Waarom fintech de effectiviteit van financiële regelgeving verandert

Fintech (financiële technologie) was de afgelopen tien jaar de belangrijkste motor achter innovatie en ontwikkeling van het financiële stelsel. Dit heeft de kosten verlaagd, de efficiëntie verbeterd en geheel nieuwe categorieën financiële producten en diensten gecreëerd.

Vanuit het oogpunt van overheden en toezichthouders wordt fintech echter vaak als een potentieel risico gezien. Vergeleken met traditionele banken, verzekeringsmaatschappijen en beleggingsfondsen beschouwen zij fintech vaker als een kanaal voor illegale transacties of als een bron van systeemrisico’s.

In de praktijk ligt dat echter niet zo eenvoudig. Betere financiële infrastructuur kan bijvoorbeeld juist de economische veerkracht van een land vergroten, mits die goed wordt opgezet.

Uit een nieuw onderzoek van onderzoekers aan Xi’an Jiaotong University (China), China University of Geosciences en de Université du Québec (Canada) blijkt dat financiële innovatie gemiddeld genomen de effectiviteit van macroprudentieel beleid vergroot, wat op zichzelf bijdraagt aan het verminderen van financiële risico’s op landenniveau. Ook stelden de onderzoekers vast dat dit effect per regio verschilt.

Ze publiceerden hun bevindingen in Finance Research Letters¹, onder de titel ‘Macroprudentieel beleid en financieel risico: de modererende rol van financiële innovatie’.

Financiële stabiliteit & crises

Als vuistregel geldt dat toezichthouders financiële sectoren pas na een financiële crisis strenger aanpakken: ze reguleren nieuwe producten en diensten of voeren regels opnieuw in die eerder waren versoepeld.

De wereldwijde financiële crisis van 2008 bracht bijvoorbeeld aanzienlijke tekortkomingen in het microprudentiële toezicht (financieel toezicht op ondernemingsniveau) aan het licht en onderstreepte hoe belangrijk een systeembrede benadering (macroprudentieel beleid) is voor het behoud van financiële stabiliteit.

‘Door de aandacht van toezichthouders te verleggen van de stabiliteit van afzonderlijke instellingen naar de veerkracht van het financiële stelsel als geheel, probeert dit beleid de opbouw van risico’s tijdens hoogconjunctuur af te remmen en de afbouw ervan tijdens neergang op te vangen. Zo versterkt het de financiële stabiliteit.’

Tegelijkertijd was de periode na 2008 er een van intensieve financiële innovatie, aangejaagd door de fintechsector. De vraag blijft dan ook of financiële innovatie het macroprudentiële beleid helpt of juist belemmert bij het verminderen van systeemrisico’s.

De effecten van fintech op financiële regelgeving analyseren

Strengere regelgeving betekent meer veerkracht

De onderzoekers verzamelden gegevens van een panel van OESO-landen over de periode 1990 tot en met 2021. De belangrijkste gegevens haalden ze uit officiële databanken:

• Financieel risico werd gemeten aan de hand van de ICRG-index.
• Macroprudentieel beleid werd eerst beoordeeld op basis van de LTV-ratio en vervolgens aan de hand van de iMaPP-databank van het IMF.
• Financiële innovatie werd geschat op basis van de R&D-uitgaven in de financiële intermediatie.

Aanvullende macro-economische gegevens kwamen uit de databanken WDI, WGI en IMF IFS.

De eerste bevinding uit deze gegevens is dat strenger macroprudentieel toezicht rechtstreeks samenhangt met een kleinere externe financiële kwetsbaarheid. Dit is een algemene beoordeling die uiteenlopende risicofactoren omvat, zoals de buitenlandse schuldenlast, de capaciteit om schulden af te lossen, de internationale liquiditeit en de wisselkoersstabiliteit.

Alles bij elkaar ondersteunt dit de gedachte dat het afremmen van buitensporige kredietgroei en de opbouw van schulden de afhankelijkheid van externe financiering kan verminderen en de weerbaarheid tegen omkeringen van kapitaalstromen en wisselkoersschokken kan vergroten.

Wanneer de analyse wordt uitgebreid van OESO-landen naar alle beschikbare economieën, blijft deze bevinding overeind. Het effect beperkt zich dus niet tot geavanceerde economieën, maar geldt ook voor een bredere groep landen.

