Yenilenebilir enerjide on hisse: 2023 şirket verileri ve planları

Yakıt yakmaktan yenilenebilir enerjiye

İnsan ve hayvan gücüyle odun kullanımından fosil yakıtlara geçiş, sanayileşmeyi ve üretim kapasitesinin büyümesini destekledi. Ancak bu yakıtların yanması hava kirliliğine ve sera gazı salımına yol açar. Yenilenemezlik, rezervlerin sınırlı olmasını ifade eder; kirliliğin fiziksel nedeni tek başına bu özellik değildir. Bazı kaynakların çıkarılması da kayaçlardan veya çok derin sulardan üretim gibi karmaşık yöntemler gerektirir. Güneş, rüzgâr, su ve yer ısısı enerji dönüşümünde farklı seçenekler sunar.

Bu inceleme şirketlerin 2022–2023 dönemindeki verilerini ve planlarını ele alır. 2050’ye kadar olan senaryolar yenilenebilir enerjide büyüme öngörür; sonuçlar bölgeye, politikalara ve model varsayımlarına bağlıdır. Daha iddialı iklim hedefleri kömür, petrol ve doğal gaz kullanımının daha hızlı azaltılmasını gerektirebilir. Senaryolar kesin tahmin değildir ve belirtilen öngörülerin hepsi dünya geneline ait değildir.

Kaynak: EIA

Santrallerin ömrü boyunca ortalama elektrik üretim maliyetinin düşmesi, özellikle fotovoltaik olmak üzere birçok yenilenebilir teknolojinin rekabet gücünü artırdı. Konum, finansman ve şebekeye entegrasyon karşılaştırmayı etkiler. Üretim maliyeti, gerekli bütün depolama ve şebeke yatırımlarını her zaman kapsamaz.

Kaynak: Research Gate

Yenilenebilir enerji alanında on hisse

Seçki sektörün farklı faaliyetlerini yansıtır ve özgün makaledeki piyasa değeri sıralamasını izler. Rakamlar ve hedefler incelenen tarihsel döneme aittir; güncel sıralama veya bütün planların gerçekleştiğinin kanıtı değildir.

1. China Yangtze Power

China Yangtze Power, Üç Boğaz dâhil Yangtze üzerindeki altı büyük kademeli hidroelektrik santralini işletir. Şirket bilgilerindeki 110 ünite, türbin-jeneratör gruplarıdır; 110 ayrı baraj veya tamamen ayrı santral değildir.

Kaynak: China Yangtze Power

İncelenen dönemde hidroelektrik, yenilenebilir elektrik üretiminin en büyük kaynağıydı. China Yangtze Power bu alandaki en büyük işletmeler arasındadır. Koridordaki altı santralin toplam kapasitesi 2023’te yaklaşık 71,7 GW idi. Bu veri, şirketin her ölçüte göre Çin’in en büyük elektrik şirketi olduğunu göstermez.

Özgün makale Brezilya, Sudan, Pakistan, Malezya ve Almanya’daki faaliyetleri de anıyordu. Borsada işlem gören şirketin doğrudan mülkiyeti ile daha geniş China Three Gorges grubunun faaliyetleri ayrılmalıdır. Liste, China Yangtze Power’ın her projenin tamamına sahip olduğunu kanıtlamaz.

Su rezervuarları, kullanılabilir su ve işletme kuralları çerçevesinde üretimin talebe hızla uyarlanmasını sağlar. Yalnızca mevsimsel yağış değil; kuraklık, sel, çevresel ihtiyaçlar ve diğer su kullanımları da üretimi sınırlayabilir. Bu esneklik bakım ve elektrik iletimi yatırımlarını gereksiz kılmaz.

Şirket, yerleşik hidroelektrik altyapısını değerlendiren yatırımcıların ilgisini çekebilir. Yine de en yüksek güvenliği veya belirli bir düşük büyüme oranını garanti etmez. Su koşulları üretim ve sonuçları yıldan yıla önemli ölçüde değiştirebilir.

