij bedrijven die veel in crypto investeren.

Volgens het oorspronkelijke verslag vond FASB-lid Christine Botosan het aantrekkelijk dat het voorstel zowel de kosten kon verlagen als de bruikbaarheid van informatie voor beslissingen kon verbeteren.

De situatie vóór de wijziging

Vóór deze wijziging ontbrak binnen US GAAP een specifieke standaard voor de betreffende cryptoactiva. Er bestonden wel algemene boekhoudregels en toepassingsrichtlijnen; het was dus geen situatie zonder verslaggevingsregels.

Bedrijven zoals Coinbase, MicroStrategy en Tesla (TSLA ) moesten bestaande US GAAP en richtlijnen, waaronder die van het American Institute of CPAs, toepassen op hun cryptoactiva. Voor veel gewone cryptoactiva was de behandeling die van immateriële activa met een onbepaalde levensduur. De exacte verwerking kon afhangen van het bezit en de activiteiten. Tesla rapporteerde per 30 juni 2023 een boekwaarde van 184 miljoen dollar voor digitale activa; dit was geen nieuwe afwaardering van 184 miljoen dollar in dat kwartaal en evenmin hun actuele marktwaarde. Immateriële activa omvatten ook merken en auteursrechten, die vaak minder liquide zijn dan veel verhandelde cryptovaluta.

Bij de behandeling als immateriële activa met een onbepaalde levensduur werden de bezittingen tegen kostprijs geboekt, verminderd met bijzondere waardeverminderingen. Bedrijven beoordeelden of een waardedaling onder de boekwaarde een afwaardering vereiste. Ook een tijdelijke daling kon daartoe leiden. Een latere koersstijging kon die afwaardering onder dit model niet terugdraaien.

Een bijzondere waardevermindering is een boekhoudkundig verlies, geen boete. Bedrijven moesten zo’n verlies opnemen zonder dat zij de crypto verkochten, terwijl herstel doorgaans pas bij verkoop als winst kon worden verwerkt. Dit drukte onder meer op de gerapporteerde resultaten van MicroStrategy, destijds een grote beursgenoteerde bitcoinhouder.

In zijn brief van mei 2023 schreef MicroStrategy-CFO Andrew Kang dat waardering tegen reële waarde beleggers een relevanter beeld van de financiële positie en de economische waarde van de omvangrijke bitcoinbezittingen zou geven. Daarmee konden zij beter onderbouwde beleggingsbeslissingen nemen en kapitaal toewijzen.

Volgens het oorspronkelijke verslag zei FASB-voorzitter Richard Jones tijdens de vergadering dat beleggers duidelijkere financiële informatie voor hun kapitaalallocatie wilden. Hij steunde daarom de nieuwe regels.

De nieuwe regels

De FASB is een onafhankelijke, particuliere organisatie die Amerikaanse verslaggevingsstandaarden voor ondernemingen en non-profitorganisaties ontwikkelt. De Financial Accounting Foundation houdt toezicht op het proces. De SEC erkent de FASB als aangewezen standaardzetter voor beursgenoteerde ondernemingen en behoudt haar bevoegdheden voor de financiële verslaggeving onder de effectenwetgeving. Het voorstel voor deze wijziging verscheen in maart 2023.

Tijdens de vergadering van 6 september 2023 besprak het bestuur de reacties op het voorstel en gaf het de medewerkers toestemming een definitieve Accounting Standards Update voor een schriftelijke stemming op te stellen. De beoogde regels golden voor boekjaren die na 15 december 2024 beginnen, inclusief tussentijdse perioden. De definitieve publicatie volgde op 13 december 2023 als ASU 2023-08.

Het plan vereiste een afzonderlijke presentatie van de betreffende cryptoactiva ten opzichte van andere immateriële activa op de balans. Ook veranderingen in hun reële waarde moesten apart worden gepresenteerd ten opzichte van veranderingen in andere immateriële activa, zodat beleggers de blootstelling beter konden zien.

In jaarlijkse en tussentijdse toelichtingen moesten entiteiten informatie geven over belangrijke cryptobezittingen en contractuele verkoopbeperkingen. Jaarlijks was daarnaast een aansluiting tussen begin- en eindstand vereist, uitgesplitst naar soorten mutaties zoals toevoegingen, verkopen, winsten en verliezen. Dit betekende niet noodzakelijk een afzonderlijke volledige aansluiting voor iedere munt.

