Vijf aandelen rond CO2-afvang: het overzicht uit 2023

Uitstoot verminderen en resterende emissies aanpakken

Dit overzicht bespreekt vijf bedrijven vanuit de situatie in 2023. De genoemde verwachtingen en financiële cijfers zijn historisch en vormen geen actuele rangschikking of rendementsbelofte.

Bij klimaatverandering gaat veel aandacht naar het verminderen van uitstoot, bijvoorbeeld door efficiënter energiegebruik, zonnepanelen, windturbines en elektrische auto’s.

Zolang de wereldwijde uitstoot hoog blijft, neemt de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer verder toe. In het aangehaalde IEA-rapport uit 2021 steeg de uitstoot na 2020 aanvankelijk weer en vlakte die in het beschreven beleidsscenario vervolgens af: dalingen in ontwikkelde economieën werden gecompenseerd door stijgingen elders. Dat was een scenario, geen onvermijdelijke uitkomst.

Bron: IEA

Bovendien blijft een deel van de sinds de industriële revolutie uitgestoten CO2 langdurig in het klimaatsysteem aanwezig. Nieuwe uitstoot verminderen haalt die eerdere uitstoot niet automatisch uit de atmosfeer.

De geest terug in de fles stoppen

Daarom is er ook aandacht voor CO2-afvang en permanente opslag. Rechtstreekse afvang uit de lucht kan, met duurzame opslag en een gunstige levenscyclusbalans, CO2 verwijderen. Afvang bij een fossiele puntbron voorkomt vooral nieuwe uitstoot. Geen van beide maakt alle gevolgen van vroegere, huidige en toekomstige verbranding automatisch ongedaan.

Afvang en verwerking vragen energie. Hoeveel klimaatwinst ontstaat, hangt mede af van de energiebron, de afvanggraad, transport en de uiteindelijke bestemming van de CO2.

Er zijn hier twee verschillende benaderingen, geen twee soorten koolstof: CO2 afvangen uit een geconcentreerde gasstroom, bijvoorbeeld bij een elektriciteitscentrale, en CO2 rechtstreeks uit de omgevingslucht halen.

Afgevangen CO2 kan als grondstof worden hergebruikt of duurzaam worden opgeslagen. Brandstof die ermee wordt gemaakt, stoot bij verbranding doorgaans opnieuw CO2 uit en is niet automatisch klimaatneutraal. Dat hangt af van de herkomst van de koolstof en de hele productieketen. Meer informatie staat in de verschillende koolstofafvangtechnologieën in dit artikel van Energy Tracker.

Bron: EnergyTracker

Vijf bedrijven rond CO2-afvang: aandelen

Ook grote olie- en gasbedrijven ontwikkelen CO2-afvangtechnologie, mede dankzij hun ervaring met gasverwerking. Dit overzicht uit 2023 richt zich op vijf andere bedrijven met uiteenlopende activiteiten in afvang, energie en koolstofhergebruik. Dat betekent niet dat hun activiteiten uitsluitend emissies verminderen of dat zij zelf geen uitstoot veroorzaken.

1. Bloom Energy Corporation

BE Prijsgrafiek

De vaste-oxidebrandstofcellen van Bloom Energy (BE ) zetten brandstof elektrochemisch om in elektriciteit. Dit moet worden onderscheiden van elektrolyse, die elektriciteit gebruikt om waterstof te produceren. Bij aardgas ontstaat nog steeds CO2; het ontbreken van verbranding betekent niet dat het proces CO2-vrij is. Bloom werd in 2001 opgericht door KR Sridhar en zijn team, voortbouwend op onderzoek voor NASA. Jim McElroy was niet de oprichter van Bloom.

De brandstofceltechnologie kan ook worden gecombineerd met CO2-afvang doordat een sterk geconcentreerde CO2-stroom ontstaat die kan worden afgescheiden en opgeslagen. Het bedrijf heeft klanten in verschillende sectoren: Walmart (WMT ) , The Home Depot, Yahoo, Honda, FedEx, en nog veel meer (FDX ) (HD ).

