Digitale transformatie kan winsten schaden terwijl waarderingen stijgen

Digitale transformatie wordt meestal gepresenteerd als een weg naar meer efficiëntie, betere besluitvorming en uiteindelijk hogere winsten. Het probleem is dat de financiële voordelen niet noodzakelijkerwijs tegelijk met de kosten binnenkomen.

Een nieuwe studie die Chinese beursgenoteerde bedrijven onderzoekt, biedt een bruikbare illustratie van deze kloof.¹ Onderzoekers analyseerden 46.055 bedrijfsjaar‑observaties van A‑share‑bedrijven van 2009 tot en met 2024 en ontdekten dat meer digitale transformatie samenhing met een lagere huidige winstgevendheid, gemeten aan de return on assets, maar met een hogere marktwaardering, gemeten aan Tobin’s Q.

Voor beleggers schept dit een belangrijk onderscheid. Een bedrijf kan fors investeren in technologie, waardoor de huidige winst onder druk komt, terwijl het tegelijkertijd capaciteiten opbouwt waarvan de markt verwacht dat ze toekomstige waarde creëren. De uitdaging is te bepalen of die kosten echte transformatie vertegenwoordigen of slechts dure technologische uitgaven zijn zonder een duurzame opbrengst.

Waarom digitale transformatie eerst de winsten onder druk kan zetten

Enterprise‑transformatie is een veel bredere onderneming geworden dan alleen het installeren van nieuwe software. Moderne projecten kunnen cloudinfrastructuur, kunstmatige intelligentie, automatisering, cyberbeveiliging, data‑architectuur, bijscholing van medewerkers en de herontwerp van volledige werkstromen omvatten.

Elk onderdeel brengt kosten met zich mee voordat de organisatie de voordelen daadwerkelijk realiseert. Legacy‑systemen moeten worden geïntegreerd of vervangen. Medewerkers hebben training nodig. Processen kunnen tijdelijk minder efficiënt worden terwijl teams overstappen van oude naar nieuwe operationele modellen. Nieuwe infrastructuur kan bovendien maanden of jaren naast bestaande systemen draaien.

De resultaten van de studie zijn consistent met deze druk. In de voorkeurspecificatie was een toename van één eenheid in de digitale transformatiemeting van de onderzoekers geassocieerd met een daling van 0,0025 in de ROA. Ten opzichte van de gemiddelde ROA van de steekproef van 0,040 vertegenwoordigt dat ongeveer 6,25 % van het gemiddelde.

Dat betekent niet dat technologie per definitie de winstgevendheid verlaagt. Het onderstreept eerder een timingprobleem. Transformatie‑kosten kunnen direct worden geboekt, terwijl productiviteitswinst pas veel later kan verschijnen.

Deze dynamiek wordt steeds belangrijker nu bedrijven evolueren van relatief eenvoudige digitalisering naar AI‑ondersteunde operaties. Zoals Securities.io heeft eerder onderzocht, hangt concurrentievoordeel steeds meer af van het combineren van AI met eigen data, institutionele kennis en interne expertise. Het opbouwen van die fundamenten vereist meer dan alleen toegang tot een model kopen.

Waarom markten transformatie kunnen belonen voordat de winst verbetert

De andere helft van de studie is wellicht interessanter voor beleggers. Terwijl digitale transformatie negatief gecorreleerd was met de ROA, was het positief gecorreleerd met Tobin’s Q, een maatstaf die vaak wordt gebruikt om de marktwaardering te evalueren ten opzichte van de onderliggende activa van een bedrijf.

De coëfficiënt voor digitale transformatie was positief met 0,0236. De onderzoekers schatten dat een toename van één eenheid in hun transformatiemeting overeenkwam met een stijging van Tobin’s Q gelijk aan ongeveer 1,19 % van het steekproefgemiddelde.

Dit creëert wat men een herkenningskloof zou kunnen noemen. Boekhoudresultaten leggen de al gemaakte kosten vast. Marktwaarderingen kunnen verwachtingen over capaciteiten opnemen die nog geen meetbare winst hebben opgeleverd.

