Solana için altı alternatif: Ocak 2022 tarihli bir değerlendirme

Ocak 2022’de blokzincir ekosistemleri hızla gelişiyor, DeFi, NFT’ler ve metaverse projeleri büyük ilgi görüyordu. Bu nedenle hem geliştiriciler hem kullanıcılar için uygun bir geliştirme platformu seçmek önemliydi.

Kendi projesini kurmak veya merkeziyetsiz uygulamaları kullanmak isteyenlerin platformun teknolojisini ve proje çeşitliliğini değerlendirmesi gerekiyordu. Solana büyüyen ekosistemiyle seçeneklerden biriydi, ancak kapsamlı hizmet sunan tek platform değildi.

Bu yazı, Ocak 2022 koşullarında Solana’ya alternatif altı ağı inceliyor. Tarihsel bir karşılaştırmadır; güncel bir yatırım sıralaması değildir.

1. Ethereum

İlk seçenek Ethereum, genel amaçlı programlanabilir akıllı sözleşme platformlarının erken ve köklü örneklerinden biridir. Geniş ekosistemi, daha sonra geliştirilen birçok platform için önemli bir referans oluşturdu.

Ethereum ana ağının kapasitesi o dönemde sınırlıydı ve yüksek talep gaz ücretlerini artırabiliyordu. Bu durum, Solana ve diğer ağlara yönelik ilgiyi güçlendirdi. Bununla birlikte Ethereum geniş bir uygulama ve geliştirici aracı ekosistemine sahipti; protokolü iyileştirme çalışmaları da sürüyordu.

Ocak 2022’de sıklıkla Ethereum 2.0 adı altında anılan yükseltmeler üzerinde çalışılıyordu. Ancak bu, kapasite ve ücret sorunlarını bir anda çözecek tek bir nihai ürün lansmanı değildi. Proof of Stake’e geçiş daha sonra, 15 Eylül 2022’de The Merge ile tamamlandı; bu değişim tek başına kapasiteyi artırarak gaz ücretlerini otomatik biçimde düşürmedi. Ölçeklendirme, başka yükseltmeleri ve ikinci katman çözümlerini de kapsıyordu. Ethereum zaten o tarihte de rakip bir geliştirme platformuydu.

Daha fazla bilgi için Ethereum Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

2. Binance Smart Chain

İkinci seçenek Binance Smart Chain. Binance, bu ağı ilk Binance Chain’in yanında ayrı bir blokzincir olarak başlattı. İlk ağ ağırlıklı olarak BNB, transferler ve borsa işlevlerine odaklanırken BSC akıllı sözleşme ve uygulama desteği sağladı. Böylece geliştiriciler DeFi hizmetleri, NFT projeleri ve başka merkeziyetsiz uygulamalar oluşturabildi. Binance o dönemde işlem hacmine göre en büyük kripto borsalarından biriydi.

BSC kısa blok süreleri ve Ethereum ana ağına kıyasla çoğu zaman daha düşük ücretler sunuyordu. Ancak bütün teknik alanlarda üstün değildi: ağların konsensüs modelleri ve doğrulama ile merkeziyetsizlik gibi konulardaki tercihleri farklıydı. Ethereum’un ayrıca daha büyük ve yerleşik bir geliştirici ekosistemi vardı.

BSC de Solana gibi geliştiriciler ve kullanıcılar için rekabet ediyordu. Binance bağlantısı dağıtımı ve ekosistem hizmetlerine erişimi kolaylaştırabilirdi, ancak platformun kesinlikle ilk tercih olacağını garanti etmiyordu.

Daha fazla bilgi için Binance Coin Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

3. Polkadot

Sıradaki seçenek Polkadot. Proje, farklı uygulamaların işlemleri kendi zincirlerinde yürütmesini sağlayan parachain adlı paralel blokzincirler kullanır. Bu zincirler, tek bir ana zincirin ek işlemcileri olmak yerine relay chain’e bağlanır ve onun güvenliğini paylaşır.

