On Ülkede Kripto Kısıtlamaları: 2023 Görünümü ve Sonraki Değişiklikler

Bu makale, 2023 tarihli bir listede kripto kullanıcıları açısından zor olarak tanımlanan on ülkeyi belirli bir sıralama olmadan ele alır. Yaşanacak en kötü ülkelerin nesnel bir sıralaması değildir. Ödeme yasakları, alım satım kuralları, vergiler ve dini görüşler farklı konulardır. Aşağıda bu ayrımlar ve sonraki önemli değişiklikler açıklanıyor.

Resmî Politikalar ve Vatandaşların Görüşleri

Bir ülkenin resmî politikası tüm vatandaşların görüşünü yansıtmaz. Kısıtlamalara rağmen kripto toplulukları bulunabilir. Ancak merkeziyetsizlik yasaların uygulanmasını imkânsız kılmaz ve kullanıcıları yerel kurallardan muaf tutmaz.

1. Çin

Çin, 2013’ten itibaren finans kuruluşlarının Bitcoin faaliyetlerini sınırladı ve riskler konusunda uyardı. Bitcoin’e yasal para ile aynı statü verilmedi. Bu, tüm blokzincir kullanımlarının yasaklanması anlamına gelmiyordu.

2017’de yerel kripto borsaları ve token yoluyla fon toplamaya yönelik tedbirler sıkılaştırıldı. Çok sayıda platform kapandı veya başka ülkelere taşındı. Özgün makalede 173 kapanış belirtilse de bu sayının dönem ve kapsamı açıkça gösterilmedi.

Kaynak: Çin merkez bankası, Çin Halk Bankası

Çin ayrıca dijital yuanı geliştirdi. Bu, Bitcoin gibi özel bir kripto para değil, merkez bankası parasıdır. Merkez bankası kripto ticaretinin riskleri konusunda tekrar tekrar uyarıda bulundu.

Eylül 2021’deki ortak kurum bildirimi, kriptoyla bağlantılı ticari faaliyetleri yasa dışı finansal faaliyet olarak sınıflandırdı. Kripto madenciliğine yönelik tedbirler Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu liderliğindeki ayrı bir süreçte alındı. 6 Şubat 2026 tarihli yeni ortak bildirim, sıkı ticari kısıtlamaları sürdürdü ve gerçek dünya varlıklarının tokenleştirilmesini de ele aldı. Bu, blokzincirin her kullanımının yasak olmasıyla aynı değildir.

2. Mısır

Dar al-Ifta, 28 Aralık 2017 tarihli ve Ocak 2018 başında yayımlanan dini görüşünde Bitcoin ticaretini dinî açıdan uygun görmediğini belirtti. Dinî görüş tek başına ceza kanunu değildir.

2020 merkez bankası kanunu; kripto ihracı, ticareti, tanıtımı ve işlem platformlarının işletilmesi gibi faaliyetleri lisansa bağladı. Bu, söz konusu lisansların kripto işletmelerine rutin olarak verildiği anlamına gelmez. Merkez bankası halka bu faaliyetlere karşı açık uyarılar yaptı.

Merkez bankasının uyarısı 13 değil, 12 Eylül 2022 tarihlidir. Fiyat oynaklığı, suç riskleri ve devlet garantisinin bulunmaması vurgulandı. İhlale göre hapis ve/veya bir milyon ile on milyon Mısır lirası arasında para cezası söz konusu olabilir.

3. Cezayir

2018 bütçe kanununun 117. maddesi sanal para alımını, satımını, kullanımını ve elde tutulmasını yasakladı. Madde, tek bir sabit ceza koymak yerine yürürlükteki yaptırım hükümlerine atıf yaptı. 2025’te sanal varlık yasağı ihraç, madencilik ve tanıtım gibi faaliyetleri de kapsayacak şekilde genişletildi. Özgün makale, ICO dolandırıcılığının kanunun özel veya tek gerekçesi olduğunu kanıtlamıyordu.

4. Bangladeş

Bangladeş’in büyük bir nüfusu ve sanal paralara yönelik sıkı kısıtlamaları var. Merkez bankası mevcut döviz mevzuatına da dayanıyor. Bu, 2017’de her Bitcoin işlemini otomatik olarak terörün finansmanı sayan yeni bir kanun çıkarıldığı anlamına gelmez.

Bangladeş: sanal para kısıtlamaları

15 Eylül 2022 tarihli 24 sayılı genelge, sanal paraların döviz kanunu kapsamında onaylı yabancı para veya izin verilen işlem ve yatırım biçimi olmadığını belirtti. Bankalar ilgili alım satım ve transferlere aracılık edemez. Her Bitcoin işlemi için on iki yıla kadar hapis iddiası yeterince belgelenmemişti; sorumluluk uygulanacak kanuna ve olayın koşullarına bağlıdır.

