5 biyoteknoloji hissesi: 2022 verileri ve 2023 beklentileri

Biyoteknoloji şirketleri nasıl değerlendirilir?

Biyoteknoloji sürekli yenilenen, teknik bilgi gerektiren bir sektördür. Yeni tedavilerin bilimsel değerini ve ticari potansiyelini değerlendirmek yatırımcılar için güç olabilir.

Bugünkü bir tedavi zamanla daha iyi bir seçenekle değişebilir; umut veren bir araştırma programı ise başarısız olabilir. Bu nedenle tek bir en iyi hisseyi kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Bu yazı, ticari ürünleri, fikrî mülkiyeti ve ilaç geliştirme programları bulunan beş şirketi ele alır. Analiz ağırlıkla 2022 sonuçlarına ve 2023 ilkbaharındaki beklentilere dayanır. Pazar liderliği, ruhsat veya yatırım getirisi garanti değildir.

Şirketlerin ilk sunum sırası Nisan 2023’teki piyasa değerlerine dayanıyordu; güncel bir sıralama değildir.

1. Amgen

AMGN Fiyat Grafiği

Amgen (AMGN ) biyolojik tedavilerde uzun bir geçmişe sahiptir. İlk yazıdaki hisse fiyatları tarihsel verilerdi ve tek başına toplam yatırım getirisini göstermez.

Önemli dönüm noktalarından biri rekombinant insan eritropoietininin 1989’da onaylanmasıydı. Şirket romatoid artrit, osteoporoz ve kanser gibi alanlarda tedaviler geliştirdi veya satın aldı.

Amgen, 2022 değerlendirmesinde 27 onaylanmış tedaviyle dünya genelinde yaklaşık 10 milyon hastaya ulaştığını bildirdi. 2022 hissedar mektubuna göre dokuz ilacın her biri yıllık 1 milyar doların üzerinde satış yaptı; toplam satış hacmi %9 arttı. Bu rakamlar, hissedarlara dağıtılan sermayeyle karıştırılmamalıdır.

Şirketin farklı aşamalarda ilaç geliştirme programları bulunuyordu. Araştırma portföyündeki aday ve çalışma sayıları zamanla değişir; bunlar gelecekteki ruhsat sayısı değildir.

Başka şirketlerin satın alınması ürün ve uzmanlık kazandırabilir; ancak maliyet ve entegrasyon riskleri de doğurur.

Amgen temettü öder; temettü verimi hisse fiyatıyla birlikte değişir. Şirket 2022’de 26,3 milyar dolar gelir ve 8,8 milyar dolar serbest nakit akışı bildirdi. Aynı yıl GAAP esaslı Ar-Ge gideri yaklaşık 4,4 milyar dolardı. Serbest nakit akışı, net kârdan farklı bir ölçüttür.

Amgen’in özellikleri:

• Ticari ürünlerden sağlanan nakit akışı.
• Biyolojik tedavilerin geliştirilmesi ve pazarlanmasında deneyim.
• Ruhsatlı ilaç portföyü.
• Bazıları ileri aşamada olan klinik geliştirme programları.
• Daha küçük şirketleri satın alma ve birleştirme deneyimi.

Bu özellikler biyoteknolojiye yatırım yapmak isteyenlerin ilgisini çekebilir. Ancak şirketi güvenli bir yatırım veya sürekli değer artışı sağlayan bir araç hâline getirmez.

2. Gilead Sciences

GILD Fiyat Grafiği

Gilead’in biyoteknoloji faaliyetleri ağırlıkla viroloji ve onkolojiye odaklanır. Şirket inflamatuvar hastalıkları da araştırır; inflamasyon birçok hastalıkta rol oynasa da hepsinin tek temel nedeni değildir.

İlaç portföyünde ruhsatlı tedaviler HIV, hepatit ve belirli kanserler dâhil çeşitli alanları kapsıyordu.

İlaç geliştirme portföyü  farklı aşamalarda klinik araştırmalar içeriyordu. İlk yazıdaki program sayıları o dönemin görünümünü yansıtıyordu; güncel sayı veya onay garantisi değildi. Şirket 2022’de onkoloji satışlarının %71 arttığını bildirdi. HIV tedavileri toplam gelirin yaklaşık beşte üçünü oluşturuyordu. 2022 geliri 27,3 milyar dolardı ve 2021’e göre yaklaşık sabit kaldı; toplam gelir %12 büyümedi. Gilead’e atfedilen GAAP net kârı 4,592 milyar dolar, GAAP dışı düzeltilmiş net kârı 9,158 milyar dolardı. Bu iki ölçüt birbirinin yerine kullanılamaz.
HIV tedavileri temel gelir kaynağı olmayı sürdürürken onkoloji, gelirleri çeşitlendirme olanağı sunuyordu. Yatırım değerlendirmesinde HIV pazarının, rekabetin, patentlerin ve yeni klinik programların seyri önemlidir.

3. Vertex

VRTX Fiyat Grafiği

Vertex Pharmaceuticals kistik fibrozis tedavilerinde önemli bir konuma sahiptir. 2023 ilkbaharında vanzacaftor/tezacaftor/deutivacaftor üçlü kombinasyonu Faz 3 çalışmalarındaydı. Moderna ile geliştirilen ayrı mRNA programı VX-522 ise CFTR düzenleyicilerinden yararlanamayan hastaları hedefliyordu. İki program aynı değildi ve o tarihte bu adaylar ruhsatlı değildi.
CRISPR Therapeutics (CRSP ) ortaklığı, orak hücre hastalığı ve transfüzyona bağımlı beta talasemi için exa-cel geliştirilmesini kapsıyordu; kistik fibrozis programıyla karıştırılmamalıdır.
Şirket tip 1 diyabet için hücre tedavileri de araştırıyordu. Opioid olmayan ağrı kesici adayı VX-548 ise akut ağrı için Faz 3’teydi. Farklı etki mekanizması, yan etkilerin hiç olmadığı veya her durumda üstünlük sağlandığı anlamına gelmez.

