Investeren 101
Waarom geopolitieke schokken de stabiliteit van valuta bedreigen
Voeg Securities.io toe aan je voorkeursbronnen op Google
Bij het samenstellen van een portefeuille wordt beleggers aangeraden zo veel mogelijk te spreiden om de risico’s van onverwachte schokken te beperken. Dat kan door te beleggen in meerdere economische sectoren, bedrijven met uiteenlopende profielen (klein, groeiend, volwassen enzovoort) en verschillende soorten aandelen (groei-, inkomens- en defensieve aandelen enzovoort). Deze aanpak laat echter de risico’s bestaan die samenhangen met de bredere economie van een land. Daarom adviseren de meeste aanbevelingen voor spreiding ook geografisch te spreiden, door te beleggen in verschillende soorten economieën (ontwikkelde, opkomende en ontwikkelingslanden) en verschillende regio’s.
Internationaal spreiden betekent echter dat beleggingen waarschijnlijk worden gedaan in een andere valuta dan die van het thuisland van de belegger. Daardoor kunnen beleggers via valuta worden blootgesteld aan geopolitieke schokken, zelfs wanneer de bedrijven waarin zij beleggen operationeel gezond blijven.
Een nieuwe studie van Chinese onderzoekers aan de Central University of Finance and Economics, de University of International Business and Economics en de Capital University of Economics and Business onderzoekt precies deze vraag.
De onderzoekers ontdekten dat geopolitieke risico’s de kans op een valutacrisis binnen de komende twee jaar aanzienlijk vergroten. Ook stelden ze vast dat dit effect sterker is bij flexibele wisselkoersregimes, een verder ontwikkelde financiële sector en een grotere kortlopende schuld.
Ze publiceerden hun bevindingen in International Review of Economics & Finance1, onder de titel ‘De effecten van geopolitieke risico’s op valutacrises’.
Internationale blootstelling betekent geopolitieke risico’s
Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie brak een periode van relatieve rust in de internationale betrekkingen aan, ook wel het ‘unipolaire moment’ genoemd. De invloed van de Verenigde Staten en de globalisering stuwden kapitaalstromen en economische verschuivingen aan, wat onder meer leidde tot de opkomst van China als belangrijk industrieel en economisch centrum.
Het is echter duidelijk dat dit ‘moment’ nu ten einde loopt. De wereld maakt de overgang naar een tijdperk van rivaliteit tussen grootmachten, waarin economische en geopolitieke machtsblokken zoals de Verenigde Staten, de EU, Rusland, Iran en China steeds meer met elkaar wedijveren in plaats van vreedzaam samen te werken.
‘Als weerspiegeling van deze toegenomen risicoperceptie noemt het Global Risks Report 2025, gepubliceerd door het World Economic Forum, gewapende conflicten tussen staten het grootste “onmiddellijke” risico; bijna een kwart van de respondenten koos hiervoor.’
Dit brengt een geheel nieuw soort risico met zich mee voor markten en beleggers, die geopolitieke risico’s decennialang grotendeels hebben kunnen negeren, met uitzondering van een korte periode tijdens de invasie van Irak na 9/11.
Valutacrises en militaire conflicten zijn niet langer zaken waarvan je zomaar kunt aannemen dat ze zich niet zullen voordoen tussen grote landen en die alleen in perifere economieën voorkomen, zoals blijkt uit de oorlog in Oekraïne en de toenemende destabilisering van het Midden-Oosten.
‘In tegenstelling tot puur binnenlandse politieke onrust verspreiden geopolitieke schokken zich vaak snel over landsgrenzen heen, via veranderingen in de verwachtingen van beleggers, de risicoprijzing en de grensoverschrijdende toewijzing van kapitaal. Daarmee stellen ze de veerkracht van nationale monetaire en financiële stelsels op de proef.’
Naast openlijke oorlog of invasie kunnen ook sancties, handelsoorlogen, invoerheffingen en andere geopolitieke risico’s de prestaties van de economie als geheel sterk beïnvloeden, evenals de vooruitzichten van specifieke sectoren of bedrijven.
Omdat dergelijke risico’s het rendement op aandelen in een bepaald land jarenlang of zelfs decennialang sterk kunnen beïnvloeden, is het belangrijk dat beleggers met internationale portefeuilles zich ervan bewust zijn en er rekening mee houden in hun beleggingsstrategie.
