Kunstmatige intelligentie
Generatieve AI kan het kuddegedrag van bedrijven verminderen
AI verschuift van productiviteitstool naar kapitaalallocatietool
Terwijl de aandacht van de detailhandel sterk gericht blijft op de impact van AI op de productiviteit van werknemers, richt institutioneel onderzoek zich op de systemische impact op kapitaalallocatie en marktreflexiviteit.
Generatieve AI wordt verwacht de productiviteit van bedrijven te verhogen door veel taken te automatiseren die tot nu toe afhankelijk waren van menselijke arbeid: klantenservice, juridisch advies, vertaling, proeflezen, gegevensinvoer, kwaliteitsborging, enz.
Het effect dat deze verandering zal hebben op de arbeidsmarkten en het concurrentielandschap is de belangrijkste focus geweest van investeerders en het publiek met betrekking tot de komst van generatieve AI.
Maar het is waarschijnlijk dat de impact van AI veel verder zal reiken. Bijvoorbeeld, top presterende mensen zijn eerder geneigd nieuwe technologieën te omarmen en ze op innovatieve wijze te gebruiken. Over het algemeen wordt AI steeds meer beschouwd als een “krachtvermenigvuldiger” in de kenniseconomie.
Het is dus logisch dat generatieve AI een grote impact kan hebben op besluitvorming op het hoogste niveau van grote ondernemingen, waar het management het zal gebruiken om hun beslissingen te ondersteunen of te beïnvloeden.
Een recent artikel van onderzoekers aan de Capital University of Economics and Business in Peking (China) lijkt dit te bevestigen. Het artikel stelt dat generatieve AI het kuddegedrag van bedrijven kan verminderen door de onafhankelijkheid van de besluitvorming van het management te vergroten.
Het artikel werd gepubliceerd in International Review of Economics & Finance1 onder de titel “Blind imitation or rational decision-making? The impact of generative artificial intelligence on corporate investment herd behavior”.
Wat het kuddegedrag bij bedrijfsinvesteringen betekent
Het is een goed bestudeerd fenomeen dat bedrijven zich als een groep kunnen gedragen, waarbij elk individueel bedrijf beslissingen neemt die zeer vergelijkbaar zijn met die van zijn concurrenten gedurende een bepaalde periode. Dit is met name een sterk effect bij investeringsbeslissingen van bedrijven, waar het imiteren van concurrenten om verschillende redenen gebeurt: het weghouden van sleuteltechnologieën van concurrenten, het vermijden van het risico passief over te komen in veranderende marktomstandigheden, reageren op innovatie, enz.
Een belangrijke drijfveer van deze houding is dat besluitvorming bij verschillende bedrijven vaak wordt gedreven door gedeelde informatie.
“Wanneer bedrijven sterk gelijkaardige informatiebronnen gebruiken of meer gewicht toekennen aan openbare signalen, kunnen zelfs individueel rationele beslissingen systematische vertekeningen op aggregatieniveau veroorzaken.”
Maar dit kuddegedrag van bedrijven kan ook leiden tot enorme fouten. Een veelbelovend idee kan uitgroeien tot een verwoestende bubbel als het te ver wordt gedreven. Een nieuwe technologie blijkt misschien niet zo nuttig als gehoopt. Een nieuwe managementmethode kan onverwachte nieuwe problemen met zich meebrengen.
Dus hoewel het waarschijnlijk onmogelijk is om het volledig te vermijden, is kuddegedrag over het algemeen geen goede zaak, en alles wat het vermindert zal waarschijnlijk een voordeel zijn voor bedrijven en de economie als geheel.
Wat de studie heeft gevonden
De studie richtte zich op investeringsbeslissingen van ondernemingen, met Chinese bedrijven als steekproef.
Wat deze studie ontdekte is dat er, tot op het niveau van het bedrijf, bewijs is dat de adoptie van generatieve AI investeringskuddegedrag beïnvloedt.
Het vermindert niet alleen het kuddegedrag in investeringsbeslissingen van bedrijven, maar versterkt ook de onafhankelijkheid van de besluitvorming in het algemeen.
Dit zou erop wijzen dat de adoptie van generatieve AI een brede impact kan hebben op de bedrijfsstrategie, veel verder dan alleen het verbeteren van productiviteit op werknemers- en afdelingsniveau.
Het bleek ook dat het eigendom en de sector van het bedrijf van belang zijn. Het effect was sterker bij niet-staatsbedrijven en hightechsectoren, terwijl het zwakker was in niet‑hightechsectoren en staatsbedrijven.
Waarom generatieve AI blind imiteren zou kunnen verminderen
Er werd eerder verwacht dat de inzet van AI het proces en de rollen van het management in bedrijven radicaal zou kunnen hervormen.
“Omdat kunstmatige intelligentie de nadruk legt op modelgestuurde en algoritme‑ondersteunde besluitvorming, kan het gebruik de rollen van managers in het besluitvormingsproces herdefiniëren door de besluitvorming te verschuiven naar systematische analyse in plaats van individuele ervaring en oordeel.”
Wat deze studie betreft, is een belangrijke context om te begrijpen dat investeringsbeslissingen doorgaans worden genomen in omgevingen die gekenmerkt worden door onvolledige informatie.
Een bedrijf moet niet alleen de kasstroomvooruitzichten van projecten beoordelen, maar ook veranderingen in de marktvraag, de acties van concurrenten, de voorkeuren van klanten en macro‑economische omstandigheden anticiperen. Voor elk van deze gegevenspunten is de beschikbare informatie vaak onvolledig of tegenstrijdig.
Om de complexiteit verder te verhogen, verschillen bedrijven aanzienlijk in hun vermogen om deze informatie te verwerven en te verwerken.
