Klokkenluider Julian Assange zou kunnen worden uitgeleverd aan de VS

In april 2022 moest de Britse minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel zich buigen over de uitlevering van WikiLeaks-oprichter Julian Assange. De Australische uitgever, bekend vanwege de publicatie van geheime informatie, zat op dat moment vast in het Verenigd Koninkrijk.

Hoewel de uitleveringsprocedure vorderde, kon Assange nog beroep aantekenen. Een overplaatsing naar een Amerikaanse federale gevangenis stond daarom niet vast. De Britse en Amerikaanse regeringen bleven wel samenwerken aan de zaak.

Assange’s uitlevering aan de VS

Assange richtte de mediaorganisatie WikiLeaks op en kreeg in 2010 wereldwijde aandacht door documenten en beelden over de oorlogen in Afghanistan en Irak te publiceren. Een video toonde een Amerikaanse helikopteraanval in Bagdad in 2007, waarbij onder anderen Reuters-fotograaf Namir Noor-Eldeen en Reuters-chauffeur Saeed Chmagh werden gedood.

Na de publicaties werd Assange onderwerp van Amerikaans onderzoek. In een afzonderlijke zaak vaardigden Zweedse autoriteiten een internationaal arrestatiebevel uit wegens verdenkingen van zedendelicten. Assange ontkende de beschuldigingen en stelde dat ze een voorwendsel waren om hem aan de Verenigde Staten uit te leveren. Het Zweedse onderzoek werd in november 2019 beëindigd omdat het bewijs door tijdsverloop was verzwakt; dat was geen vrijspraak door een rechter.

Assange slaagde er bij Britse rechtbanken niet in zijn uitlevering aan Zweden tegen te houden. In juni 2012 betrok hij de Ecuadoraanse ambassade in Londen, waar hij asiel kreeg. Hij bleef er bijna zeven jaar, totdat hij in april 2019 werd verwijderd en naar de Londense Belmarsh-gevangenis werd gebracht, ongeveer drie jaar vóór de publicatie van dit artikel.

De Verenigde Staten zetten hun uitleveringsverzoek daarna voort in de zaak over geheime informatie en een vermeende samenzwering om een computer binnen te dringen. Assange was al voor 18 feiten aangeklaagd. De genoemde 175 jaar was de theoretische optelsom van de maximumstraffen als die allemaal achtereenvolgens zouden worden opgelegd, geen vaststaand vonnis of zekere strafduur.

Een recent rapport van CNN van 20 april 2022 ging over het formele besluit van Westminster Magistrates’ Court om de zaak ter beoordeling naar de minister van Binnenlandse Zaken te sturen. Dat betekende geen automatische goedkeuring of onmiddellijke overplaatsing naar een Amerikaanse gevangenis. Assange kon nog verdere rechtsmiddelen tegen de uitlevering inzetten.

In de zaak waren al verschillende uitspraken gedaan. In januari 2021 wees een districtsrechter uitlevering af vanwege Assanges geestelijke gezondheid en het risico op zelfmoord onder de verwachte detentieomstandigheden. In december 2021 honoreerde het High Court het Amerikaanse beroep na toezeggingen over zijn behandeling. De zaak ging vervolgens terug naar de lagere rechter voor doorzending naar de minister.

De Verenigde Staten zegden toe geen speciale administratieve maatregelen (SAMs) toe te passen en Assange niet in de ADX-gevangenis te plaatsen, tenzij zijn latere gedrag daarvoor aanleiding zou geven. De toezeggingen omvatten ook passende klinische zorg en instemming met een verzoek om overplaatsing naar Australië om daar na een veroordeling zijn straf uit te zitten. Ze waren geen rechterlijke garantie dat een maximumstraf uitgesloten was.

Cryptogeldinzameling voor Assange

Veel sympathisanten zamelden geld in voor Assanges vrijheid en juridische verdediging. Een van de organisaties die daarvoor werden opgericht, was de gedecentraliseerde autonome organisatie AssangeDAO.

Volgens de cijfers die dit artikel in april 2022 meldde, haalde AssangeDAO eerder dat jaar ongeveer 17.000 Ether (ETH)-tokens op bij ongeveer 10.000 deelnemers, met een waarde van circa 54 miljoen dollar ten tijde van de inzameling. Het geld was bedoeld om te bieden op een NFT, waarvan de verkoopopbrengst via de Wau Holland Foundation Assanges verdediging en campagne zou ondersteunen. Dit betekende niet dat hij het hele bedrag persoonlijk had ontvangen.

De organisatie verklaarde:

AssangeDAO is voornemens kapitaal te werven om te bieden op Assange’s NFT. Door een solidariteitsnetwerk rond Assange te mobiliseren, hopen we een krachtig signaal af te geven dat de tijd van passiviteit voorbij is. Een nieuw tijdperk van cypherpunk-organisatie is aangebroken.

Met de dreiging van uitlevering aan de Verenigde Staten nog aanwezig, verwachtte het artikel dat meer organisaties cryptovaluta zouden gaan inzamelen voor Assanges verdediging en campagne. Dat was een verwachting uit april 2022, geen overzicht van reeds ontvangen aanvullende donaties.