Kan betere diversificatie duurzaam beleggen verbeteren?

Waarom ESG-portefeuilles nog steeds beter gediversifieerd moeten zijn

Een portefeuille kan bestaan uit bedrijven met sterke scores op het gebied van milieu, maatschappij en goed bestuur, maar toch kwetsbaar blijven voor een beperkt aantal marktrisico’s. Aantrekkelijke ondernemingen selecteren en die samenbrengen in een veerkrachtige beleggingsportefeuille zijn verwante taken, maar vereisen verschillende beslissingen.

Een nieuwe studie, ‘Duurzame portefeuilleoptimalisatie met vier doelstellingen: de rol van diversificatie beoordelen’, onderzoekt dit onderscheid rechtstreeks.¹ Onderzoekers vergeleken portefeuilles die waren geoptimaliseerd voor rendement, neerwaarts risico en duurzaamheid met portefeuilles waarin diversificatie ook als expliciete doelstelling was opgenomen.

De bevindingen bieden een praktische les: diversificatie verdient een eigen plek bij de samenstelling van portefeuilles. Door diversificatie mee te nemen, ontstonden doorgaans bredere spreidingen en daalde de volatiliteit, al leverden beleggers soms rendement in en accepteerden ze iets lagere ESG-scores. De kans ligt erin deze afwegingen bewust en begrijpelijk te maken.

Waarom ESG-scores diversificatie van portefeuilles niet kunnen vervangen

ESG-scores vatten geselecteerde kenmerken van afzonderlijke bedrijven samen. Diversificatie gaat over de manier waarop beleggingen zich gezamenlijk gedragen. Zelfs een verzameling hoog aangeschreven bedrijven kan blootstaan aan dezelfde rente, uitgaven aan technologie, consumentenvraag of geografische markt.

Neem een hypothetische portefeuille met verschillende softwarebedrijven die hoge ESG-scores hebben. Hun bedrijfspraktijken kunnen aansluiten bij de duurzaamheidsvoorkeuren van de belegger, maar hun aandelenkoersen kunnen vergelijkbaar reageren op stijgende financieringskosten. Door nog een softwarebedrijf met een hoge score toe te voegen, kan de gemiddelde ESG-score van de portefeuille stijgen zonder dat die blootstelling wezenlijk verandert.

Dit onderscheid geldt ook voor fondsen. Het bezit van meerdere ETF’s neemt concentratie niet noodzakelijk weg als hun grootste posities en economische gevoeligheden elkaar overlappen. De recente analyse van Securities.io over risico’s van ETF’s voor de digitale economie biedt relevante context om verder te kijken dan alleen het aantal beleggingen in portefeuille.

De centrale vraag van de studie ligt voor de hand: wat gebeurt er als een beleggingsmodel expliciet de opdracht krijgt diversificatie na te streven, als diversificatie op zichzelf van belang is?

Hoe de studie naar duurzame portefeuilles diversificatie onderzocht

De onderzoekers bouwden twee verwante modellen. Beide streefden naar een hoger verwacht rendement, een lager Value-at-Risk en hogere ESG-scores voor de portefeuille. Het tweede model voegde een vierde doelstelling toe: de diversificatieverhouding verhogen.

In de op volatiliteit gebaseerde vorm vergelijkt deze verhouding de gewogen gemiddelde volatiliteit van afzonderlijke posities met die van de gecombineerde portefeuille. De verhouding laat zien hoeveel het samenvoegen van beleggingen de schommelingen beperkt, vergeleken met het aanhouden van posities die gelijk op bewegen. Alleen effecten tellen geeft die informatie niet.

De analyse gebruikte dagelijkse marktgegevens en ESG-scores van LSEG Data & Analytics. De vier beleggingsuniversums bestonden uit aandelen uit grote Europese, Britse en Amerikaanse indices.

De portefeuilles werden geschat met voortschrijdende perioden van 500 handelsdagen en vervolgens beoordeeld over de daaropvolgende 20 handelsdagen, met een herbalancering om de 20 dagen. Deze aanpak buiten de steekproef toetst de samenstellingen aan latere waarnemingen, in plaats van ze uitsluitend te beoordelen op basis van de gegevens waarmee ze zijn samengesteld.