Kistik fibrozis ürünleri Vertex’in ticari konumunu destekliyordu. CRISPR Therapeutics ortaklığı başka hastalıkları hedeflediği için kistik fibrozis pazarındaki hâkimiyeti kendiliğinden garanti etmiyordu.
Diğer araştırma programları daha belirsizdi. Tip 1 diyabet faaliyetleri Vertex’in ViaCyte’i satın almasıyla güçlenmişti; ancak tüm diyabet programları bu satın almadan kaynaklanmıyordu. Farklı hücre tedavileri ve ortaklıklar söz konusuydu.
Gelirlerin kistik fibrozise bağımlılığı yoğunlaşma riski yaratıyordu. Gelecekte gen tedavisi veya gen düzenleme bir araştırma olanağıydı; kesin tedavi veya mevcut pazarın ortadan kalkacağına dair güvence değildi. Ağrı ve diyabet programlarının katkısı klinik, düzenleyici ve ticari başarıya bağlıydı.

4. Illumina

ILMN Fiyat Grafiği

Genomik araştırmalar, dizileme cihazlarının bilimsel ve bazı tanısal uygulamalardaki önemini artırıyor. Tüm yenidoğanların bütün genomunun dizilenmesi yerleşik bir rutin değildi. Pazarda birkaç büyük tedarikçi ve farklı teknolojiler bulunuyor; güçlü bir konum, tek başına mutlak tekel anlamına gelmez.

Illumina, yeni nesil dizileme veya NGS alanında güçlü bir konuma sahipti. NGS, yalnızca genel anlamda genomik demek değildir. Şirketi daha önce daha küçük rakibiyle karşılaştırdığımız yazıda Pacific Biosciences ile birlikte ele almıştık.
NovaSeq X serisi 2022’de tanıtıldı. Şirket farklı dizileme teknolojileriyle rekabet ediyordu. GRAIL o dönemde Illumina’ya aitti ve kanda kanser sinyallerini araştıran testler geliştiriyordu; Haziran 2024’te ayrılarak bağımsız şirket oldu. Tarihsel sahiplik güncel durum gibi sunulmamalıdır.
Cihaz üreticisine yatırım, belirli bir ilaca yatırım yapmaktan farklı bir yaklaşım sunar; ancak teknolojik ve ticari riskleri devam eder. Illumina, belirli koşullarda NovaSeq X ile insan genomu başına dizileme maliyetinin yaklaşık 600 dolardan 200 dolara düşürülebileceğini belirtiyordu. Bu, numune hazırlama, veri analizi ve yorumlama dâhil tüm klinik testin fiyatı değildi.
2022 GAAP zararında GRAIL’e ilişkin yaklaşık 3,9 milyar dolarlık şerefiye değer düşüklüğü önemli rol oynadı; zarar yalnızca teknolojiye harcama tercihinden kaynaklanmıyordu. Intel (INTC ) karşılaştırması bir yatırım profili benzetmesiydi, aynı geleceğin yaşanacağına dair kanıt değildi.

5. BioNTech

BNTX Fiyat Grafiği

BioNTech (BNTX ) Pfizer ile geliştirdiği COVID-19 aşısıyla geniş kitlelerce tanındı. Bunun yanında farklı immünoterapi ve mRNA uygulamalarını araştırıyordu. BioNTech  zona, tüberküloz, sıtma ve herpes simpleks gibi enfeksiyonlara yönelik mRNA aşı adayları üzerinde çalışıyordu. Bunların tümü ruhsatlı veya aynı aşamada değildi. Bir diğer önemli mRNA geliştiricisi Moderna (MRNA) idi. Program sayısı tek başına klinik veya ticari üstünlük göstermez. BioNTech, Mart 2023’te 24 devam eden klinik çalışmada 20 onkoloji programı bildirdi. Bu portföy farklı teknolojiler içeriyordu; 20 ruhsatlı mRNA kanser aşısı anlamına gelmiyordu. Moderna ve CureVac (CVAC) da farklı onkoloji adayları geliştiriyordu. Basit aday sayıları tedavilerin başarısını karşılaştırmaya yetmez.

“mRNA teknolojisinin sonraki uygulaması: kanser tedavileri”

COVID-19 aşısının başarısı BioNTech’in finansal durumunu güçlendirdi. 2022 sonunda nakit ve nakit benzerleri yaklaşık 13,9 milyar avroydu; dolar değildi. Güçlü likidite, gelecekte finansman ihtiyacını veya araştırma riskini ortadan kaldırmaz.
İlk yazıdaki piyasa değeri sıralaması ve 3’ün biraz üzerindeki fiyat/kazanç oranı Nisan 2023’e aitti. Pandemi aşılarından kaynaklanan yüksek kârın kalıcı olacağı varsayılamaz. Düşük fiyat veya tarihsel F/K oranı tek başına güvenli yatırım demek değildir; gelecekteki değer, satışlar, giderler ve yeni tedavilerin başarısına bağlıdır.