Çin ile Batılı ülkeler arasındaki jeopolitik gerilimler değerlemeyi, finansmanı, pazara erişimi ve faaliyet koşullarını etkileyebilir. Etki yalnızca hisse fiyatıyla sınırlı olmak zorunda değildir.

2. Iberdrola, S.A.

Iberdrola’nın o dönemde yaklaşık 40 GW yenilenebilir kapasitesi vardı; makalede toplam kapasite 60,7 GW olarak veriliyordu. 2023–2025 planı, 2025’e kadar 52 GW yenilenebilir kapasite hedefliyordu. Bu, o tarihte açıklanmış bir hedefti; güncel tahmin veya hedefe ulaşıldığının doğrulanması değildir.

Plan, toplam €47 milyarlık yatırım içeriyordu; bunun €17 milyarı yenilenebilir enerjiye ve €27 milyarı şebekelere ayrılmıştı. Makale ayrıca hidrojen, yeşil metanol, endüstriyel ısı ve şarj altyapısı için €3,4 milyardan söz ediyordu. Dönem ve program kapsamı incelenmeden bu tutarlar otomatik olarak toplanmamalıdır.

Iberdrola’nın merkezi İspanya’dadır; Avrupa’nın diğer bölgelerinde, Kuzey Amerika’da ve Brezilya’da da önemli faaliyetleri bulunur. Merkezin konumu, bütün faaliyetlerin çoğunun İspanya’da olduğu anlamına gelmez.

Kaynak: Iberdrola

Anılan temettü politikası, şirkete atfedilen net kârın %65–75’inin dağıtılmasını öngörüyordu. Bu, kârın dağıtım oranıdır; hisse için ödenen fiyat üzerinden %65–75 temettü verimi değildir.

Büyüme planı ve o dönemde %4’ün üzerinde olduğu belirtilen temettü verimi yatırım gerekçesinin parçalarıydı. Verim, temettü ve hisse fiyatıyla değişir. Şirketin büyüklüğü finansman veya düzenleme risklerini ortadan kaldırmaz ve istikrarlı getiri sağlamaz.

3. Ørsted A/S

Ørsted, enerjisinin yaklaşık %83’ünün fosil yakıtlardan geldiği 2006’dan bu yana kaynak yapısını büyük ölçüde değiştirdi. Yıllık rapora göre 2022’nin tamamında elektrik ve ısı üretiminin yeşil payı %91 idi; tam yıl için %92 değildi. O dönemdeki 2025 hedefi %99’du.

Kaynak: Orsted

Ørsted’in öncül şirketlerinden biri, ilk açık deniz rüzgâr çiftliği olan Vindeby’ye 1991’de katıldı. Hornsea 2, 2022’de tam işletmeye geçti ve o sırada dünyanın en büyük açık deniz rüzgâr çiftliğiydi. Bu unvan karadaki bütün büyük rüzgâr santrali kümelerini kapsamaz.

2023’ün ilk çeyrek sunumu 15,478 GW kurulu kapasite, 4,903 GW nihai yatırım kararı alınmış kapasite ve 10,562 GW tahsis edilmiş proje gösteriyordu; toplam yaklaşık 30,943 GW idi. Bütün kategoriler işletmede değildi ve toplam özgün metindeki 30,6 GW’dan farklıydı.

Kurulu kapasitenin büyük bölümünü açık deniz rüzgârı oluşturuyordu. Kara rüzgârı, güneş ve diğer teknolojiler bunu tamamlıyordu; kalan kısım güneş ile kara rüzgârı arasında eşit bölünmüyordu. Farklı aşamalardaki projeler Danimarka, Birleşik Krallık, Almanya, ABD, Tayvan ve Vietnam’da bulunuyordu. Vietnam’da söz konusu olan geliştirme ve planlamaydı; işletmede olduğu doğrulanmış bir rüzgâr çiftliği değildi. İşletme, inşaat ve olası projeler ayrı değerlendirilmelidir.

Ørsted’in açık deniz rüzgârı deneyimi sektörün büyümesi açısından önemlidir. Ancak finansman maliyetleri, gecikmeler, tedarik zinciri ve elektrik satış sözleşmeleri kârlılığı etkiler. Maliyet düşüşü otomatik değildir.