Bron: Bloom Energy

In 2023 werkte Bloom aan verdere opschaling van elektrolyse en CO2-afvang. Het oorspronkelijke overzicht noemde projecten van 10 MW met een beoogde afronding in het eerste kwartaal van 2024. Dat was een planning, geen bewijs van feitelijke oplevering. Bloom meldde in mei 2023 wel een operationele demonstratie van een elektrolyser van 4 MW bij NASA Ames.

Bloom presenteerde in 2023 een doelstelling van 30–35% samengestelde jaarlijkse omzetgroei tot 2031. Dat was een bedrijfsverwachting. De presentatie liet productkosten zien van $3.865 in 2017 en $2.653 in 2022; dit waren kostenindicatoren, geen verkoopprijzen van complete installaties. Lagere kosten kunnen de marges ondersteunen, maar garanderen geen winstgevendheid.

CO2-beprijzing kan de relatieve economie van emissiearme systemen verbeteren. Blooms elektriciteit is echter niet in elke toepassing klimaatneutraal: de brandstof, de ketenemissies en eventuele afvang zijn bepalend.

Bloom combineert brandstofcellen met elektrolyse- en afvangontwikkelingen. Daardoor kan het inspelen op de vraag naar waterstof en elektriciteit voor industrie, vervoer en digitale toepassingen. De kansen hangen samen met kosten, uitvoering, concurrentie en beleid.

2. LanzaTech Global, Inc.

LNZA Prijsgrafiek

LanzaTech ontwikkelt gasfermentatie om koolstofhoudende gasstromen om te zetten in bruikbare verbindingen. De grondstoffen kunnen afkomstig zijn van industriële restgassen of vergast afval; andere aanvoerroutes waren in ontwikkeling.

Koolstofhergebruik kan fossiele grondstoffen vervangen en nieuwe afzet voor afgevangen koolstof bieden. Een circulaire koolstofketen ontstaat echter niet automatisch. De klimaatbalans hangt af van energiegebruik en de bestemming van het product. Sommige geproduceerde grondstoffen kunnen in bestaande chemische productieketens worden ingezet, maar niet elke installatie kan zonder aanpassing worden omgebouwd.

Bron: LanzaTech

Sinds 2018 gebruiken commerciële installaties van partners de technologie om ethanol uit restgassen te maken. Via verdere verwerking kan deze koolstof terechtkomen in onder meer vliegtuigbrandstof, PET, polyethyleen en glycol. Niet elk product wordt rechtstreeks in elke fermentatiefabriek gemaakt. LanzaTech noemde in zijn presentatie circa 2 ton CO2 per ton CarbonSmart-product; die bedrijfsclaim mag niet worden verward met twee ton permanent uit de atmosfeer verwijderde CO2.

Het proces gebruikt bacteriën om koolstofhoudende gassen in nuttige verbindingen om te zetten. LanzaTech ontwikkelt daarnaast in-vitro prototypering en een anaerobe biofoundry voor het ontwerpen en testen van stammen en biochemische routes.

Nieuwe bacteriestammen kunnen het productaanbod van installaties verbreden. Of een bestaande fabriek daadwerkelijk kan overschakelen, hangt af van technische validatie, procesaanpassingen en de economie van het product.

Bron: LanzaTech

Het bedrijfsmodel combineert eenmalige inkomsten uit onder meer engineering, apparatuur en opstartdiensten met terugkerende royalty’s en inkomsten uit microben, media en software. Industriële partners kunnen de grote fabrieksinvesteringen financieren. LanzaTech verwachtte dat terugkerende inkomsten op termijn belangrijker zouden worden; dat was een modelverwachting, geen garantie voor stabiele kasstromen of winst.

Bron: LanzaTech

Het oorspronkelijke overzicht noemde een illustratieve brutokasstroom van $25 miljoen per jaar bij $125 miljoen investeringskosten. Zulke bedragen zijn geen aangetoonde gemiddelde winst voor alle fabrieken: de economie verschilt per regio, grondstof, schaal en product. Volgens de toenmalige bedrijfsinformatie werkte de eerste klant aan zijn 4^de installatie.