Beleggers passen deze logica routinematig toe op fabrieken, halfgeleiderfabrieken, onderzoeksprogramma’s en nieuwe productiecapaciteit. Digitale infrastructuur verdient een vergelijkbare behandeling. Een bedrijf dat automatisering over de hele toeleveringsketen inzet, kan aanvankelijk integratiekosten ondervinden terwijl de markt waarde toekent aan de toekomstige productiviteit die die systemen kunnen mogelijk maken.

Recente implementaties laten zien hoe breed deze systemen worden. NVIDIA en Palantir’s werk aan AI‑ondersteunde toeleveringsketens, bijvoorbeeld, combineert modellen, bedrijfsdata, optimalisatiesoftware en operationele besluitvorming in plaats van AI te behandelen als een losstaand applicatie.

De echte vraag is of uitgaven capaciteiten opbouwen

Lagere winstgevendheid op korte termijn alleen bewijst niet dat een digitale transformatie slaagt. Slechte implementatie kan waarde vernietigen net zo gemakkelijk als succesvolle implementatie waarde kan creëren.

Hier moeten beleggers verder kijken dan de eenvoudige vraag hoeveel een bedrijf aan technologie uitgeeft.

• Verandert technologie hoe het bedrijf daadwerkelijk opereert?
• Adoptteren werknemers en klanten de nieuwe systemen?
• Verbeteren innovatie, productiviteit of servicecapaciteiten?
• Kan het management meetbare resultaten van de investering identificeren?

Het onderscheid is belangrijk omdat digitale transformatie een aantrekkelijk bedrijfsverhaal is geworden. Bedrijven kunnen AI, cloud computing, automatisering of blockchain bespreken zonder dat deze technologieën betekenisvolle operationele capaciteiten worden.

De studie zelf bevat een belangrijke waarschuwing op dit punt. De digitale-transformatievariabele is gebaseerd op de frequentie van transformatiegerelateerde terminologie in de jaarverslagen van bedrijven. Het is dus een op openbaarmakingen gebaseerde proxy in plaats van een directe meting van technische capaciteit.

Deze beperking heeft bredere relevantie. Beleggers moeten niet aannemen dat een bedrijf dat vaak AI noemt noodzakelijkerwijs sneller transformeert dan een concurrent die de technologie minder agressief bespreekt. Het nuttigere bewijs komt van implementaties, klantadoptie, operationele efficiëntie, nieuwe producten en verbeteringen in besluitvorming.

Dit is ook de reden waarom de enterprise‑datalaag belangrijk is. Snowflake’s voortdurende uitbreiding rond enterprise‑data en AI weerspiegelt een bredere trend waarbij transformatie steeds meer afhankelijk wordt van het verbinden van voorheen gefragmenteerde informatie met software die er actie op kan ondernemen.

Innovatie kan een van de wegen zijn van uitgaven naar waarde

De onderzoekers ontdekten ook dat digitale transformatie positief geassocieerd was met innovatiecapaciteit. Hun innovatiemaatstaf was gebaseerd op octrooiaanvragen, waarbij de digitale-transformatiecoëfficiënt 0,0333 bereikte.

Dat inzicht is nuttig, maar mag niet worden overschat. De studie voltooide de tweede‑stap regressie die nodig is om aan te tonen dat innovatie formeel de relatie tussen transformatie en financiële prestaties bemiddelt. Het resultaat duidt dus op een potentieel kanaal in plaats van te bewijzen dat digitalisering waarde creëert specifiek via patenten.

Desondanks is de logica belangrijk. Een betere data‑infrastructuur kan informatiesilo’s verminderen. Automatisering kan experimenteercycli verkorten. AI kan werknemers helpen grote hoeveelheden informatie te doorzoeken of alternatieven sneller te evalueren. Digitale werkstromen kunnen ook de samenwerking tussen teams in verschillende afdelingen vergemakkelijken.

Deze capaciteiten helpen verklaren waarom enterprise‑technologie steeds meer verschuift van digitale systemen naar intelligente systemen die data, organisatorische kennis en besluitvorming verbinden.

Separaat onderzoek uit 2026 vond ook dat digitale transformatie in bedrijven geassocieerd was met een lagere kostprijs van eigen vermogen, wat suggereert dat de potentiële financiële gevolgen van digitalisering verder reiken dan operationele efficiëntie en zich uitstrekken tot de manier waarop kapitaalmarkten bedrijven waarderen.