4. Vestas Wind Systems A/S

Vestas rüzgâr türbini tasarlar, üretir ve kurar. Haziran 2023’te yaklaşık 166 GW birikimli kurulum ve servis sözleşmeleri kapsamında 146 GW kapasite bildirmişti. Servis verilen kapasite, santrallerin Vestas’a ait olduğu veya elektriği Vestas’ın ürettiği anlamına gelmez.

2023’ün ilk çeyreğinde 32 GW geliştirme portföyü belirtiliyordu. Makale ayrıca Çin dışındaki türbin üretiminde %35 payı, 2010’daki %20 ile karşılaştırıyordu. Bu, kapsamı belirli tarihsel bir karşılaştırmadır; güncel dünya pazarı payı değildir.

Vestas’ın bütün rakiplerinin aksine güçlü pozitif EBIT elde ettiği iddiası yanlıştır. Grubun 2022’de özel kalemler öncesi EBIT marjı −%8,0 idi. Kârlı servis bölümü grup sonucundan ayrılmalıdır. EBIT, faiz ve vergi öncesi kârdır ve negatif olabilir.

Kaynak: Vestas

Vestas Şubat 2023’te, türbin kanadı malzemelerinin geri kazanılması için epoksi kompozitleri ayrıştıran kimyasal bir yöntem açıkladı. Sonraki aşama, ortaklarla birlikte süreci ticari ölçeğe taşımaktı. Bu, bütün kanatların tamamen geri dönüştürüldüğü veya tüm sektörün döngüsel hâle geldiği anlamına gelmiyordu.

Vestas’ın ölçeği ve teknik bilgisi önemli etkenlerdir; ancak hisseyi otomatik olarak güvenli veya her türbini her kullanım için en iyi yapmaz. Maliyetler, sözleşmeler ve kârlılık da incelenmelidir.

5. First Solar, Inc.

FSLR Fiyat Grafiği

First Solar (FSLR ), ABD’nin büyük güneş paneli üreticilerindendir. İncelenen dönemde ABD, Malezya ve Vietnam’da üretim tesisleri bulunuyordu. Tarihsel büyüklük karşılaştırması, bütün güneş teknolojilerinin güncel sıralaması değildir.

First Solar klasik kristal silisyum yerine kendine ait ince film fotovoltaik teknolojisini kullanır. Kadmiyum tellürür temelli teknoloji, yüksek sıcaklık gibi bazı koşullarda avantaj sağlayabilir; fakat her silisyum panelden daima daha verimli değildir. Ocak 2023 tarihli Series 7 veri sayfası, garanti koşulları altında 30 yıl sonra %89’un üzerinde garantili güç belirtiyordu. Bu, bütün ürünlerde fiilen ölçülmüş 30 yıllık sonuç değil, garantidir.

Kaynak: First Solar

Kadmiyum ve tellür, diğer metallerin üretiminde yan ürün olarak elde edilebilir. Tellür bir elementtir; tellürür ise paneldeki bileşiğin parçasıdır. Yan ürün kullanımı otomatik olarak asgari çevresel etkiyi kanıtlamaz. Malzemelerin geri kazanımı, toplama ve uygun işleme gerektirir.

Müşteriler tedarikçilerini çeşitlendirdiğinde Çin dışındaki üretim avantaj sağlayabilir. Makaledeki yaklaşık 8 GW’dan 16 GW’a artış, yıllık üretim kapasitesine ilişkin eski bir başlangıç noktasını ve o dönemin planını kullanıyordu. Elektrik üretimi veya güncel kapasite değildi.

First Solar, panel talebi ve ince film teknolojisinin gelişimiyle bağlantı sunar. Pazar payı artabilir; ancak silisyumun tamamen yerini alması veya hissedarlara pozitif getiri sağlaması kesin değildir.