Geopolitiek en valutacrises
Gegevens verzamelen
Eerdere studies analyseerden weliswaar de invloed van geopolitieke crises of valutacrises op beleggingsrendementen, maar er is nog weinig onderzoek gedaan naar het verband tussen beide.
Daarom stelden de onderzoekers een panel samen van 41 economieën (19 geavanceerde en 22 opkomende) over de periode 1990–2025. Ze onderzochten of geopolitieke risico’s het optreden van valutacrises in de daaropvolgende periode van twee jaar voorspellen.
Geopolitieke spanningen werden gemeten met behulp van de Geopolitical Risk Index van collega-onderzoekers Caldara en Iacoviello, die werd samengesteld door artikelen in tien grote internationale kranten algoritmisch te doorzoeken op verwijzingen naar ongunstige geopolitieke gebeurtenissen.
De gegevens waren afkomstig van de World Development Indicators van de Wereldbank, de International Financial Statistics en Balance of Payments Statistics van het IMF, en de CEIC-database. Het ging onder meer om de volgende gegevens:
- Grensoverschrijdende kapitaalinstroom en deviezenreserves, om de transmissiekanalen te bestuderen.
- Wisselkoersregimes werden ingedeeld van relatief vast tot relatief flexibel.
- Valutareserves: reserves als aandeel van het bbp, de jaar-op-jaar-groei van de reserves en de reserves in verhouding tot brede geldhoeveelheid M2, een maatstaf voor de reservebuffer ten opzichte van de binnenlandse liquiditeit.
- Algemene economische gegevens: het reële bbp per hoofd van de bevolking, inflatie, handelsopenheid, de reële kredietrente, het verschil tussen de binnenlandse reële kredietrente en de reële rente in de VS, de buitenlandse schuld als aandeel van het bbp en het binnenlandse krediet aan de particuliere sector als aandeel van het bbp.
- Politiek-economische factoren: de onafhankelijkheid van de centrale bank, gemeten met de CBI Extended Index, en politieke stabiliteit.
Eerste bevindingen
Bij hun analyse van wisselkoersen ontdekten de onderzoekers dat het effect van geopolitiek risico op de kans op een valutacrisis aanzienlijk sterker is bij relatief flexibele wisselkoersregimes.
Daarentegen dempt een grotere inzet op een stabiele wisselkoers bij relatief vaste regimes (waarbij de overheid de wisselkoers actief stabiliseert) de onmiddellijke marktreacties.
Een andere bevinding is dat het effect van geopolitiek risico toeneemt naarmate de financiële ontwikkeling vordert. Een verder ontwikkelde financiële sector zorgt weliswaar voor een betere toewijzing van middelen, maar sterkere onderlinge verbanden tussen markten en een snellere informatieoverdracht kunnen geopolitieke spanningen sneller en heviger verspreiden.
Dit effect verspreidt zich over de valutamarkten, kredietmarkten en aandelenmarkten, waardoor het risico op een valutacrisis toeneemt.
Een andere versterkende factor is een hoge schuldenlast, vooral in de vorm van kortlopende buitenlandse schulden.
“Door de grote herfinancieringsbehoefte zijn economieën kwetsbaarder wanneer geopolitieke spanningen de voorzorgsvraag doen toenemen of de mondiale liquiditeit beperken. Daardoor neemt de druk op de wisselkoers om te dalen sneller toe en kan een valutacrisis eerder ontstaan.”
Wat de valutareserves betreft, ontdekten de onderzoekers dat geopolitieke schokken de opbouw van reserves afremmen doordat handelsinkomsten en kapitaalinstroom teruglopen, terwijl interventies van centrale banken om een waardedaling tegen te gaan de reserves verder uitputten.
Regionale overloopeffecten
Omdat geografisch dicht bij elkaar gelegen landen doorgaans economisch sterker met elkaar verbonden zijn, kan een recessie of valutaschok in het ene land gevolgen hebben voor de buurlanden. Dat geldt nog sterker voor geopolitieke schokken: nabijgelegen landen kunnen in een conflict worden meegesleurd of te maken krijgen met verstoringen van hun toeleveringsketens.
Alles bij elkaar genomen stelden de onderzoekers vast dat grensoverschrijdende overloopeffecten een belangrijk onderdeel vormen van het algehele verband tussen geopolitiek risico en de kans op een valutacrisis.
