Monero, Dash en Zcash – Zullen privacycoins de aankomende regelgevende storm overleven?

Privacycoins proberen financiële transacties minder inzichtelijk te maken voor buitenstaanders. De mate van bescherming verschilt per munt en gebruikswijze; geen enkele techniek verbergt automatisch alle informatie over de gebruiker.

Voor veel gebruikers is financiële privacy belangrijk. Tegelijkertijd neemt de aandacht van toezichthouders voor cryptovaluta toe. In deze analyse uit januari 2023 bekijken we welke gevolgen dat voor privacycoins kan hebben.

We bespreken hoe enkele bekende privacycoins werken en welke regelgevingsvragen destijds speelden.

Een kort overzicht

Bitcoin-adressen zijn pseudoniem: een adres bevat niet automatisch de naam van de gebruiker. Transacties en de verbanden tussen inputs en outputs zijn echter openbaar vastgelegd op de blockchain. Bitcoin is daardoor niet volledig anoniem; verzendende en ontvangende adressen zijn niet standaard volledig van elkaar losgekoppeld.

Als een adres aan een persoon wordt gekoppeld, kan analyse van de openbare transactiegeschiedenis aanvullende informatie opleveren. Hoeveel er kan worden achterhaald, hangt onder meer af van adresgebruik en beschikbare gegevens buiten de blockchain.

Privacycoins gebruiken verschillende cryptografische technieken om bepaalde transactiegegevens te verbergen of verbanden moeilijker vast te stellen. Niet iedere munt biedt dezelfde bescherming en niet alle privacyfuncties zijn standaard ingeschakeld.

Monero, Zcash en Dash zijn bekende voorbeelden die vaak in deze categorie worden besproken. Monero verbergt transactiegegevens standaard, Zcash ondersteunt afgeschermde en transparante transacties, en Dash biedt optionele CoinJoin-functionaliteit op een verder openbare blockchain.

Monero, Zcash & Dash: Hoe benaderen ze privacy?

Volgens de marktgegevens die het artikel in januari 2023 aanhaalde, bedroeg de totale marktkapitalisatie van deze categorie ongeveer 6,2 miljard Amerikaanse dollar. De gegevens waren afkomstig van Coinmarketcap.

Monero (XMR)

In het marktbeeld van januari 2023 werd Monero omschreven als de grootste privacycoin, met ongeveer 3 miljard Amerikaanse dollar aan marktkapitalisatie en plaats 26 onder cryptovaluta. De geregistreerde prijs was 169 Amerikaanse dollar, ongeveer 69 % onder de in het artikel genoemde historische piek van circa vijf jaar eerder.

Monero ontstond in april 2014 vanuit de Bytecoin-code, zonder vooraf gedolven voorraad of durfkapitaalfinanciering. Het netwerk gebruikt standaard technieken die de afzender, ontvanger en het bedrag van een transactie afschermen.

Monero bouwt voort op CryptoNote. Eenmalige stealth-adressen beschermen de ontvanger; ringhandtekeningen maken de werkelijke bestede output moeilijk te onderscheiden van afleidende outputs; Ring Confidential Transactions (RingCT) verbergen transactiebedragen. Dit betreft de gegevens op de blockchain, niet automatisch de identiteit die iemand elders bekendmaakt.

Meer informatie vindt u in onze gids Investeren in Monero .

Zcash (ZEC)

In januari 2023 vermeldde het artikel voor Zcash een marktkapitalisatie van ongeveer 574 miljoen Amerikaanse dollar en plaats 70, met een prijs van 43,50 Amerikaanse dollar . Dat was volgens het toenmalige overzicht 98,6 % onder de historische piek van ruim zes jaar eerder.

Zcash ging in oktober 2016 van start op basis van Bitcoin-code en het Zerocash-onderzoek. Het ondersteunt zowel transparante als afgeschermde transacties. Anders dan bij Monero is dus niet iedere transactie standaard volledig afgeschermd.

Zcash gebruikt onder meer zero-knowledge-bewijzen, bekend als zk-SNARKs, om de geldigheid van afgeschermde transacties te laten controleren zonder de onderliggende gevoelige gegevens openbaar te maken. Dat is iets anders dan een algemene garantie dat twee partijen nooit informatie over hun identiteit prijsgeven.

Meer informatie vindt u in onze gids Investeren in Zcash .

Dash (DASH)

Voor Dash vermeldde het artikel in januari 2023 een marktkapitalisatie van ongeveer 552 miljoen Amerikaanse dollar, plaats 74 en een prijs van 50 Amerikaanse dollar, circa 96,6 % onder de genoemde piek van vijf jaar eerder.