Deze complexiteit wordt vaak beschouwd als de reden waarom observatie van concurrenten zo’n grote rol speelt in het uiteindelijke, real‑world besluitvormingsproces.
“Het investeringsgedrag van peer‑bedrijven wordt een waarneembaar en samengevat extern signaal. Door te observeren of peers investeren, hoeveel ze investeren en de timing van hun investeringen, kan een bedrijf gedeeltelijk de marktbrede verwachtingen afleiden en de onzekerheid rond zijn eigen besluitvorming verminderen.”
In de financiële markten wordt dit kuddegedrag beschreven als reflexiviteit, een zelfversterkende feedbacklus die zich voedt met imitatie en gedeelde perceptie, en kan het een belangrijke reden zijn voor het ontstaan van financiële bubbels.
De adoptie van generatieve AI stimuleert meer unieke beslissingen door de informatieverwerkingspraktijken van bedrijven te hervormen. Naarmate de informatiepool waaruit de beslissingen worden genomen rijker is, worden de genomen beslissingen diverser dan voorheen.
“Door algoritme‑gedreven analyse is continue informatie‑updating mogelijk, waardoor bedrijven relatief duidelijke beoordelingen kunnen vormen in een vroeg stadium en de prikkel om te wachten op anderen om te leren wordt verminderd.”
Waarom AI ook nieuwe vormen van kuddegedrag kan creëren
Het lijkt er dus op dat AI de afhankelijkheid van het imiteren van peers, concurrenten en branchetrends kan verminderen door meer originele en bruikbare data te leveren.
Hoewel dit niet moet worden overschat, omdat het mogelijk is dat AI‑adoptie correleert met verborgen, bedrijfsspecifieke kenmerken die het verschil in investeringsbeslissingen verklaren. Bijvoorbeeld, een innovatievere onderneming met een meer inzichtelijk management zal waarschijnlijk zowel meer originele investeringsbeslissingen nemen als vooroplopen in AI‑adoptie.
“Factoren zoals de kwaliteit van het management van een bedrijf, technologische innovatiecapaciteiten of marktpositionering kunnen zowel de adoptie van generatieve AI als het investeringsgedrag beïnvloeden. Als deze factoren niet in het model worden opgenomen, kan dit leiden tot een overschatting of onderschatting van het effect van generatieve AI.”
Het moet ook worden opgemerkt dat de conclusie is getrokken op basis van observatie van alleen Chinese bedrijven, en verschillende culturen en zakelijke ecosystemen kunnen andere resultaten opleveren.
Het resultaat van deze studie betekent ook niet dat AI‑adoptie geen nieuwe vormen van kuddegedrag zou kunnen veroorzaken.
Bijvoorbeeld, het gebruik van vergelijkbare AI‑modellen kan tot vergelijkbare conclusies bij verschillende bedrijven leiden.
Een ander potentieel probleem is dat AI‑data niet in een vacuüm worden gegenereerd. Als data op sectorniveau wijzen op bepaalde trends, is het waarschijnlijk dat zelfs verschillende AI‑modellen dit oppikken, elk onafhankelijk, en tot dezelfde conclusie komen die aan het management van het bedrijf wordt gepresenteerd. Dus AI’s zelf kunnen net zo gevoelig zijn voor kuddegedrag als een menselijke manager alleen.
Wat dit betekent voor beleggers
Voor beleggers heeft de ontdekking dat AI het investeringskuddegedrag kan doorbreken of veranderen geleid tot meerdere conclusies.
De eerste is dat vroege adoptie van AI, niet alleen voor eenvoudige taken, maar ook voor intelligentie‑ en managementbeslissingen, een doorslaggevend voordeel kan opleveren. Daarom zouden ze prioriteit kunnen geven aan investeringen in dergelijke bedrijven.
Het kan ook betekenen dat dit een serieuze klap kan zijn voor beleggingsstrategieën die afhankelijk zijn van momentum en kuddegedrag. Als AI’s ieders beslissingen unieker maken, kunnen we minder geld zien dat in één keer naar een sectorbrede boom stroomt, of dat specifieke technologie‑ of beleggings thema’s plotseling de “nieuwe hot trend” worden.
Conclusie: Betere beslissingen hangen af van beter bestuur
Het lijkt er dus op dat de adoptie van AI voor het sturen van investeringsbeslissingen het kuddegedrag vermindert. Dit kwam vooral voor bij privé‑eigendom tech‑bedrijven, en verder onderzoek is nodig om te verduidelijken waarom.
Het is ook mogelijk dat vroege AI‑adoptie slechts een weerspiegeling is van beter en flexibeler bestuur, en niet zozeer een directe oorzaak van meer originele investeringskeuzes.
Niet verrassend is het duidelijk dat beter bestuur leidt tot betere beslissingen, of het nu gaat om strategische stappen, investeringsbeslissingen, of het slim benutten van AI‑data voor meer originele keuzes.
Dit benadrukt dat voor beleggers op de aandelenmarkt het bestuderen van de fundamentele gegevens van een bedrijf niet alleen gaat over het analyseren van financiële cijfers, marktaandelen of innovatie. Het omvat ook een grondige beoordeling van het bestuur en de kwaliteit van de beslissingen van het management.
Dus echt onafhankelijk denken, vaak aangetoond door unieke en originele investeringen, is een zeer belangrijk criterium, of het nu wordt geactiveerd door openheid om AI te gebruiken of door een onafhankelijke beoordeling door alleen mensen.
Studie geraadpleegd
1. Yongxiang Wang, Zhanhong Wu, Jun Zhang. Blind imitation or rational decision-making? The impact of generative artificial intelligence on corporate investment herd behavior. International Review of Economics & Finance. 19 March 2026. 10.1016/j.iref.2026.105139.