FinTech kan de omgeving rond transformatie versterken

Het artikel onderzocht ook of een sterkere FinTech‑omgeving de relatie tussen transformatie en prestaties verandert. De onderzoekers gebruikten de Digital Inclusive Finance Index als een externe maatstaf voor FinTech‑ontwikkeling in plaats van het directe gebruik van financiële technologie door individuele bedrijven te meten.

De interactie tussen FinTech‑ontwikkeling en digitale transformatie was positief en statistisch significant wanneer Tobin’s Q de afhankelijke variabele was. Met andere woorden, bedrijven die opereren in meer ontwikkelde digitale‑financiële omgevingen leken een sterkere positieve relatie tussen transformatie en marktwaardering te vertonen.

Er is een belangrijke beperking. Dit deel van de analyse bevatte slechts 100 observaties, vergeleken met 46.055 bedrijfs‑jaar observaties in de hoofdstudie. Het artikel documenteert niet volledig hoe de steekproef tot die omvang is gereduceerd. Het resultaat moet daarom eerder worden gezien als een verkennend signaal dan als een van de sterkste conclusies van de studie.

Accenture biedt blootstelling aan enterprise‑digitale transformatie

De studie wijst ook op een andere manier voor beleggers om de trend van digitale transformatie te benaderen. In plaats van te proberen te identificeren welk individueel bedrijf de grootste opbrengst uit technologische uitgaven zal halen, kunnen beleggers bedrijven onderzoeken die de infrastructuur en expertise verkopen die nodig zijn om die transformaties te voltooien.

Accenture is bijzonder relevant. Zijn advies‑ en technologieactiviteiten omvatten cloudmigratie, data‑architectuur, cyberbeveiliging, automatisering, enterprise‑software en steeds vaker AI‑implementatie. Dat plaatst het bedrijf aan de andere kant van de transformatie‑uitgaven die in de studie zijn geïdentificeerd.

De kans ontwikkelt zich nu bedrijven van experimenteren met generatieve AI overstappen naar het direct integreren van AI in bedrijfsprocessen. Accenture blijft zijn capaciteiten op dit gebied uitbreiden, waaronder een recente investering en samenwerking met Within gericht op het in kaart brengen van bedrijfsprocessen, het inzetten van AI‑agents en het verbeteren van enterprise‑operaties.

Voor beleggers is de bredere stelling niet dat elk technologieproject geduld verdient. Het gaat erom dat de huidige winst een onvolledig beeld kan geven wanneer een bedrijf substantiële investeringen doet in capaciteiten die bedoeld zijn om de toekomstige kostenstructuur, innovatievermogen of concurrentiepositie te veranderen.

Digitale transformatie vereist een langere investeringshorizon

De belangrijkste conclusie uit de studie is daarom niet simpelweg dat digitale transformatie goed of slecht is voor de financiële prestaties. De relatie hangt deels af van wat beleggers kiezen te meten.

De huidige boekhoudkundige winstgevendheid kan de kosten van transformatie weerspiegelen. De marktwaardering kan de verwachtingen weergeven over wat die investeringen uiteindelijk kunnen opleveren. Geen van beide vertelt op zichzelf het volledige verhaal.

Dat maakt digitale transformatie evenzeer een investeringsanalyseprobleem als een technologisch probleem. Beleggers moeten productieve investeringen scheiden van modieuze uitgaven, bepalen of nieuwe systemen verankerd raken in de feitelijke bedrijfsvoering, en bewijs identificeren dat organisatorische capaciteiten verbeteren.

Bedrijven die die transitie realiseren, kunnen uiteindelijk de technologische uitgaven van vandaag omzetten in concurrentievoordelen van morgen. Bedrijven die dat niet doen, blijven simpelweg achter met de kosten.

Referenties:

¹ Yang, F., & Wang, Y. (2026). Een onderzoek naar digitale transformatie van ondernemingen en financiële prestaties: de modererende rol van de ontwikkeling van FinTech. International Review of Economics and Finance. Online voorpublicatie. https://doi.org/10.1016/j.iref.2026.105915