Het bestuur besloot dat crypto die als betaling in de gewone bedrijfsuitoefening werd ontvangen en vrijwel onmiddellijk in geld werd omgezet, niet in die aansluiting hoefde te worden opgenomen. Dat was geen algemene vrijstelling van verslaggeving over zulke transacties.

Voor waardering tegen reële waarde bleef ook ASC Topic 820 van toepassing, met de daarbij behorende toelichtingsvereisten. Daarmee konden lezers beter begrijpen hoe de waarderingen waren bepaald. Voor private ondernemingen bestonden vrijstellingen van bepaalde toelichtingen binnen dat onderwerp.

De ingangsdatum gold voor entiteiten die de relevante US GAAP toepassen en activa binnen de reikwijdte houden. Verplichte toepassing begon voor boekjaren die na 15 december 2024 starten, inclusief tussentijdse perioden: bij een kalenderboekjaar dus vanaf 1 januari 2025. Eerdere toepassing was toegestaan na publicatie, met verwerking vanaf het begin van het betreffende boekjaar. Het ging niet om een wereldwijde verplichting voor alle bedrijven ongeacht hun verslaggevingsstelsel.

Niet alle digitale activa vallen eronder

De reikwijdte was beperkt tot activa die aan alle criteria voldeden: zij moesten immaterieel en fungibel zijn, op een gedistribueerd grootboek met blockchain of vergelijkbare technologie bestaan, cryptografisch beveiligd zijn, geen afdwingbare aanspraken op andere goederen, diensten of activa geven en niet door de rapporterende entiteit of een verbonden partij zijn uitgegeven. Fungibel betekent uitwisselbaar met eenheden van hetzelfde type; niet alle cryptoactiva zijn dat.

NFT’s vallen buiten de reikwijdte doordat zij niet fungibel zijn. Een NFT kan bijvoorbeeld bij een digitaal verzamelobject of een videoclip horen; het token is niet hetzelfde als het mediabestand, dat wel gekopieerd kan worden. Stablecoins en wrapped tokens zijn andere categorieën, geen soorten NFT’s. Veel daarvan vallen buiten de standaard wegens hun eigenschappen of rechten op onderliggende activa. Stablecoins streven naar een gekoppelde waarde; wrapped tokens maken een weergave van crypto op een andere blockchain mogelijk. De criteria bepalen de behandeling.

Volgens het oorspronkelijke artikel vroegen verschillende partijen, waaronder Deloitte, PwC, Ernst & Young en KPMG, om wrapped tokens mee te nemen. Hun argument was dat zulke tokens voor vergelijkbare doelen kunnen worden aangehouden en ongeveer dezelfde prijs kunnen volgen als de onderliggende cryptoactiva.

Het bestuur handhaafde de beperkte reikwijdte omdat uitbreiding naar tokens met rechten op andere activa meer onderzoek vereiste. Activa met afdwingbare aanspraken op onderliggende goederen, diensten of andere activa vielen buiten deze nieuwe standaard. Dat betekende niet dat er geen andere US GAAP-regels voor golden.

Volgens het oorspronkelijke verslag legde FASB-lid Susan Cosper uit dat de bewust beperkte reikwijdte een snellere invoering mogelijk maakte, ook al zouden voorstanders van uitbreiding naar wrapped tokens en NFT’s teleurgesteld zijn.

De FASB gaf aan de cryptomarkt te blijven volgen en zo nodig verdere stappen te overwegen.

Het artikel plaatste het besluit in de context van positieve juridische ontwikkelingen voor de sector in 2023, met zaken rond Ripple, Grayscale en Uniswap. Die uitspraken betroffen afzonderlijke juridische kwesties; verwachtingen over verdere overwinningen waren destijds een inschatting.

Een lange aanloop

De waardering van cryptovaluta vormde jarenlang een vraagstuk voor de financiële verslaggeving. Volatiele koersen en het verschil tussen marktwaarde en boekwaarde bemoeilijkten de interpretatie. Ondernemingen en accountants vroegen daarom herhaaldelijk om duidelijkere regels.

Het oorspronkelijke artikel beschreef drie eerdere afwijzingen sinds 2017 van verzoeken om specifieke cryptoregels. Daarbij was het beperkte aantal ondernemingen met materiële bitcoinbezittingen een reden geweest. Deze voorgeschiedenis verklaarde waarom de wijziging lang op zich liet wachten.

De groei van de bitcoinbezittingen van onder meer Tesla en MicroStrategy maakte het onderwerp relevanter. Toch bleef de reikwijdte beperkt: blockchain of een vergelijkbaar gedistribueerd grootboek en cryptografische beveiliging waren slechts enkele van de voorwaarden, niet de volledige afbakening.