In het eerste kwartaal van 2023 rapporteerde LanzaTech $9,6 miljoen omzet, 23% meer dan een jaar eerder, en $63,3 miljoen nettoverlies. Dat verlies omvatte aanzienlijke niet-kaskosten rond financiële instrumenten. Het overzicht noemde vijf installaties, vier in aanbouw en meer dan negentig projecten in ontwikkeling. Het ging om partnerinstallaties en een projectpijplijn, niet om vijf fabrieken die LanzaTech noodzakelijk allemaal zelf bezat en exploiteerde. De beoogde start van drie projecten in 2023 was een planning.

LanzaTech had commerciële toepassingen aangetoond en werkte aan bredere uitrol. Groei bleef afhankelijk van financiering, de oplevering van partnerprojecten, productafzet en technische uitvoering. Een grote pijplijn is geen garantie dat projecten daadwerkelijk omzet of winst opleveren.

3. FuelCell Energy, Inc.

FCEL Prijsgrafiek

FuelCell Energy (FCEL ) ontwikkelt gesmolten-carbonaatbrandstofcellen en vaste-oxidesystemen. De carbonaattechnologie kan CO2 uit een externe rookgasstroom concentreren terwijl zij elektriciteit produceert. Vaste-oxidebrandstofcellen zetten brandstof zonder verbranding om in stroom. Bij koolstofhoudende brandstoffen ontstaat nog steeds CO2; een geschikte configuratie kan de afscheiding daarvan vergemakkelijken.

Bron: FuelCell

Volgens de presentatie van juni 2023 had de technologie meer dan 13 miljoen MWh elektriciteit opgewekt voor klanten zoals Pfizer (PFE ) en nutsbedrijven. Vergelijkingen met windenergie of zonnepanelen hangen af van onder meer vermogen, draaiuren, brandstof en de vervangen elektriciteitsmix. Ze bewijzen niet dat brandstofcellen per opgewekte kWh altijd minder uitstoten dan wind- of zonne-energie.

Bron: FuelCell

Het oorspronkelijke overzicht noemde circa 20% extra elektrisch vermogen bij een afvangconfiguratie die ook zelf stroom opwekt. Dit is geen universele verhoging voor elke centrale. Het resultaat hangt af van systeemontwerp, brandstoftoevoer, rookgassen en energiegebruik voor de verwerking en opslag van CO2. De afvangtechnologie was in de presentatie van 2023 nog in ontwikkeling.

In het tweede kwartaal van boekjaar 2023, eindigend op 30 april, rapporteerde FuelCell Energy $38,3 miljoen omzet, 134% meer dan een jaar eerder, en $33,9 miljoen nettoverlies. Dit was niet het eerste kwartaal. De $353,5 miljoen omvatte kasmiddelen, geblokkeerde kasmiddelen en kortlopende beleggingen; het was niet volledig vrij beschikbare contanten. De liquiditeit bood ruimte, maar sloot financieringsrisico’s niet uit.

De kleinere schaal en aanhoudende verliezen maakten de onderneming in 2023 risicovol. Succesvolle commercialisering kon kansen bieden, maar winstgevendheid en hogere aandelenrendementen volgden daar niet automatisch uit.

4. Aker Carbon Capture ASA

Aker Carbon Capture richtte zich in 2023 op CO2-afvang voor onder meer cement, gasgestookte elektriciteitsproductie, blauwe waterstof en energie uit biologisch afval. Dit is een historische beschrijving: SLB verwierf in 2024 80% van het operationele bedrijf. ACC verkocht in 2025 zijn resterende belang en besloot tot liquidatie; de handel in de aandelen werd vanaf 13 oktober 2025 geschorst.

De toenmalige projectportefeuille voor CO2-afvangmoet niet worden gelezen als vijf reeds operationele installaties met gezamenlijk 4,1 miljoen ton jaarcapaciteit. Het oorspronkelijke overzicht vermengde projecten, ontwerpstudies en gerealiseerde capaciteit. Ook de verwijzing naar de Kopenhaagse centrale met een skipiste bewijst geen reeds door Aker gebouwde grootschalige afvanginstallatie.