Dash ontstond in januari 2014 vanuit Bitcoin-code. Privacy is niet het enige doel van het netwerk; gebruikers kunnen optioneel een CoinJoin-functie gebruiken om verbanden tussen munten minder eenvoudig te volgen.

Dash CoinJoin, eerder PrivateSend genoemd, combineert bijdragen van meerdere deelnemers in gezamenlijke transacties. De blockchain blijft openbaar en de bescherming hangt mede af van het gebruik. InstantSend is een afzonderlijke functie voor snelle transactievergrendeling en moet niet worden verward met definitieve opname in een gemijnd blok.

Meer informatie vindt u in onze gids Investeren in Dash .

Toenemende aandacht voor regulering

Privacytechnieken kunnen legitieme financiële vertrouwelijkheid beschermen. Toezichthouders richten zich tegelijkertijd op witwassen, terrorismefinanciering en naleving van sancties. Na de problemen bij FTX, Celsius, BlockFi en Terra/Luna in 2022 kreeg toezicht op de cryptosector extra aandacht.

Na de instorting van FTX beschreef John J. Ray III de tekortschietende interne controles en het ontbreken van betrouwbare financiële informatie bij het bedrijf.

In januari 2023 werd Terraform Labs-medeoprichter Do Kwon gezocht in verband met de ineenstorting van Terra in 2022. Ook hedgefonds Three Arrows Capital ging in 2022 failliet. De onderlinge leningen en verliezen droegen bij aan problemen bij andere bedrijven, waaronder Voyager en Celsius, en lieten klanten met geblokkeerde middelen achter. Dat was geen gebeurtenis van eerder in 2023.

Het voorkomen van nieuwe bedrijfsinstortingen werd een belangrijk onderwerp voor toezichthouders. In het Verenigd Koninkrijk pleitte een vicegouverneur van de Bank of England voor regulering van deze activiteiten en ondernemingen. FINRA begon na FTX informatie te verzamelen over de marketing van cryptoactiva.

Die ontwikkelingen maakten deel uit van het debat over strenger toezicht. Voor privacycoins kunnen verplichtingen om klanten te identificeren en transacties te controleren gevolgen hebben voor de diensten die beurzen aanbieden.

Mogelijke gevolgen van regelgeving voor privacycoins

Over de juiste aanpak lopen de meningen uiteen. Voorstanders van beperkingen benadrukken risico’s voor de opsporing; tegenstanders vinden dat een verbod ook legitieme toepassingen en burgerrechten kan aantasten.

Organisaties als Coin Center en de Electronic Frontier Foundation benadrukken het belang van vertrouwelijke digitale betalingen voor burgerlijke vrijheden.

Gebruikers kunnen legitieme redenen hebben om financiële transacties niet openbaar te maken, bijvoorbeeld om ongewenste profilering te vermijden. Privacytechnieken kunnen helpen bepalen welke informatie wordt gedeeld, maar ontslaan gebruikers niet van wettelijke verplichtingen.

De juridische behandeling verschilt per land, dienst en handeling. Het bestaan van een privacyfunctie maakt een munt niet overal verboden of overal toegestaan. Beurzen kunnen hun aanbod beperken om aan lokale verplichtingen te voldoen.

Kunnen privacycoins worden gestopt?

Regelgevers hebben altijd speciale aandacht besteed aan privacycoins. In het toenmalige Amerikaanse debat werd onder meer gepleit voor meer toezicht op privacybevorderende cryptotechnieken. Dat is iets anders dan een algemeen verbod op iedere privacycoin.

Op 8 augustus 2022 plaatste het Amerikaanse ministerie van Financiën Tornado Cash op de sanctielijst. Daardoor golden beperkingen voor Amerikaanse personen; dit was de situatie waarover het artikel begin 2023 schreef. De sancties werden later, op 21 maart 2025, opgeheven. CoinJoin is daarentegen een transactietechniek, geen bedrijf dat zelf een verbod kan aankondigen. In 2022 kondigde de zkSNACKs-coördinator voor Wasabi aan bepaalde inputs te willen weigeren bij door hem gecoördineerde CoinJoin-transacties.

De Amerikaanse belastingopsporingsdienst IRS-CI schreef in september 2020 een opdracht uit voor hulpmiddelen om onder meer Monero- en andere privacygerichte transacties te onderzoeken, met financiering tot 625.000 dollar. Dit was een onderzoeks- en ontwikkelopdracht, geen algemene beloning voor het binnendringen in een Monero-wallet of bewijs dat de munt was gekraakt.

