Bankblip of iets ernstigers?

De regelgevende hervormingen die volgden in de nasleep van de financiële crisis van 2008 waren bedoeld om nieuwe robuustheid aan de bankensector toe te voegen.

En hoewel ze ongetwijfeld een rol hebben gespeeld in het behouden van een meer stabiele koers voor de sector, hebben de recente ineenstortingen van Silicon Valley Bank (SVB) en Credit Suisse aangetoond dat het wereldwijde banksysteem nog steeds een inherente kwetsbaarheid behoudt.

De onrust op de markt kwam duidelijk tot uiting in de daling van de Euro Stoxx Banks-index tot een vierjarig dieptepunt, de toename van het aantal credit default swaps en het enorme waardeverlies dat grote banken zoals Barclays, Deutsche Bank (DB ) en Societe Generale hebben geleden.

Als dat nog niet genoeg was, hoefden we niet lang te wachten op een nieuwe schok: de scherpe daling van de aandelen van First Republic, met 40 % in één dag, de daaropvolgende paniekerige maatregelen om de bank drijvend te houden, gevolgd door de inbeslagname en de daaropvolgende verkoop aan J.P. Morgan, bevestigen dat er niets goed gaat in de wereldwijde bankensector.

Blip? Of iets erger?

Maar zijn dit slechts tijdelijke blips in het bankensectorcontinuüm of bewijs van iets ernstigers?

Op het eerste gezicht presteren banken de laatste tijd beter. Dat is natuurlijk goed. Maar de realiteit is dat de meeste banken geen voldoende rendement op eigen vermogen (ROE) genereren en dat al geruime tijd niet doen.

Zelfs in 2022, toen de economische omstandigheden niet al te zwaar op de proef werden gesteld, lag de gemiddelde ROE voor een Europese bank slechts op 6‑7 %, aanzienlijk minder dan de 9‑11 % die nodig is om de kapitaalkosten te dekken.

Zo hardnekkig is deze situatie dat er nu een onderliggende mentaliteit bestaat die veronderstelt dat banken geen duurzame winsten kunnen genereren zolang een omgeving van lage rentetarieven en trage economische groei voortduurt.

Maar is deze veronderstelde wijsheid daadwerkelijk waar?

Misschien kunnen we deze hypothese testen door naar slechts twee banken te kijken die hun concurrenten aanzienlijk hebben overtroffen, Bawag in Oostenrijk en OLB in Duitsland, beide in sterk concurrerende markten waar de winstgevendheid traditioneel laag is.

En toch waren in 2022 de kosten‑inkomstenratio’s voor Bawag en OLB 35,9 % respectievelijk 42,3 %, veel betere cijfers dan de 59,7 % die het Europese gemiddelde was voor de eerste helft van dat jaar. Dus, wat doen deze ‘outliers’ anders?

Een recept voor succes

Misschien wel het meest opvallende is dat hun dagelijkse operaties worden ondersteund door degelijk, solide management. Met andere woorden, ze beheersen de basisprincipes van bankieren goed. Een van de belangrijkste redenen voor de ondergang van SVB was het slechte beheer van renterisico.

Ze richten zich ook op hun sterke punten in plaats van te proberen alles voor iedereen te zijn. Banken die een ‘universeel’ model hanteren, waarbij ze een talloze reeks bedrijfsactiviteiten met verschillende risico‑ en rendementsprofielen moeten balanceren, zullen het moeilijk hebben, omdat het gebruik van ‘anker’-producten en -diensten om onrendabele aanbiedingen te ondersteunen steeds duurder en complexer wordt.

Het is bovendien niet de manier om de unieke waardebiedende propositie te creëren die nodig is om je succesvol te onderscheiden van je concurrenten.

Dus, de les hier is eerst je kerncompetenties bepalen, of die nu liggen op het gebied van investeringen, private banking, commercieel bankieren of ergens anders, en vervolgens volledig inzetten op het leveren daarvan aan je doelgroep. Dat betekent het uitroeien van alle ‘opportunistische’ en kleinschalige bedrijfsactiviteiten, omdat hun onderpresteren je blijft slepen. Alleen dan kun je je concentreren op de product‑ en dienstaanbiedingen die je een langdurig, duurzaam concurrentievoordeel zullen geven.

Maar wees je ervan bewust dat dit waarschijnlijk meer vereist dan alleen cosmetisch snoeien.

Radicale verandering vereist

Natuurlijk is het weten wat je moet doen irrelevant als je het vervolgens niet doet. Helaas zijn te weinig banken proactief genoeg om de positieve veranderingen door te voeren die nodig zijn om veerkrachtigere en winstgevendere organisaties te worden. De waarheid is dat het veel gemakkelijker is vast te houden aan de status‑quo, waarbij men inertie rechtvaardigt door de buitensporige kosten, de complexiteit en het risico te noemen dat gepaard gaat met het aangaan van enige vorm van snelle en radicale verandering, hoewel dit precies is wat nodig is.

Echter, dit is wat ze moeten doen, vooral als centrale banken hun agressievere aanpak van rentetarieven voortzetten in een poging inflatie te bestrijden. Deze extra druk zou waarschijnlijk meer activabubbels doen barsten, waardoor meer banken kwetsbaar worden en het verlies van vertrouwen, dat al is veroorzaakt door de ondergang van SVB, de noodfusie van Credit Suisse en het einde van First Republic, verder wordt vergroot.

En gezien het belang van banken als primaire bron van persoonlijke en commerciële financiering, is het van essentieel belang dat ze hun collectieve huis op orde brengen zodat ze zich kunnen richten op wat ze zouden moeten doen: de reële economie ondersteunen en de aandeelhouderswaarde creëren die beleggers wanhopig zoeken, in plaats van zich te verdiepen in het toewijzen van kapitaal aan handelsactiviteiten. Dit is een les die nog niet volledig is geleerd.