6. Brookfield Renewable Partners L.P.

BEP Fiyat Grafiği

Brookfield Renewable Partners (BEP ), Brookfield Renewable Corporation (BEPC ) ve daha geniş Brookfield grubuyla bağlantılıdır. Mart 2023 sunumunda Brookfield’ın payı yaklaşık %48 olarak verilmişti. Makaledeki US$625 milyar yönetilen varlık, daha geniş gruba ve eski bir tarihe aitti; BEP’nin kendi değeri değildi. BEP ve BEPC ayrı borsaya kote menkul kıymetlerdir.

2022 sonunda Brookfield Renewable’ın yaklaşık 25 GW işletmede kapasitesi ve 110 GW geliştirme projesi vardı. Makale Kuzey Amerika’da yaklaşık 71,2 GW belirtiyordu. Geliştirme aşaması, her projenin inşaatta veya tamamlanmasının kesin olduğu anlamına gelmez.

İşletmedeki varlıklar su, rüzgâr ve güneş enerjisini kapsıyordu. Güneş, depolama ve rüzgâr büyüme planında önemliydi. Beş yılda US$6–7 milyar, o dönemdeki sermaye kullanım hedefiydi; harcanmış tutar değildi.

Kaynak: BEP

Westinghouse alımı 2022’de duyuruldu ve 7 Kasım 2023’te tamamlandı. Dolayısıyla makalenin ilk yayımlandığı Ağustos 2023’te kapanış gerçekleşmemişti. Westinghouse nükleer teknoloji, yakıt ve hizmet sağlar; teknolojisi dünyadaki ticari reaktörlerin yaklaşık yarısında rol oynar.

US$7,9 milyar, işlemin şirket değeriydi; yalnızca öz sermaye için ödenen fiyat değildi. Brookfield Renewable ile kurumsal ortakları birlikte %51, Cameco ise %49 aldı. Brookfield Renewable’ın kendi ekonomik payı konsorsiyumun toplamından küçüktü. Faaliyetler yalnızca yeni inşaatı değil, tekrarlayan hizmet ve yakıtı da kapsar.

Nükleer enerji yenilenebilir sayılmaz; ancak yaşam döngüsü salımı fosil yakıtlara göre düşüktür. Westinghouse, Brookfield’ın elektrik sistemindeki salımları azaltan farklı teknolojilerle bağlantısını genişletir.

Mart 2023 sunumu, dağıtımlarda 2001–2023 için yıllık yaklaşık %6 bileşik büyüme belirtiyordu; başlangıç 1999 değildi. Yıllık yaklaşık %16 tarihsel toplam getiri ise Kasım 1999’u başlangıç alıyordu. Toplam getiri yalnızca dağıtımlardan ibaret değildir ve bu rakamlar geleceği garanti etmez.

Su, rüzgâr, güneş ve nükleer hizmetler teknolojik çeşitlilik sağlar. Finansman, değerleme, şirket yapısı ve dağıtımları sürdürebilme kapasitesi de değerlendirilmelidir.

7. Ormat Technologies, Inc.

ORA Fiyat Grafiği

Jeotermal enerji, elektrik veya ısı üretmek için yerkürenin iç ısısını kullanır. Su, rüzgâr ve güneşi tamamlar; kelimesi kelimesine dördüncü ve son yenilenebilir üretim yöntemi değildir.

Sondajdaki ilerlemeler ve petrol-doğal gaz sektöründeki bilgi birikimi jeotermal ekonomisini iyileştirebilir. Uygulanabilirlik jeolojiye, derinliğe, sıcaklığa ve geliştirme maliyetine bağlıdır.

Ormat, borsaya kote büyük bir jeotermal üreticisi ve teknoloji tedarikçisidir. Makale ABD, Kenya, Endonezya, Orta Amerika ve Karayipler’deki varlıkları ve yaklaşık 1,07 GW kapasiteyi belirtiyordu. Büyüklük ve kapasite tarihsel döneme aittir; güncel rakamlar değildir.

Kaynak: Ormat

Ormat depolama alanını da geliştiriyordu. Makale 2023’te işletmeye alınması planlanan 104 MW, inşaatta 204 MW ve güneş ile depolama dâhil 2025’e kadar yaklaşık 1,8 GW toplam hedef belirtiyordu. Bunlar o dönemin planlarıydı; tamamlanma doğrulaması değildi. MW cinsinden güç ile MWh cinsinden enerji kapasitesi farklıdır.

