Soevereine AI-datacenters: De nieuwe strategische reserve

Naarmate ons economische systeem steeds meer wordt gedigitaliseerd, wordt het belang van directe controle ervan voor veel landen steeds duidelijker. Een tijdlang heeft dit de vorm aangenomen van het streven naar controle over de belangrijkste software van een natie, zoals betalings- en banksystemen, sociale media, zoekmachines, enz.

Deze trend wordt steeds belangrijker omdat digitale diensten van grote landen zoals de VS, die voorheen grotendeels neutraal waren, steeds vaker als geopolitisch hefboomwerkzeug worden ingezet. Zo is het SWIFT-betaalsysteem geleidelijk uitgegroeid tot een belangrijk instrument om landen die tegen de VS gekant zijn, zoals Rusland of Iran, te sanctioneren.

Deze kwestie van digitale soevereiniteit ontwikkelt zich nu snel, nu AI de cruciale digitale infrastructuur wordt, software overtreft en zoekmachines snel vervangt. En als AI steeds meer software direct kan schrijven (soms ‘vibe coding’ genoemd), kan voldoende AI-capaciteit een natie helpen haar digitale soevereiniteit verder te ontwikkelen. Daarom wordt vandaag de belangrijkste vraag soevereine AI-infrastructuur.

In de beginfase van AI-ontwikkeling was de belangrijkste beperking rekenkracht en de benodigde hardware, met een tekort aan GPU’s en een halfgeleiderindustrie die moeite had om bij te blijven. Hoewel deze tekorten nog niet volledig zijn opgelost, bijvoorbeeld bij de levering van geheugenhardware, wordt dit geleidelijk minder een probleem.

Echter, naarmate steeds grotere AI-datacenters worden gebouwd, ontstaat een nieuwe beperking, veel moeilijker snel op te lossen: energievoorziening.

Daarom wordt het urgent, niet alleen voor AI-datacenterbedrijven, maar voor de meeste landen, om snel een nieuwe bron van betrouwbare koolstofarme energie te vinden.

De dood van de wereldwijde cloud

Wereldwijde cloud = wereldwijde risico

Tot voor kort heeft het grootste deel van de wereld Amerikaanse IT-infrastructuur gebruikt voor haar cloudcomputingbehoeften. Met uitzondering van de Chinese bedrijven Alibaba en Huawei, die samen slechts 6% van de wereldwijde cloudmarkt bezitten, waren alle toonaangevende cloudinfrastructuurproviders in 2025 Amerikaanse bedrijven.

Bron: Statista

Dit creëert een enorme kwetsbaarheid voor de meeste landen, vooral nu de wereldwijde geopolitieke instabiliteit toeneemt en spanningen tussen de VS en haar bondgenoten ogenschijnlijk willekeurig kunnen oplopen, zoals geïllustreerd door de recente ruzie over de controle van Groenland, de positie van Europese landen ten opzichte van Israël, of het gebruik van Europese militaire bases om Iran aan te vallen en Europese oorlogsschepen om de handel in de Straat van Hormuz te bewaken.

Datacenters in het buitenland zijn mogelijk ook simpelweg niet veilig tegen schade in de echte wereld, zoals geïllustreerd door de reeks Oracle (ORCL ) – en OpenAI-datacenters die in het Midden-Oosten donker werden na Iraanse aanvallen, hetzij direct op de faciliteiten, hetzij op hun energievoorziening.

In deze context zou gevoelige of strategische data misschien nooit in het buitenland gehost moeten worden, ongeacht de geopolitieke positie van een land. Dit geldt voor nationale databases zoals gezondheidszorg, bankieren of het leger. Maar dit geldt ook voor de commerciële data van grote bedrijven.

Soevereine clouds in opkomst

Als bewijs van deze trend lanceerde Canada in april 2026 een nieuw initiatief “Sovereign AI Compute”. Het initiatief, onderdeel van de bredere Canadian Sovereign AI Compute Strategy, heeft als doel een onafhankelijke binnenlandse AI-rekencapaciteit te creëren die rechtstreeks eigendom is van uitsluitend Canadese belangen.

“Deze systemen zullen een kernonderdeel vormen van Canada’s digitale ruggengraat, waardoor doorbraken mogelijk worden in sectoren zoals gezondheidszorg, energie, geavanceerde productie en wetenschappelijke ontdekkingen. Dit zal de wereldwijde concurrentiekracht van Canada versterken, toonaangevend onderzoek ondersteunen en veilige, betrouwbare toegang tot kritieke digitale infrastructuur voor Canadese innovators waarborgen.”