Een evolutionair optimalisatiealgoritme, ev-MOGA, zocht naar portefeuilles met uiteenlopende combinaties van de doelstellingen. Beleggers konden vervolgens hun voorkeuren aangeven, bijvoorbeeld door meer nadruk te leggen op duurzaamheid of bescherming tegen neerwaarts risico. Het raamwerk erkent dat verschillende beleggers redelijkerwijs voor verschillende portefeuilles uit dezelfde beleggingsmogelijkheden kunnen kiezen.

Lager portefeuillerisico ging gepaard met meetbare afwegingen

In alle vier datasets leidde het expliciet nastreven van diversificatie consequent tot een lagere volatiliteit en Value-at-Risk buiten de steekproef, en tot een bredere spreiding. Die verbeteringen gingen doorgaans gepaard met lagere rendementen en bescheiden dalingen van de ESG-scores.

De resultaten voor maximale koersdalingen en voor risico gecorrigeerde prestaties liepen meer uiteen. In de analyse van de Euro Stoxx 50 verbeterde het toevoegen van diversificatie de Sharpe- en Sortino-ratio’s voor alle vijf geselecteerde modelportefeuilles. Voor sommige beleggersprofielen stegen de rendementen, terwijl ze voor andere daalden.

Ook traditionele benaderingen bleven concurrerend. De benchmarkportefeuille met de laagste variantie binnen het beleggingsuniversum behaalde in de Europese analyse bijzonder sterke financiële resultaten, waaronder de laagste volatiliteit en de beste voor risico gecorrigeerde prestaties, maar had de laagste ESG-score.

Die vergelijking maakt het onderzoek nuttiger. Ze laat zien wat het kost om aan aanvullende voorkeuren te voldoen, in plaats van te suggereren dat een geavanceerd model automatisch beter presteert dan eenvoudigere alternatieven. Het samenstellen van een duurzame portefeuille wordt zo een afweging tussen doelstellingen, onderbouwd met bewijs.

De echte vernieuwing is dat keuzes van beleggers expliciet worden gemaakt

Een bredere implicatie is dat portefeuillesoftware moet uitleggen wat beleggers bij elk compromis terugkrijgen. Een ESG-score, volatiliteitsschatting of rendementsprognose is informatiever wanneer die wordt gepresenteerd naast de beschikbare alternatieven.

Een belegger kan bijvoorbeeld een kleine daling van de ESG-score van een portefeuille accepteren als die de afhankelijkheid van één sector aanzienlijk verkleint. Een ander kan duurzaamheid voorrang geven, ook als daardoor het aantal in aanmerking komende beleggingen afneemt. Geen van beide keuzes kan goed worden beoordeeld aan de hand van één enkele kernmaatstaf.

De berichtgeving van Securities.io over ESG-educatie en geldstromen naar fondsen van particuliere beleggers onderstreept hoe belangrijk het is beleggers te helpen hun voorkeuren om te zetten in beleggingsbeslissingen. Dit onderzoek richt zich op de volgende stap: laten zien wat die voorkeuren betekenen voor de feitelijke portefeuilleallocatie.

Een zinvol gesprek over een portefeuille moet daarom drie vragen beantwoorden:

• Welke duurzaamheidskenmerken moet de portefeuille behouden?
• Welke gemeenschappelijke blootstellingen aan de markt moet de portefeuille beperken?
• Welke afwegingen tussen rendement en uitvoering zijn aanvaardbaar?

Deze vragen kunnen beleggingsbeslissingen verbeteren zonder dat beleggers het algoritme van de onderzoekers zelf hoeven na te bootsen.

Een hogere ESG-score bewijst geen daadwerkelijke impact

Een ander belangrijk onderscheid betreft wat de duurzaamheidsdoelstelling meet. In dit onderzoek worden ESG-scores van portefeuilles geoptimaliseerd. Dat bewijst op zichzelf niet dat de uitstoot in de praktijk afneemt, arbeidsomstandigheden verbeteren of er extra financiering beschikbaar komt voor projecten die gunstig zijn voor het milieu.

Een portefeuille kan haar gerapporteerde kenmerken veranderen door simpelweg de beleggingen aan te passen. Of die verandering invloed heeft op het gedrag van bedrijven, is een afzonderlijke vraag waarvoor ander bewijs nodig is.

Dit onderscheid is actueel. Op 12 oktober 2026 publiceerde de Europese Autoriteit voor effecten en markten aanvullende richtsnoeren over claims over impact en transitie. Een heldere omschrijving van beleggingsdoelstellingen helpt beleggers begrijpen wat een strategie daadwerkelijk beoogt.