CipherTrace meldde destijds twee octrooiaanvragen voor technieken om Monero-transacties te analyseren. Een aanvraag of een bedrijfsclaim bewijst niet dat iedere transactie betrouwbaar kan worden herleid. Los daarvan kunnen beurzen hun aanbod om nalevingsredenen aanpassen.

Het artikel noemde Japan en Zuid-Korea als voorbeelden waar privacycoins van gereguleerde beurzen waren verwijderd of sterk beperkt. Zulke beperkingen op dienstverlening moeten worden onderscheiden van een algemeen strafrechtelijk verbod op persoonlijk bezit of op elke transactie met privacytechnieken.

Klantidentificatie en regels voor het doorgeven van informatie kunnen gevolgen hebben voor privacycoins. De FATF Travel Rule is een internationale standaard die landen in eigen regels omzetten; de Europese vijfde antiwitwasrichtlijn, AMLD5, is een afzonderlijk juridisch instrument. Ze zijn niet samen één wereldwijd verbod op anonieme betalingen.

Gereguleerde dienstverleners moeten de identificatie- en informatieverplichtingen naleven die op hen van toepassing zijn. Drempels en reikwijdte verschillen per rechtsgebied. Een algemene bewering dat privétransacties overal boven een bepaald bedrag verboden zijn, is daarom te breed.

Hoe privacycoins zich verder ontwikkelen, hangt af van techniek, vraag en regelgeving. Toezichthouders kunnen de toegang via centrale beurzen beperken, ook zonder het netwerk zelf stil te leggen. Een blijvende stijging van populariteit of probleemloze beschikbaarheid is niet zeker.

Munten die van beurzen werden verwijderd

Beurzen hebben privacycoins uit hun aanbod gehaald wegens nalevingsrisico’s of onzekerheid over de regels. Het verwijderen van een munt van één beurs is niet hetzelfde als een wereldwijd verbod op gebruik.

Het artikel noemde onder meer de verwijdering van Monero, Zcash en Dash door Bittrex in januari 2021 en eerdere verwijderingen door ShapeShift. Deze voorbeelden betroffen beslissingen van specifieke handelsplatforms.

Ook de Zuid-Koreaanse tak van OKEx verwijderde in 2019 meerdere privacycoins, waaronder Monero, Dash en Zcash, onder verwijzing naar antiwitwasvereisten. De daarbij genoemde Travel Rule gaat over het verzamelen en doorgeven van afzender- en ontvangergegevens door dienstverleners; niet uitsluitend over het zichtbaar zijn van blockchain-adressen.

Het artikel vermeldde daarnaast dat Kraken de handel in Monero voor Britse klanten in november 2021 stopzette. Dit moet worden onderscheiden van een algemeen Brits verbod op het bezit van Monero.

In september 2022 kondigde Huobi aan zeven munten te verwijderen: Dash, Decred, Firo, Monero, Verge, Zcash en Horizen. De beurs kreeg pas later, in september 2023, de naam HTX.

De beschikbaarheid van privacygerichte munten verschilt per beurs en land. Een vermelding van Coinbase of Binance betekent niet dat zij alle genoemde munten of alle privacyfuncties ondersteunen. Beschikbaarheid moet per munt en dienst worden gecontroleerd.

Centrale beurzen kunnen verplicht zijn klanten te identificeren en transacties te controleren. Als privacyfuncties naleving bemoeilijken, kunnen zij diensten beperken of munten verwijderen. Dat zegt op zichzelf niets over de rechtmatigheid van iedere gebruiker of transactie.

Slot: het belang van financiële privacy

Financiële privacy is belangrijk voor veel gebruikers. Privacycoins kunnen de zichtbaarheid van gevoelige transactiegegevens beperken, maar de bescherming hangt af van de techniek, het gebruik en eventuele informatie buiten de blockchain.

Het maatschappelijke debat draait onder meer om ruimte voor legitieme financiële vertrouwelijkheid en de grenzen die wetgeving daaraan stelt.

Privacytechnieken kunnen zowel legitiem als onrechtmatig worden gebruikt. Een algemeen percentage criminele cryptotransacties zegt niet automatisch hoeveel misbruik bij een bepaalde munt voorkomt, en gemeten percentages hangen af van de beschikbare gegevens en methode.

Een algemeen verbod kan ook legitieme privacy en technische innovatie raken. Hoe de balans tussen privacy, toegang tot beurzen en naleving uitvalt, bleef ten tijde van deze analyse onzeker.