Ook alternatieve maatstaven voor de index van macroprudentieel beleid, zoals de MaPP-index van het IMF, leverden vergelijkbare resultaten op. Deze index vat aanscherpingen en versoepelingen van 17 macroprudentiële instrumenten samen. Hetzelfde gold voor de meting van de stabiliteit van het binnenlandse bankwezen aan de hand van de Z-score van banken uit de Global Financial Development Database van de Wereldbank.

De rol van financiële innovatie

Een verrassender bevinding uit dit onderzoek is dat financiële innovatie het risicoverlagende effect van macroprudentieel beleid versterkt.

Dit staat haaks op de gedachte dat financiële innovatie gepaard gaat met grotere risico’s doordat het toezicht minder streng is en er nieuwe, niet of onvoldoende gereguleerde markten ontstaan.

Opvallend genoeg hangt financiële innovatie op zichzelf niet samen met een afname van systeemrisico’s. Het lijkt er dus op dat dit positieve effect volledig tot stand komt doordat financiële innovatie de effectiviteit van macroprudentieel beleid vergroot.

Een effect van de eurozone op fintech?

In Europa zijn er aanzienlijke verschillen tussen landen binnen en buiten de eurozone wat betreft de coördinatie van regelgeving en de beleidsautonomie op nationaal niveau. Het kan daarom verhelderend zijn om na te gaan of het effect van financiële innovatie tussen deze landen verschilt.

„In de eurozone vindt macroprudentieel toezicht plaats binnen een meer geïntegreerd monetair en toezichthoudend kader onder de ECB en het ESRB. Daardoor kan de marginale rol van binnenlandse financiële innovatie bij het bepalen van de effectiviteit van het macroprudentiële beleid op nationaal niveau kleiner zijn. Landen buiten de eurozone behouden daarentegen doorgaans meer autonomie op beleidsgebied en meer flexibiliteit in de regelgeving.”

Het lijkt erop dat financiële innovatie in de eurozone het systeemrisico weliswaar niet tot nul terugbrengt, maar dat het effect niet statistisch significant is. Landen buiten de eurozone lijken financiële innovatie daarentegen directer te kunnen benutten om de informatieverwerking, risico-identificatie, kredietbeoordeling, naleving van regelgeving en doorwerking van beleid te verbeteren.

„Deze bevinding wijst erop dat financiële innovatie en macroprudentiële regelgeving elkaar sterker kunnen aanvullen wanneer nationale autoriteiten meer vrijheid hebben om prudentiële instrumenten aan te passen aan de binnenlandse financiële omstandigheden.”

Bankgestuurde versus marktgestuurde economieën

Een ander analyseniveau is de vergelijking tussen bankgestuurde en marktgestuurde economieën. In elk van beide typen economieën wordt financiële innovatie op een andere manier in de bredere economie ingezet.

In bankgestuurde economieën is financiële innovatie vaker geïntegreerd in kredietbeoordeling, betalingssystemen en risicobeheer, wat de stabiliteit kan versterken.

In marktgestuurde economieën neemt innovatie vaker de vorm aan van securitisatie, derivaten en beleggingsinstrumenten, die de volatiliteit en procycliciteit kunnen vergroten.

De studie bevestigde deze verwachtingen: in bankgestuurde economieën versterkt financiële innovatie het risicobeperkende effect van macroprudentieel beleid.

In marktgestuurde economieën verzwakt innovatie daarentegen de effectiviteit van prudentieel beleid doordat kredietverlening en risicobereidheid verschuiven van traditionele bankkanalen naar andere kanalen. Ook neemt daardoor de effectiviteit af van instrumenten die op kredietnemers zijn gericht, zoals limieten voor de verhouding tussen de lening en de waarde van het onderpand (LTV-limieten).

Belangrijkste inzichten voor beleggers

Vaak wordt aangenomen dat innovatie onder invloed van fintech leidt tot grotere systeemrisico’s, omdat financiële activiteiten verschuiven van streng gereguleerde „traditionele” financiële instellingen naar nieuwere, innovatievere en minder gereguleerde fintechbedrijven.

Dit is belangrijk voor beleggers, want een dynamische economie met een sterke fintechsector kan ook betekenen dat de economie en de markt kwetsbaarder zijn voor systeemschokken.

