Hoe toekomstscenario’s richting kunnen geven aan investeringen in blockchain

Investeren in blockchain: wat prognoses over het hoofd kunnen zien

Een blockchain kan transacties correct verwerken en toch moeite hebben om gebruikers aan te trekken. Het kan gegevens makkelijker verifieerbaar maken, maar roept tegelijkertijd ongemakkelijke vragen op over wie ze kan inzien. Ook kan het de kosten van afstemming verlagen, zonder dat de bedrijven die de blockchain bouwen daarmee noodzakelijkerwijs aantrekkelijke rendementen behalen.

Deze verschillen zijn van belang nu blockchain een steeds grotere rol speelt in de financiële infrastructuur. Beleggers moeten begrijpen onder welke omstandigheden een netwerk nuttig, duurzaam en winstgevend is. Alleen de transactiesnelheid kan die vragen niet beantwoorden.

Een studie van Patricia Wolf en Szabolcs Dezso Fabian, gepubliceerd in Sustainable Futures, onderzoekt hoe het verkennen van alternatieve toekomstscenario’s de besluitvorming over investeringen in en de implementatie van blockchain kan verbeteren.¹ De studie biedt een gestructureerde manier om aannames over adoptie ter discussie te stellen, maar voorspelt niet welke blockchain de winnaar wordt.

Waarom blockchainprognoses een bredere blik nodig hebben

Prognoses beginnen meestal met actuele informatie en trekken die door naar de toekomst. Die aanpak is nuttig om de vraag in te schatten of kosten te vergelijken, maar wordt minder betrouwbaar wanneer succes afhankelijk is van veranderingen in regelgeving, institutioneel gedrag en publieke acceptatie.

De onderzoekers stellen voor prognoses aan te vullen met scenario’s: plausibele beschrijvingen van verschillende toekomstige samenlevingen. Besluitvormers stellen zich voor hoe het is om in die omgevingen te opereren en bekijken vervolgens wat er had moeten gebeuren om daar te komen. Terugredeneren vanuit een gewenst resultaat heet backcasting.

Een prognose kan bijvoorbeeld een groeiende vraag naar digitale eigendomsregistraties voorspellen. Een scenario stelt de vraag wat eigendom betekent wanneer registraties landsgrenzen overschrijden, instellingen het oneens zijn of een klant de inloggegevens verliest. Zulke vragen brengen afhankelijkheden aan het licht die bij een groeiprognose buiten beschouwing kunnen blijven.

Dit onderscheid is vooral relevant voor getokeniseerde aandelen, die effecten vertegenwoordigen via op blockchain gebaseerde constructies. Snellere overdrachten zijn aantrekkelijk, maar beleggers hebben ook duidelijkheid nodig over juridische rechten, bewaring en de koppeling tussen de digitale vertegenwoordiging en het onderliggende actief.

Wat de studie naar blockchainscenario’s daadwerkelijk heeft uitgewezen

Het onderzoek was gebaseerd op een universitaire cursus in Denemarken waaraan in 2020 83 masterstudenten economie en bedrijfskunde deelnamen. De deelnemers bedachten toepassingen van blockchain in 2040, waaronder toepassingen binnen lokale circulaire economieën. De uiteindelijke onderzoeksdataset bevatte 91 scenario’s, aangedragen door 75 studenten.

De onderzoekers verdeelden de verhalen in tien scenariotypen en benoemden vier manieren waarop scenariodenken strategische besluitvorming kan ondersteunen. Dit zijn kwalitatieve bevindingen over een planningsaanpak. Ze tonen niet aan dat investeringen meer opleveren en meten evenmin het commerciële succes van daadwerkelijke toepassingen.

De scenario’s brachten ook een belangrijke spanning aan het licht. Eigenschappen die nuttige toepassingen ondersteunen, kunnen ook schadelijke toepassingen mogelijk maken. Duurzame registraties kunnen de verantwoordingsplicht verbeteren, maar ook indringend toezicht faciliteren of het moeilijk maken om aan classificaties uit het verleden te ontsnappen.

De beperkingen zijn duidelijk. De scenario’s weerspiegelen een specifieke onderwijs- en culturele context, zijn in 2020 ontwikkeld en zijn niet systematisch getoetst aan bestaande implementaties bij bedrijven. Hun waarde ligt in de vragen die ze oproepen, niet in hun nauwkeurigheid als beschrijvingen van 2040.

Blockchainadoptie is een coördinatievraagstuk

Hieruit volgt een nuttige implicatie voor beleggers: een blockchainnetwerk moet zijn deelnemers een werkbaar compromis bieden.

Neem een hypothetisch systeem voor de toeleveringsketen. Detailhandelaren krijgen meer inzicht, leveranciers dragen de kosten voor het invoeren van gegevens en een platformbeheerder bepaalt wie toegang krijgt. Zelfs als de software perfect werkt, kunnen leveranciers aarzelen om deel te nemen wanneer dat commercieel gevoelige informatie blootlegt of de onderhandelingspositie van een machtige klant versterkt.

Het voordeel is er, maar de verdeling ervan bepaalt of het netwerk groeit. Beleggers moeten daarom technische schaalbaarheid — het vermogen om meer activiteiten te verwerken — onderscheiden van organisatorische schaalbaarheid: het vermogen om deelnemers aan te trekken en te behouden.

De historische beëindiging van TradeLens illustreert dit onderscheid. In 2022 kondigden Maersk en IBM de sluiting aan van hun blockchainplatform voor de internationale handel. Maersk verklaarde dat er onvoldoende wereldwijde samenwerking binnen de sector tot stand was gekomen en dat het platform niet de commerciële levensvatbaarheid had bereikt die nodig was om ermee door te gaan.