Voor portefeuilleontwerpers is de boodschap eenvoudig: bepaal eerst het gewenste resultaat. Financiële risico’s in verband met duurzaamheid beheren, bepaalde activiteiten uitsluiten en meetbare impact nastreven zijn verschillende doelen. Een model kan alleen de kenmerken optimaliseren die erin zijn opgenomen.

Waar portefeuilleoptimalisatie nog verbetering behoeft

Het onderzoek benoemt ook beperkingen die van belang zijn voor de toepassing in de praktijk. De historische steekproef beslaat zes jaar en de bevindingen zijn afhankelijk van een specifieke ESG-dataset. Andere beoordelingsmethoden of marktomstandigheden kunnen tot andere portefeuilleverdelingen leiden.

Transactiekosten zijn niet expliciet meegenomen in de optimalisatie. Omdat herbalancering elke 20 handelsdagen is toegestaan, kunnen handelskosten de gerealiseerde resultaten beïnvloeden. Bij belastbare beleggingsrekeningen kan het realiseren van koerswinsten extra kosten met zich meebrengen, waarover de gerapporteerde portefeuillevergelijkingen geen uitsluitsel geven.

Value-at-Risk beschrijft bovendien een verliesdrempel, niet de omvang van verliezen die daarboven uitkomen. Ook een portefeuille met een betere VaR-schatting kan een aanzienlijk extreem verlies lijden.

Een praktische uitbreiding zou daarom de diversificatievoordelen na aftrek van handelskosten en belastingen vergelijken, naast stressscenario’s en alternatieve maatstaven voor neerwaarts risico. Het doel zou zijn vast te stellen of de verbeteringen bruikbaar blijven onder de omstandigheden waarmee beleggers daadwerkelijk te maken krijgen.

MSCI biedt toegang tot infrastructuur voor portefeuilleanalyse

Deze uitdagingen bij de uitvoering scheppen een commerciële link met bedrijven die portefeuilleanalyse ontwikkelen. MSCI biedt een relevante mogelijkheid voor beleggers die geïnteresseerd zijn in de technologie achter steeds verder op maat gemaakte beleggingsstrategieën.

De optimalisatiediensten van MSCI combineren mogelijkheden voor portefeuilleconstructie met onder meer risicomodellen, ESG- en klimaatinformatie en modellen voor transactiekosten. Daarmee maakt het bedrijf deel uit van de infrastructuur waarmee beleggingsvoorkeuren worden omgezet in uitvoerbare portefeuilleallocaties.

In een paper uit juli 2026 beschrijft MSCI een verwante uitdaging voor de sector: portefeuilles samenstellen met onderling concurrerende randvoorwaarden en daarbij beleggingsdoelstellingen, portefeuilleblootstellingen, risicobeheersing en uitvoering in één samenhangend werkproces met elkaar verbinden.

De link met de belegging is thematisch van aard. Het bijbehorende onderzoek toont niet aan dat MSCI het algoritme heeft ingevoerd en voorspelt evenmin extra omzet voor het bedrijf. Beleggers die MSCI beoordelen, moeten nog steeds kijken naar de waardering, de concurrentie en de commerciële prestaties van de analyseactiviteiten.

Het laatste nieuws en de nieuwste ontwikkelingen rond MSCI (MSCI)

Duurzame portefeuilles samenstellen op basis van duidelijke prioriteiten

De studie onderstreept dat diversificatie een expliciete ontwerpkeuze moet zijn. Sterke bedrijfsscores en historische risicobeheersing garanderen niet automatisch dat een portefeuille de risico’s effectief spreidt.

Voor beleggers is meer inzicht in de onderling concurrerende doelstellingen de nuttigste vooruitgang. Een goed ontworpen proces moet laten zien hoe duurzaamheidsvoorkeuren de concentratie beïnvloeden, hoe diversificatie de verwachte uitkomsten verandert en of die voordelen ook na aftrek van implementatiekosten overeind blijven. Betere analyses kunnen dit proces ondersteunen door de keuzes inzichtelijker te maken.

Bronnen:

¹ Garcia-Bernabeu, A., Hilario-Caballero, A. en Luciani, F. (2026). Duurzame portefeuilleoptimalisatie met vier doelstellingen: de rol van diversificatie beoordelen. Operations Research Perspectives. Online voorpublicatie. https://doi.org/10.1016/j.orp.2026.100420