De in 2023 beschreven projecten en doelstellingen omvatten:

• Twence in Nederland: een ontwerp voor 100.000 ton CO2 per jaar, met toen een beoogde oplevering eind 2023.
• Heidelberg Materials in Brevik, Noorwegen: een afvangontwerp voor 400.000 ton CO2 per jaar, met toen een beoogde oplevering in 2024.
• Britse elektriciteits- en afvalenergieprojecten: ontwerpwerk en studies voor grootschalige afvang. Vermelde capaciteiten waren potentiële ontwerpvolumes, geen reeds gerealiseerde jaarlijkse afvang.

In het eerste kwartaal van 2023 steeg de omzet met 99% naar NOK 287 miljoen. De EBITDA bedroeg NOK −51 miljoen, tegenover NOK −61 miljoen een jaar eerder. Projecten en studies leverden positieve bijdragen; hoge kosten voor verkoop, aanbestedingen en onderzoek en ontwikkeling hielden de totale EBITDA negatief. Het waren niet de verkopen zelf die het verlies veroorzaakten.

Bron: Aker Carbon Capture

Akers oplosmiddeltechnologie was bedoeld voor verschillende industriële rookgasstromen. Dat betekent niet dat zij zonder voorwaarden in elke opstelling werkt of gelijkstaat aan rechtstreekse afvang uit de lucht. Het Brevik-project betrof grootschalige cementafvang, niet het eerste experiment met CO2-afvang in een cementfabriek ooit.

CO2-afvang kan moeilijk te vermijden industriële emissies helpen beperken. Het is één onderdeel van klimaatbeleid, naast bijvoorbeeld efficiëntie, elektrificatie, schone energie en minder fossiel gebruik; het is niet de enige manier om de wereldwijde uitstoot te verminderen.

5. Delta CleanTech Inc.

Delta CleanTech was in dit overzicht uit 2023 een klein Canadees bedrijf rond CO2-afvang, blauwe waterstof, koolstofcredits en terugwinning van oplosmiddelen en glycol. Het overzicht schreef de omzet van 2022 toe aan de afvangactiviteiten; dat is historische bedrijfsinformatie.

De Canadese CO2-prijs bedroeg CAD 50 per ton tot eind maart 2023 en CAD 65 vanaf april 2023. Het toenmalige schema voorzag CAD 170 in 2030. Dat mag niet als ongewijzigde huidige consumentenbelasting worden gelezen: de federale brandstofheffing verviel per 1 april 2025. Het afzonderlijke CCUS-investeringsbelastingkrediet kende onder voorwaarden verschillende percentages, waaronder 50% voor bepaalde afvangapparatuur en 60% voor rechtstreekse luchtafvang; niet elk project kreeg automatisch 50% subsidie.

Het oorspronkelijke overzicht schatte de beurswaarde op minder dan $2 miljoen en noemde vijf projecten: twee in Canada en één in de VS, China en Kazachstan. Dit waren gegevens en plannen uit de tijd van publicatie, geen actuele waardering of bevestiging dat alle projecten zijn gerealiseerd.

Volgens het overzicht bedroegen het nettoverlies over 2022 CAD 2,8 miljoen en de omzet CAD 1,4 miljoen, met CAD 2,3 miljoen vlottende activa tegenover CAD 0,5 miljoen verplichtingen. Zelfs wanneer vlottende activa hoger zijn dan de verplichtingen, bewijst dat niet dat een verlieslatend bedrijf geen onmiddellijk liquiditeits- of continuïteitsrisico loopt.

Een groeiende afvangmarkt kon kansen bieden, maar een koersherstel was onzeker. De in het oorspronkelijke overzicht genoemde daling van meer dan 90% sinds eind 2021 was historisch. Beperkte schaal, financiering en projectuitvoering waren wezenlijke risico’s.