Meer specifiek bleek uit het onderzoek dat de indirecte effecten van geopolitieke crises via overloopeffecten bijna even groot zijn als de directe effecten, zoals een grotere kans op een valutacrisis in eigen land.
Wat beleggers hiervan kunnen leren
Een bevinding die relevant is voor beleggers, is dat een verder ontwikkelde financiële sector een economie niet noodzakelijkerwijs beschermt tegen geopolitieke schokken. Sterker verweven financiële markten kunnen spanningen snel verspreiden, waardoor valuta’s gevoeliger worden voor geopolitiek risico.
Flexibele wisselkoersregimes vormen een andere risicofactor die de gevolgen versterkt: geopolitieke crises verscherpen de voorwaarden voor externe financiering en verzwakken buffers doordat de grensoverschrijdende kapitaalinstroom (instroom van directe investeringen en portefeuillebeleggingen) terugloopt en de capaciteit van de valutareserves afneemt.
Tot slot zijn de overloopeffecten aanzienlijk. Daarom moet ervan worden uitgegaan dat een crisis in een bepaald land mogelijk verstrekkende gevolgen heeft voor de hele regio.
Het verband is echter niet automatisch. In de steekproef van het onderzoek volgde binnen twee jaar op 24,9% van de land-jaarwaarnemingen een valutacrisis. Een toename van één standaarddeviatie in het geopolitiek risico hing samen met een stijging van die kans met 1,22 procentpunt. Deze bevindingen pleiten ervoor geopolitieke blootstelling te monitoren naast de buitenlandse schuld en de omvang van de reserves, en de resultaten niet als een nauwkeurige voorspelling te beschouwen.
Beleggen in vreemde valuta: de risico’s
Intercontinental Exchange
Nu de geopolitieke spanningen wereldwijd blijven toenemen en grootmachten strijden om invloedssferen, kan de belangstelling voor het afdekken van valutarisico’s groeien, vooral onder meer ervaren beleggers en financiële instellingen.
Bedrijven als Intercontinental Exchange (ICE ) kunnen daar veel baat bij hebben , omdat een groot deel van hun inkomsten afkomstig is van hun beurzen, waar futures en opties worden verhandeld op energie, landbouw, aandelen, krediet en vreemde valuta (FX).
In het tweede kwartaal van 2026 behaalde Intercontinental Exchange $1,4 miljard aan inkomsten uit zijn beurzen, op een totale omzet van $2,6 miljard. De overige inkomsten kwamen uit vastrentende waarden &
datadiensten ($645 miljoen) en hypotheektechnologie ($557 miljoen).
Over het geheel genomen heeft het bedrijf de afgelopen twee decennia een zeer gestage groei laten zien (15% samengestelde jaarlijkse winstgroei, CAGR), dankzij de toenemende financialisering. Recentelijk stegen de inkomsten uit de meeste producten van het bedrijf in het tweede kwartaal van 2026 met 10-12%.
In juli 2026 nam Intercontinental Exchange MarketAxess over voor $6 miljard. MarketAxess is een elektronisch handelsplatform voor wereldwijde markten voor vastrentende waarden voor institutionele beleggers. Het belangrijkste doel is om de data en analyses van Intercontinental Exchange ook aan de ruim 2.100 institutionele kredietklanten van MarketAxess aan te bieden en de technische infrastructuur en bedrijfsondersteuning van Intercontinental Exchange met MarketAxess te delen.
Dit aandeel is eerder een belegging in de infrastructuur van financiële markten — een soort investering in de ‘pikhouwelen’ van die markten — dan een bescherming tegen geopolitieke risico’s. Het is bovendien onduidelijk of crises de winst van Intercontinental Exchange rechtstreeks zullen beïnvloeden. Het bedrijf zal waarschijnlijk wel profiteren van grotere volatiliteit en onzekerheid, en van de toenemende schaalvoordelen naarmate het verder groeit, zowel autonoom als via overnames.
ICE Prijsgrafiek
Laatste nieuws over Intercontinental Exchange (ICE)
Genoemd onderzoek
1. Qingzheng Cao, Jiangshan Liao en Ruojia Zhu. De effecten van geopolitieke risico’s op valutacrises. International Review of Economics & Finance. december 2026. Artikel: 105904. Jaargang 112. 10.1016/j.iref.2026.105904.