De algehele Canadese AI-strategie is opgebouwd rond 3 pijlers:

• Het mobiliseren van investeringen uit de private sector, zodat particuliere fondsen de al door de Canadese overheid geïnvesteerde $700 miljoen aanvullen.
• Het bouwen van publieke supercomputerinfrastructuur, gericht op de Sovereign AI Compute Initiative en een kortetermijninvestering van $200 miljoen om de bestaande publieke rekeninfrastructuur uit te breiden om aan onmiddellijke behoeften te voldoen.
• Het AI Compute Access Fund, een fonds van $300 miljoen dat subsidies biedt aan private bedrijven in de vorm van krediet voor toegang tot AI-rekencapaciteiten.

In de tussentijd heeft de EU als geheel haar “€200B AI Continent Action Plan” sinds april 2015 uitgerold. Het omvat de bouw van 5 AI-gigafabrieken om complexe AI-modellen te trainen en te ontwikkelen, en in totaal een verdrievoudiging van de datacentercapaciteit van de EU in de komende 5-7 jaar.

In oktober 2025 heeft de EU haar “Apply AI Strategy” gelanceerd om AI-adoptie te stimuleren in 10 sleutelindustrieën:

• Gezondheidszorg en farmaceutica
• Mobiliteit, transport en automotive robotica
• Productie
• Techniek en bouw
• Klimaat en milieu
• Energie
• Agri-food
• Defensie
• Beveiliging en ruimtevaart
• Elektronische communicatie, culturele, creatieve en mediasectoren.

Hoewel het idee van een soevereine cloud en AI-rekencapaciteit enkele jaren geleden voornamelijk het domein was van landen als China en Rusland, zijn 2025 en 2026 de jaren waarin de meeste grote economische blokken en ontwikkelde economieën een soevereine AI-capaciteit opbouwen, los van de Amerikaanse techgiganten en wereldwijde cloud-hyperscalers.

SMR's: de baseload-oplossing

AI = Energie

Om al deze AI-datacenters van stroom te voorzien, is een stabiele en betrouwbare energiebron nodig. Voorheen werd gedacht dat nationale elektriciteitsnetten hiervoor voldoende waren.

Maar een nieuw fenomeen, het Energy-Compute Paradox, of soms het AI Energy Paradox, daagt deze veronderstelling uit. Het stelt dat het verbeteren van de energie-efficiëntie van AI juist leidt tot een enorme toename van het totale energieverbruik in plaats van een afname.

In de kern van dit fenomeen staat de AI-versie van een economisch verschijnsel genaamd het Jevons-paradox. Naarmate de efficiëntie van AI verbetert, dalen de kosten, wat leidt tot meer vraag naar AI-gedreven oplossingen en daardoor tot een hoger energieverbruik. Hoe efficiënter de AI, hoe meer energie er nodig is om nieuwe, groeiende AI-systemen van stroom te voorzien.

Als gevolg hiervan groeit de AI-vraag naar stroom 10 keer sneller dan de upgrades van nationale netten. Er moet dus veel meer energie worden toegevoegd. En zelfs als de extra stroom aan het net wordt toegevoegd, kan het leveren aan de datacenters via het net een uitdaging zijn, omdat nieuwe hoogspanningsleidingen en transformatoren niet snel genoeg worden gebouwd.

De nucleaire optie voor AI-datacenters

In een ideaal scenario zouden hernieuwbare energiebronnen in nog grotere capaciteit kunnen worden geïnstalleerd om deze Tier 4-datacenters van koolstofvrije stroom te voorzien.

In de praktijk betekent de benodigde oppervlakte voor zonne-installaties, of de locatiebeperkingen van windenergie, dat de verzadiging van het stroomnet een ernstig probleem blijft. Netcongestie is nu de belangrijkste knelpunt voor de uitrol van datacenters.

In Texas meldde CenterPoint Energy (CNP ) een stijging van 700% in verzoeken voor grote belastingsinterconnecties, van 1 GW naar 8 GW tussen eind 2023 en eind 2024. Nutsbedrijven zoals ComEd, PPL en Oncor rapporteren meer GW aan datacenteraanvragen dan hun historische maximale piekvraag.

Camus Energy

Bovendien betekent de extreem hoge eis van AI-datacenters voor 24/7 uptime en een hoogwaardige stroombron dat de intermitterende aard van hernieuwbare energie een extra probleem is. Het installeren van enorme batterijparken, die zowel nog duur als schaars zijn, is niet voldoende om dit probleem volledig op te lossen.