Şirket sonuçlarına göre 2022 geliri %10,7 artarak US$734,1 milyona çıktı. Bir yılın büyümesi bütün yıllar veya bölümler için aynı seyri göstermez.

Ormat Şubat 2023’te, Inflation Reduction Act kapsamında 2023 için yaklaşık US$150 milyon nakit fayda öngörüyordu. Bu, belirli bir vergi teşviki tahminiydi; her projenin sermaye ihtiyacında otomatik ve kalıcı azalma değildi.

Jeotermal, değişken güneş ve rüzgâr üretimi yanında görece istikrarlı elektrik sağlayabilir. Depolama, talep esnekliği ve şebeke gerekebilir; ancak bu, söz konusu kaynakların maliyetinin mutlaka düşmeyi bırakacağını kanıtlamaz. Geleneksel jeotermal onlarca yıldır kullanılırken bazı yeni yöntemler daha erken geliştirme aşamasındadır.

Ormat, daha istikrarlı üretim profiline sahip düşük salımlı elektriği inceleyenler için önemli olabilir. Sondaj, finansman, uygulama ve sözleşme riskleri sürer. İstikrarlı üretim her pazarda daha yüksek elektrik fiyatını garanti etmez.

8. Shoals Technologies Group, Inc.

SHLS Fiyat Grafiği

Shoals güneş santralleri için elektrik bağlantı ve destek sistemleri sağlar. Bunlar EBOS (Electrical Balance of System) olarak adlandırılır ve kablo, anahtar, sigorta ve bağlantı kutusu gibi ürünleri kapsar. İnverterler ayrı kategoridir ve Shoals ürünlerinin bu açıklamasına dâhil değildir.

Yeni güneş santralleri, yenileme, depolama ve araç şarjı talebi artırabilir. Özgün tahmine göre söz konusu elektrik bileşenleri sistem maliyetinin %6’sından azını oluşturuyor, tek bir bileşen %1’i aşmıyordu. Bu, kapsamı belirli tarihsel bir tahmindir; bütün kurulumlar veya tüm yardımcı sistem maliyetleri için kural değildir.

Kaynak: Shoals

Proje geliştiricileri güvenilir tedarikçilere önem verir; çünkü ucuz elektrik bileşenleri bile ağır arızalara yol açabilir. Sertifikasyon, test ve tedarikçi değiştirme maliyeti yerleşik firmalara rekabet avantajı sağlayabilir, fakat rekabeti ortadan kaldırmaz.

Shoals’ın önceden monte edilmiş Plug and Play çözümleri sahadaki işi azaltabilir. Yetkili elektrikçi ve güvenli kurulumla ilgili yerel yükümlülükleri kaldırmaz. Makale, 66 patentin belirli özellikleri koruduğunu verakiplerin Shoals ürünlerinin bazı avantajlarını kopyalama imkânını sınırlamayıamaçladığını belirtiyordu. Koruma her patentin geçerliliğine ve kapsamına bağlıdır; bütün rakip çözümler yasaklanmış değildir. İlgili ürünler elektrikli araç şarj altyapısında da kullanılır.

Makale 2020–2022 döneminde gelirde yaklaşık %36, brüt kârda %40 yıllık bileşik büyüme belirtiyordu. Brüt kâr para tutarıdır; brüt kâr marjı ise bunun gelire oranıdır.

Kaynak: Shoals

Uzmanlaşmış ürünleri Shoals’a güneş enerjisi tedarik zincirinde ayrı bir konum sağlar. Bu, yenilik veya rekabet olmadığı ya da uzun vadeli kârın garanti edildiği anlamına gelmez.

Shoals, daha geniş bir sektörün büyümesinden faydalanabilen tedarikçi örneğidir; bu yaklaşım mecazen “kazma ve kürek” stratejisi olarak anılır. İfade şirketin madencilik yaptığı anlamına gelmez. Tedarikçiler de teknoloji değişimi, kalite, talep ve fiyat riskleriyle karşılaşır.