In het consultatieproces vroeg de FASB ook naar eventuele aanvullende toelichtingen over de aard en het doel van het cryptobezit, winsten en verliezen, prijsbepaling en informatie over cryptografische privésleutels of hun beveiliging. Het ging niet om een verplichting om de geheime sleutelwaarden zelf openbaar te maken.

In zijn brief wees Ajmere Dale, Chief Accounting Officer van Block, aanvullende informatie over privésleutels af wegens veiligheidsrisico’s en beperkte bruikbaarheid voor lezers. Het bedrijf wilde die gegevens vertrouwelijk houden en achtte de bestaande toelichtingen over risico’s en reële waarde voldoende.

MicroStrategy stelde in 2023 ook dat een afzonderlijke toelichting over het doel van cryptobezit minder relevant kon worden wanneer digitale activa bredere toepassing vonden als reserve op de bedrijfsbalans. Dit was het standpunt van de onderneming.

Tijdens de vergadering besloot de FASB de besproken extra toelichtingen niet verplicht te stellen. De wel vastgestelde informatie over belangrijke bezittingen, verkoopbeperkingen, mutaties en reële waarde bleef onderdeel van het plan.

Sommige bedrijven vonden de uitsluiting van tokens met afdwingbare rechten onduidelijk. BlockFi, dat in november 2022 Chapter 11-bescherming had aangevraagd, vroeg de FASB de term te schrappen uit vrees dat een te ruime uitleg veel tokens zou uitsluiten. Volgens het oorspronkelijke artikel wees Grayscale Investments in een brief van juni 2023 eveneens op de benodigde aanvullende analyse en oordeelsvorming.

Het bestuur behield het criterium van afdwingbare rechten. Volgens het oorspronkelijke verslag vond voorzitter Richard Jones dat wijziging meer onderzoek vereiste en het project kon vertragen.

Een belangrijke verandering voor de cryptosector

De regels waren bedoeld om de reële waarde van de betreffende cryptoactiva beter zichtbaar te maken en de verslaggeving transparanter te maken. Ze veranderen de boekhoudkundige weergave, niet op zichzelf de economische waarde of financiële gezondheid van een onderneming.

Marktpartijen verwelkomden het besluit omdat het een verslaggevingsobstakel voor cryptobezit op bedrijfsbalansen kon verkleinen. Het artikel verwachtte dat dit institutionele belangstelling kon ondersteunen, zonder dat daarmee een bepaalde toename van adoptie vaststond.

Waardering tegen reële waarde laat entiteiten op iedere rapportagedatum zowel ongerealiseerde winsten als verliezen in het resultaat verwerken. Een stijging van Bitcoin kan zo worden gerapporteerd zonder verkoop, maar een daling werkt eveneens door. Boekhoudkundige winst creëert geen kasontvangst. Deze symmetrische verwerking zou volgens het artikel langdurig bezit aantrekkelijker kunnen maken.

Beleggers en toezichthouders konden daarmee actuelere informatie krijgen over de cryptoblootstelling van ondernemingen. Meer inzicht in bezittingen en waarderingen moest de vergelijkbaarheid en besluitvorming verbeteren.

Het artikel zag de aanpassing ook als onderdeel van de groeiende plaats van cryptovaluta in de reguliere financiële wereld. Verslaggevingsstandaarden moeten relevante economische ontwikkelingen kunnen beschrijven; de wijziging was geen algemene goedkeuring van alle digitale activa.

Volgens het artikel noemde Michael Saylor, oprichter en voormalig CEO van MicroStrategy (MSTR), het besluit een manier om een belangrijke belemmering voor bitcoin als bedrijfsreserve weg te nemen. Dat was zijn toenmalige oordeel. MicroStrategy bezat per 30 juni 2023 ongeveer 152.300 BTC; de onderneming rapporteerde nauwkeuriger 152.333 BTC.

Toepassing vereiste passende waarderingsmethoden, interne controles en auditprocedures. Volatiliteit kon de gerapporteerde resultaten sterk beïnvloeden. Tegelijk bestond het waarderingskader van ASC 820 al en volgden veel houders marktprijzen al voor hun eerdere beoordeling van waardeverminderingen.

De introductie van waardering tegen reële waarde was daarmee een belangrijke verandering in de Amerikaanse verslaggeving voor cryptoactiva binnen de afgebakende reikwijdte.