In de praktijk lijkt het er juist op dat landen die macroprudentieel beleid hebben ingevoerd om systeemrisico’s aan te pakken, en niet alleen risico’s op bedrijfsniveau, kunnen profiteren van financiële innovatie onder invloed van fintech. Fintech kan de effectiviteit van dit beleid namelijk vergroten.

Maar zelfs als dit gemiddelde klopt, zijn er nog enkele belangrijkere nuances. Dit blijkt sterker te gelden voor landen buiten de eurozone en ook voor bankgestuurde economieën. De verwachting dat systeemrisico’s afnemen, moet daarom worden gekoppeld aan de juiste context — lokale zeggenschap over het regelgevingsbeleid en/of een bankgestuurd financieel stelsel — en mag niet zonder meer voor alle landen gelden.

Dit laat wel zien dat financiële innovatie en fintechbedrijven risico’s daadwerkelijk kunnen verminderen, mits de context en het regelgevingskader daarvoor geschikt zijn.

Beleggen in financieel risicobeheer

Moody’s Corporation

Het voorspellen van het risico op een onverwachte crisis op land- of bedrijfsniveau is altijd een essentieel onderdeel geweest van het werk van beleggers, kredietverstrekkers en financiële experts in het algemeen.

Tegenwoordig wordt een groot deel van deze taak overgelaten aan kredietbeoordelaars, die over de expertise, toegang tot gegevens en reputatie beschikken om onafhankelijke, betrouwbare oordelen te geven over de solvabiliteit van een bedrijf, de soliditeit van de balans van een bank, de economische gezondheid van een sector of de financiële stabiliteit van een land.

Een van de toonaangevende kredietbeoordelaars is Moody’s, dat actief is op het gebied van kredietbeoordelingen, landenanalyses, financiële informatie en risicomodellering. Binnen Moody’s Investors Service levert de groep bedrijfsfinanciering (DFG) de grootste bijdrage aan de omzet. In het tweede kwartaal van 2026 was deze groep goed voor ongeveer de helft van de omzet van het segment. Daarna volgen Structured Finance Group (SFG), de groep financiële instellingen (FIP) en financiering van de publieke sector, projecten en infrastructuur (PPIF).

Bron: Moody’s

Door informatieverschillen tussen uitgevers en beleggers te verkleinen, kunnen algemeen erkende kredietbeoordelingen de toegang tot de markt verbeteren en de financieringskosten mogelijk verlagen. Zelfs een bescheiden verlaging van de rente op een grote obligatie-uitgifte kan gedurende de looptijd ervan aanzienlijke besparingen opleveren.

Bron: Moody’s

AI-modellen kunnen worden gebruikt om risico’s te voorspellen en toekomstige crises te voorzien, maar wanneer er miljarden op het spel staan, is het uitermate belangrijk dat de voorspelling betrouwbaar is. Daarom omarmt Moody’s AI en maakt het mogelijk om technologische vooruitgang commercieel toe te passen in de vorm van interpreteerbare analyses van financiële risico’s, ondersteund door een gevestigde aanbieder van risicoanalyses die al tientallen jaren vertrouwen geniet.

Een belangrijk voordeel voor Moody’s bij het gebruik van AI om financiële risico’s in kaart te brengen, is niet alleen de reputatie van het bedrijf, maar ook de rechtstreekse toegang tot een van ’s werelds grootste zorgvuldig samengestelde en beheerde datasets, met informatie over alles van octrooien en M&A-transacties tot financieel sentiment, economische gegevens, analyses van individuele bedrijven en zelfs klimaatanalyses.

Bron: Moody’s

Al met al is Moody’s dus een goede manier om blootstelling te krijgen aan dit soort risicoanalyse, waarbij AI wordt gebruikt om schuldencrises en andere soorten financiële crises te voorspellen.

Het laatste aandelennieuws en de nieuwste ontwikkelingen rond Moody’s Corporation (MCO)

Aangehaalde studie

^{1.  Jinghao Yang, Jun Wen, Xinxin Zhao en Xiaozhou Zhou. Macroprudentieel beleid en financieel risico: de matigende rol van financiële innovatie. Finance Research Letters. december 2026. Artikel: 110880. Jaargang 113. 10.1016/j.frl.2026.110880}