Die uitkomst doet niets af aan de waarde van blockchain. Ze laat zien waarom beleggers bij hun analyses niet alleen technische beweringen moeten beoordelen, maar ook moeten kijken naar de prikkels voor deelname. Een gedeeld grootboek wordt commercieel bruikbaar wanneer voldoende relevante organisaties ermee instemmen het volgens aanvaardbare regels te delen.

Zet toekomstscenario’s om in beleggingsvragen

De studie biedt geen model voor de selectie van aandelen. De aanpak kan echter wel richting geven aan een praktisch kader om aankondigingen van bedrijven te beoordelen. Ga niet uit van één adoptietraject, maar vergelijk verschillende plausibele scenario’s en stel vast welke voorwaarden in alle scenario’s van belang blijven.

• Wie heeft er genoeg baat bij om ervoor te betalen, en wie draagt de implementatiekosten?
• Wie beheert de toegang, upgrades, geschillen en gevoelige informatie?
• Wat blijft nuttig als regelgeving of voorkeuren voor netwerken veranderen?

Stel je drie mogelijke uitkomsten voor de financiële blockchaininfrastructuur voor. In het ene scenario kiezen instellingen gezamenlijk voor gemeenschappelijke standaarden. In een ander blijven concurrerende netwerken versnipperd. In een derde scenario beperken strengere privacyvereisten het delen van gegevens.

Een toepassing die afhankelijk is van één dominant netwerk kan in het eerste scenario floreren en het in de andere moeilijk krijgen. Diensten voor beveiliging, integratie en interoperabiliteit kunnen in meer dan één scenario nuttig blijven, al moeten de economische aspecten ervan nog steeds worden onderzocht.

Dit is een analytische uitbreiding van het onderzoek. Het pleit ervoor te beoordelen hoe veerkrachtig een bedrijfsmodel is bij verschillende adoptietrajecten en die veerkracht vervolgens te toetsen aan de vraag van klanten en de financiële resultaten.

Tokenisatie vereist verbindingen met de bestaande financiële sector

Recente ontwikkelingen maken dat kader praktisch toepasbaar. In de berichtgeving van Securities.io over infrastructuur voor institutionele tokenisatie wordt beschreven hoe gevestigde marktpartijen zich bezighouden met op blockchain gebaseerde effectensystemen. Dergelijke initiatieven maken compatibiliteit met bestaande instellingen tot een belangrijk onderdeel van het beleggingsdebat.

Er is een verschil tussen het vastleggen van een activatransactie en het voltooien van alle juridische, financiële en operationele stappen die daarbij horen. Een digitale transactie kan nog steeds afhankelijk zijn van bewaarregelingen, nalevingscontroles of afwikkeling via andere systemen.

Daarom verdienen bedrijven die nieuwe grootboeken verbinden met gevestigde processen net zo goed aandacht als de netwerken zelf. De vraag is of die verbindingen voldoende obstakels wegnemen om de kosten ervan te rechtvaardigen en de bestedingen van klanten op peil te houden.

IBM biedt beleggers blootstelling aan blockchaininfrastructuur voor bedrijven

IBM is een beursgenoteerd voorbeeld van deze integratieaanpak. In een aankondiging over digitaal bankieren in september 2026 introduceerde het bedrijf bètamogelijkheden die Digital Asset Haven verbinden met het op blockchain gebaseerde gedeelde grootboek van Swift, naast een optie voor implementatie op locatie.

Met de berichtenadapter kunnen instellingen transacties met getokeniseerde deposito’s aansturen via ISO 20022-berichten. IBM maakte ook onderscheid tussen de verplaatsing van digitale activa en de uiteindelijke afwikkeling via bestaande systemen. Beide details laten zien waarom adoptie niet alleen draait om grootboektechnologie, maar ook om gevestigde bankprocessen.

De bèta voor implementatie op locatie biedt instellingen een extra mogelijkheid: ze kunnen de oplossing in hun eigen datacenters inzetten. Vanuit het kader van de studie bezien speelt dit in op een mogelijke voorwaarde voor adoptie: organisaties willen wellicht mogelijkheden voor digitale activa benutten en tegelijk de controle over gevoelige processen behouden.

Voor beleggers biedt IBM gediversifieerde blootstelling aan technologie voor bedrijven, in plaats van een geconcentreerde belegging in blockchain. De aankondiging geeft aan welke productrichting het bedrijf kiest, maar zegt niets over de omvang van toekomstige inkomsten. Relevante aanwijzingen zijn onder meer de ingebruikname in productieomgevingen, aanhoudende bestedingen door klanten en de vraag of implementaties winstgevende vraag naar software, infrastructuur of diensten opleveren.

Het laatste nieuws en de nieuwste ontwikkelingen rond IBM (IBM)

Beter beleggen in blockchain begint met betere uitgangspunten

De belangrijkste boodschap van de studie is dat langetermijnbeslissingen over technologie meer verdienen dan één enkele voorspelling. Scenario’s kunnen duidelijk maken welke instellingen, prikkels en waarborgen nodig zijn om een aantrekkelijke toekomst haalbaar te maken.

Voor beleggers verschuift de aandacht daardoor naar meetbare vooruitgang: deelnemers die bereid zijn te betalen, werkbare governance, nuttige integratie en bedrijfsmodellen die bestand zijn tegen veranderende omstandigheden. De kansen van blockchain zijn makkelijker te beoordelen wanneer de analyse de technische mogelijkheden verbindt met de mensen en organisaties die er naar verwachting gebruik van zullen maken.

Bronnen:

¹ Wolf, P., en Fabian, S. D. (2026). Een perspectief vanuit de toekomst: hoe scenario’s richting kunnen geven aan beslissingen over investeringen in blockchain en de implementatie ervan. Sustainable Futures, 12, 102148. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2026.102148