9. Daqo New Energy Corp.

DQ Fiyat Grafiği

Daqo New Energy yüksek saflıkta polisilisyum üretir; bu, kristal silisyum panellerde önemli bir malzemedir. Şirket Çin’in tedarik zincirindedir, fakat her panel bu teknolojiyi veya Daqo malzemesini kullanmaz.

Gelir 2020’de yaklaşık US$675,6 milyondan 2022’de US$4,608 milyara yükseldi. Sektör büyümesi ve yüksek polisilisyum fiyatları sonuçları destekledi. Sonraki fiyat düşüşü döngüsel riski gösterir: 2022 kârı sonraki yıllar için otomatik olarak normal bir temel oluşturmaz.

Özgün makale şirket iletişiminin esas olarak ticari ve endüstriyel müşterilere yönelik olduğunu değerlendiriyordu. Bu sunuma ilişkin bir görüştür; finansal raporlamanın kalitesinin veya hissenin yatırım değerinin kanıtı değildir.

Makale, 2023’teki düşük değerlemeyi ve Xinjiang’da zorla çalıştırma riskini ele alıyordu. Xinjiang Daqo, 2023’te ABD’nin UFLPA kuruluş listesindeydi; bununla bağlantılı ithalat kısıtları ve aksi kanıtlanabilen bir hukuki zorla çalıştırma karinesi vardı. Bu somut idari işlem, her ürüne ilişkin kanıtsız genel iddialardan veya o tarihte yalnızca görüşülen ek yaptırımlardan ayrılmalıdır.

Daqo, polisilisyum fiyat döngüsünün yanı sıra jeopolitik ve ticari risk taşır. Özellikle karşılaştırma kârı sıra dışı derecede iyi bir yıldan geliyorsa düşük F/K oranı fiyat artışını garanti etmez.

10. JinkoSolar Holding Co., Ltd.

JKS Fiyat Grafiği

JinkoSolar, Çin’de önemli üretimi ve başka ülkelerde tesisleri bulunan büyük bir güneş paneli üreticisidir. İncelenen dönemde Vietnam’da silisyum dilimi, Malezya’da güneş hücresi üretiyordu. Florida fabrikası güneş paneli üretiyordu; özgün metindeki gibi hücre değil.

Makale yaklaşık 130 GW birikimli panel sevkiyatı belirtiyordu; yalnızca tekil hücre değil. 2023 panel hedefi 60–70 GW idi. İlk çeyrek 2023 sonuçlarında Çin’e panel sevkiyatı yıllık olarak iki kattan fazla arttı. Avrupa’daki %50 büyüme özgün makaleden tarihsel bir rakamdır.

JinkoSolar’ın N-tipi güneş hücresi teknolojisi için 2023 sonuna kadar seri üretimde %25,8 verimlilik hedefleniyordu. Bu, hücre verimidir; bütün panelin verimi veya o tarihte bütün ürünlerin ulaştığı özellik değildir. %60 hedefi 2023 panel sevkiyatlarında N-tipi payına aitti; toplam gelire değil.

2023’ün ilk çeyreğinde toplam sevkiyat 14,490 GW, bunun içindeki panel sevkiyatı 13,038 GW idi. 2022’nin son çeyreğine göre düşüş, yıllık büyümeden ayrılmalıdır: panel sevkiyatı 2022’nin ilk çeyreğine göre %60’ın üzerinde arttı. Sonraki çeyrekte 16–18 GW panel hedefleniyordu. Brüt kâr marjı %17,3 idi; önceki çeyrekte %14,0, bir yıl önce %15,1 olduğundan değişmeden kalmadı.

Kaynak: Jinko

JinkoSolar, panel talebi ve kristal silisyum tedarik zinciriyle bağlantı sunar. Değerlendirme talebe, fiyata, teknolojiye ve ticaret kısıtlarına bağlıdır. Çin’in veya tek bir teknolojinin kalıcı hâkimiyeti kesin değildir.