5. Kuzey Makedonya

Özgün makale Kuzey Makedonya’nın 2016’da tüm kriptoyu yasakladığını ileri sürdü, ancak dayanağı yetersizdi. Merkez bankası riskler ve kriptonun yasal ödeme aracı olmaması konusunda uyardı. Ödeme aracı olarak tanınmamak, elde tutmanın genel olarak yasak olması demek değildir. Yurt dışı işlemler ve kara para aklamayla mücadele kuralları uygulanabilir. Metin, bütün kripto işletmelerinin yasaklandığı sonucunu yeterince desteklemiyordu.

6. Vietnam

Vietnam kriptonun ödeme aracı olarak ihracını, sunulmasını ve kullanımını sınırladı; her türlü sahiplik veya ticareti değil. 2025’te kabul edilen ve 2026’da yürürlüğe giren Dijital Teknoloji Sanayisi Kanunu dijital varlıklar için hukuki çerçeve oluşturdu. 9 Eylül 2025 tarihli 05/2025/NQ-CP kararı da düzenlenmiş bir kripto varlık piyasası pilotu başlattı. Bu gelişmeler kriptoyu yasal para veya sınırsız ödeme aracı yapmadı.

7. Bolivya

Bolivya merkez bankası 2014’ten itibaren sanal para kullanımını ve daha sonra kripto işlemlerinin ödeme kanallarını sınırladı. Makale, bu tedbirleri ağır enflasyon ve sermaye kaçışıyla ilişkilendiriyor fakat gerekçeleri yeterince belgelemiyordu.

25 Haziran 2024 tarihli 082/2024 kararı, önceki 144/2020 kararını kaldırdı. Böylece sanal varlık alım satımı için elektronik ödeme kanalları kullanılabilir oldu. 2023’teki sürekli tam yasak anlatımı artık güncel değildir; ancak kripto otomatik olarak yasal ödeme aracı hâline gelmedi.

8. Endonezya

Bank Indonesia, kriptoyu ödeme aracı olarak yasakladı; tüm sahipliği veya düzenlenmiş varlık ticaretini değil. Endonezya Ulema Konseyinin Kasım 2021 görüşü, para olarak kullanımı belirli dinî koşulları sağlayan varlıklardan ayırıyordu. Bu görüş, genel bir ceza hukuku ticaret yasağı değildi.

2023 P2SK Kanunu, kripto varlık gözetiminin Bappebti’den mali düzenleyici OJK’ya devrini öngördü; tüm kripto yetkilerini merkez bankasına vermedi. Devir 10 Ocak 2025’te gerçekleşti. Bank Indonesia belirli finansal türevler için ayrı görevler aldı; kripto varlıklar OJK kapsamındadır.

9. Afganistan

Özgün makale Taliban yönetiminde kripto ticaretine sert müdahaleleri anlattı. Da Afghanistan Bank’ın 2 Mart 2024 tarihli resmî uyarısı, çevrimiçi döviz hizmetlerine lisans verilmediğini ve bu faaliyetlerin yasak olduğunu belirtti. Bu, ciddi sınırlamaları gösterir fakat her kripto varlığın bütün hukuk kurallarını açıklamaz. Makaledeki siyasi amaç varsayımları ayrıca doğrulanmamıştı.

10. Hindistan

Hindistan kriptoyu sınırladı ve vergilendirdi; bu genel bir yasakla aynı değildir. RBI, 2018’de kripto işletmelerine bankacılık hizmetlerini kısıtladı. Yüksek Mahkeme 4 Mart 2020’de bu tedbiri iptal etti. Dijital rupi geliştirilmesi ayrı bir projedir.

2021’de hükümet spekülasyon riskleri konusunda uyardı ve özel kripto paralarla ilgili bir yasa tasarısını duyurdu. Tasarı, kabul edilmiş genel yasak değildir; açıklanan istisnalar nedeniyle “CBDC dışında her şey” anlatımı da fazla geniştir.

2022’de getirilen kurallar, sanal dijital varlık transferlerinden doğan gelir için geçerli eklerle %30 vergi ve belirli transferlerin bedeli üzerinden eşik ve istisnalara tabi %1 kaynak kesintisini içeriyordu. Kesinti, kazanç üzerinden ayrıca alınan %1 vergi değildir. Makaledeki %80 hacim düşüşünün bütün piyasa için geçerli veya yalnızca verginin sonucu olduğu gösterilmedi.

Özgün metin, Hindistan’ın en yüksek vergili veya en sıkı düzenlemeli ülkelerden olduğu değerlendirmesi için nesnel bir ölçüt vermiyordu. Vergi, kara para aklamayla mücadele, hizmet lisansları ve ödeme statüsü ayrı ele alınmalıdır.

Tarihsel Liste Güncel Bir Hukuki Sıralama Değildir

Ülkelerde farklı kısıtlamalar vardı ve bazı kurallar 2023’ten sonra değişti. Liste, hazır bir alım satım stratejisi veya bir işlemin izinli olduğunun garantisi değildir.

Kurallar ülke, faaliyet ve ilgili tarihe göre değerlendirilmelidir. Sahiplik, alım satım, hizmet ve ödeme ayrımı, sınırlı bir tedbirin tam yasak olarak anlatılmasını önler.