Daarom veroorzaakt de AI-boom ook een renaissance van de nucleaire energiesector. Meer specifiek zijn SMR's (Small Modular Reactors), die sneller te bouwen zijn en innovatieve ontwerpen kunnen inzetten.

SMR's bevinden zich bovendien in de juiste vermogenscapaciteit om GW-schaal datacenters van stroom te voorzien, met de mogelijkheid om de exacte capaciteit fijn af te stemmen door modules toe te voegen of te verwijderen. Dit is een groot voordeel voor on‑site stroomopwekking voor industriële doeleinden, terwijl traditionele kerncentrales te groot zijn om iets anders dan het net te voeden.

In combinatie met hun lage CO₂‑uitstoot maken deze kenmerken SMR's tot de ideale optie om AI-datacenters van stroom te voorzien.

(U kunt meer leren over SMR-technologie in ons gerelateerde artikel “AI’s Energy Crisis Is Fueling a Nuclear SMR Investment Boom”)

De “Compute‑BBP” correlatie

Naarmate AI-technologie vordert, zal deze steeds meer de motor worden van economische groei op nationaal niveau. Op zichzelf is dit een sterk argument voor elk land om snel haar eigen AI-strategie te ontwikkelen.

Hetzelfde geldt voor binnenlandse AI-infrastructuren. Terwijl miljarden en zelfs triljoenen worden geïnvesteerd in datacenters en de energieopwekking om ze van stroom te voorzien, is het logisch dat landen het grootste deel van deze investering binnen hun eigen economie willen houden.

Hoewel het daadwerkelijke resultaat uiteraard kan variëren, wordt over het algemeen aangenomen dat investeringen in “soevereine” rekencapaciteit een economische multiplier van 3:1 oplevert; dat $1 aan investeringen zoals datacenters en gespecialiseerde AI-hardware $3 kan genereren in bredere economische activiteit.

Een bijdragende factor is de adoptie van AI zelf, met verwachte productiviteitswinst van werknemers en efficiëntere systemen in het algemeen. Het creëert ook veel hooggekwalificeerde en hoogbetaalde banen, wat extra dynamiek kan brengen naar onderontwikkelde of afgelegen regio's.

Een andere factor is dat, in tegenstelling tot software, AI-infrastructuur veel fysieke inputs en arbeid vereist, zowel voor de bouw als voor de exploitatie, wat terugvloeit naar de lokale en nationale economie.

Een andere factor specifiek voor soevereine clouds is dat de hogere betrouwbaarheid en veiligheid van een nationale AI-infrastructuur de adoptiesnelheid van AI kan versnellen, particuliere investeringen kan stimuleren en risico's kan verminderen, alles elementen die de concurrentiekracht van de nationale economie en de bedrijven die erin opereren vergroten.

De toekomst van soevereine AI-infrastructuren

Tot nu toe is de wereldwijde cloudinfrastructuur gedomineerd door Amerikaanse bedrijven, vanwege een combinatie van de dominantie van de VS in software, het voordeel van vroege toetreding, en de natuurlijke voordelen die de enorme Amerikaanse markt en de financiële capaciteit van Wall Street bieden aan groeiende bedrijven.

Echter, nu cloud‑ en AI-infrastructuur blijven groeien, is de kritieke massa voor schaalvoordelen nu bereikbaar voor veel kleinere landen dan China of de VS.

Bovendien drijft het besef van het belang van digitale soevereiniteit alle grote landen ertoe de controle over hun IT-infrastructuur terug te nemen, met name AI-capaciteiten.

Daarom is het waarschijnlijk dat grote economische blokken zoals de EU, maar ook ontwikkelde landen zoals Canada, Japan, Zuid‑Korea en anderen geleidelijk zullen streven naar hun eigen soevereine AI-infrastructuren.

Zelfs relatief minder ontwikkelde landen, zoals Brazilië, zullen waarschijnlijk volgen, aangezien Brazilië al volledig onafhankelijk wordt voor zijn betaalsysteem met Pix, een zeer succesvol nationaal systeem, zozeer dat het zelfs kort werd aangevallen door president Trump.

“Het Bureau van de Amerikaanse Handelsvertegenwoordiger stelt in een rapport aan het Amerikaanse Congres dat PIX een oneerlijk voordeel heeft ten opzichte van Amerikaanse bedrijven omdat het wordt beheerd en geëxploiteerd door de Centrale Bank van Brazilië. Het bureau meldt ook dat de Braziliaanse regering Amerikaanse bedrijven benadeelt door een netwerkgroei‑vergoeding op te leggen en te weigeren consumenten‑persoonsgegevens te delen.”

Dit betekent dat Amerikaanse hyperscalers op een gegeven moment een lichte vertraging van hun internationale resultaten kunnen zien, omdat nationale opties steeds gevaarlijkere concurrentie worden. Echter, investeerders kunnen rekenen op de steeds groeiende energievraag van AI, of die nu door de VS wordt gecontroleerd of meer gedecentraliseerde soevereine AI-infrastructuren.

Investeren in soevereine AI‑ en energie‑rekenoplossingen

BWX Technologies, Inc. (BWXT )

Voordat ambitieuze startups begonnen met het ontwikkelen van nieuwe ontwerpen voor SMR's, waren kernreactoren nog reusachtige gebouwen.

Behalve voor een kleine nichemarkt die zich ook als zeer winstgevend bleek. Kleinere kernenergie voor schepen zoals vliegdekschepen, onderzeeërs en andere militaire systemen.

Bron: BWXT

Dit is de focus van het Amerikaanse bedrijf BWXT, dat in zijn meer dan 60‑jarige geschiedenis meer dan 400 reactoren heeft geleverd voor maritieme kernenergie-toepassingen. Het is ook actief in segmenten van de nucleaire toeleveringsketen, met de levering van 315 stoomgeneratoren voor grotere kerncentrales.

Een belangrijk onderdeel van de inkomsten van BWXT komt uit reguliere diensten en onderhoud aan bestaande reactoren, met een planning tot 2053 voor verschillende operationele nucleaire vliegdekschepen en onderzeeërs.

Bron: BWXT

Het bedrijf is het enige in de VS dat geaccrediteerd is om hoogwaardig uranium van 20%+ te produceren. Dit type brandstof is nodig voor zogenaamde micro‑reactoren, nog kleiner dan SMR's. Ze kunnen vele toepassingen van stroom voorzien, zoals ruimtevaartsystemen voor NASA (essentieel voor de terugkeer naar de maan als onderdeel van de Artemis-missies) en afgelegen militaire locaties.

BWXT is ook actief geworden in de nucleaire geneeskunde, in de hoop een deel van de jaarlijkse omzet van $500 miljoen in die sector te veroveren.

Tot slot werkt BWXT ook aan een SMR-ontwerp, in samenwerking met GE Vernova (GEV ) en Hitachi (6501.T). GE is een van de belangrijkste concurrenten op de opkomende wereldwijde SMR-markt. Onder de successen van BWXT en GE Vernova in de afgelopen jaren kunnen worden genoemd:

• Canada’s Darlington New Nuclear Project,a 1,200 MW project deploying four SMRs by the mid-2030s.
• Al reeds overeengekomen contracten with Estonia for a 600 MW capacity om in het begin van de jaren 2030 te worden gebouwd.
• Partnerschap in Poland with Orlen Synthos Green Energy (OSGE) voor mogelijk tot 24 SMR's. Orlen Synthos Green Energy (OSGE) positioneert de BWRX-300 actief als oplossing voor de datacenterindustrie.
  • Midden 2025 OSGE en de Poolse Data Center Association richtten een gezamenlijke werkgroep op om SMR's direct te integreren met datacenters en leverden tevens wijkverwarming voor koelsystemen.
• Een door de Tennessee Valley Authority geleide coalitie voor het versnellen van de uitrol van de BWRX-300 kleine modulaire reactor in de VS
  • Het Amerikaanse ministerie van Energie vermeldt specifiek het helpen van datacenters met stroom als doel van de associatie.
• Mogelijk tot 6 SMR's in Bulgarije, 3 SMR's in Noorwegen, en in Zweden en Finland (in samenwerking met Fortum – HE).

Al met al betekent de pioniersrol van BWXT in het miniaturiseren van kernreactoren dat het bedrijf sterk zal profiteren van de opkomst van SMR's. Het zou ook moeten profiteren van de militaire opbouw van de Amerikaanse marine als reactie op toenemende uitdagingen van Rusland en China.

Tenslotte is het winstgevend en heeft het voorspelbare inkomsten, wat een veel grotere financiële zekerheid en cumulatieve ervaring biedt dan meer speculatieve bedrijven die nog alleen ontwerpen hebben en nog geen geïnstalleerde reactoren.

Laatste BWX Technologies (BWXT) nieuws en ontwikkelingen