Birlikte çalışabilirlik de temel hedeflerden biridir. Polkadot ekosistemindeki zincirler uygun iletişim altyapısıyla mesaj ve varlık aktarabilir. Kripto sektöründeki dış blokzincirlere bağlantı ise özel köprüler gerektirir; yalnızca bir parachain bulunması her dış ağa otomatik bağlantı sağlamaz.

Bu yapı, birden fazla projenin Polkadot çevresinde ortak bir ağ oluşturmasına olanak verir. Ocak 2022’de ekosistem hâlâ gençti. Mimari, Web 3.0 için daha bağlantılı hizmetler kurmanın olası yollarından biriydi; Polkadot’un kesinlikle baskın çözüm olacağı anlamına gelmiyordu. Benzer ilkeleri başka projeler de kullanabilirdi.

Daha fazla bilgi için Polkadot Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

4. Cardano

Dördüncü seçenek Cardano. Proje, araştırmaya dayalı bir yöntem ve aşamalı yükseltmelerle yıllar boyunca geliştirildi. İşin kapsamlı olması, her kilometre taşının ilk takvimde tam zamanında tamamlandığını veya daha hızlı geliştirmenin mutlaka felaketle sonuçlanacağını göstermez.

Yol haritası Byron, Shelley, Goguen, Basho ve Voltaire adlı beş tema veya döneme ayrılmıştı. Shelley, 29 Temmuz 2020’de ana ağa geldi ve merkeziyetsizlik ile staking’e odaklandı. Akıllı sözleşmeler ise Ekim 2021’de Shelley’nin tamamlanmasıyla değil, Goguen çalışmaları kapsamındaki 12 Eylül 2021 tarihli Alonzo yükseltmesiyle kullanıma açıldı. Bu, uygulama geliştirme ve ekosistemde ADA kullanımı için yeni olanaklar yarattı.

Akıllı sözleşmelerin ardından merkeziyetsiz borsalar ve başka uygulamalar gelişti. Örneğin SundaeSwap’ın beta sürümü Alonzo’dan birkaç gün sonra değil, 20 Ocak 2022’de kullanıma açıldı. Dönemler eşit büyüklükte parçalar olmadığından, sayılarını tamamlanan geliştirme yüzdesine çevirmek doğru değildir. Ölçeklendirme ve yönetişim çalışmaları yol haritasının parçasıydı; rakiplere göre üstünlük ise gerçek işlevler ve kullanım üzerinden değerlendirilmeliydi.

Daha fazla bilgi için Cardano Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

5. Algorand

Beşinci seçenek Algorand. Çok çeşitli uygulamaları desteklemek üzere tasarlanmış merkeziyetsiz bir blokzincir ağıdır. Güvenlik, ölçeklenebilirlik ve verimlilik temel tasarım hedefleri arasındadır ve gerçek kullanıma yönelik uygulamalar açısından önemlidir.

Ana ağ Haziran 2019’da başlatıldı. Kurucu Silvio Micali, 7 Aralık 2020 tarihli resmi raporunda ağda günde ortalama yaklaşık 500.000 işlem kaydedildiğini açıkladı. Bu, azami kapasite değil, gerçek işlem etkinliğidir; rapor o dönemde saniyede yaklaşık 1.000 kesinleşmiş işlem kapasitesi belirtiyordu. Bu nedenle günde yaklaşık bir milyon işlem ifadesi ağın kapasite sınırı olarak sunulmamalıdır.

Algorand, işlemleri daha hızlı yürütmek ve blokzincir kullanımını verimli hale getirmek için geliştirildi. Pure Proof of Stake mekanizması, Bitcoin’in Proof of Work sistemindeki enerji yoğun hesaplama yarışını gerektirmez. Bu, farklı bir enerji profili sağlar; projenin her bakımdan bütün alternatiflerden üstün olduğunun kanıtı değildir.

Daha fazla bilgi için Algorand Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

6. Elrond

Son seçenek Elrond, daha sonra MultiversX adını aldı. Protokol sharding kullanır ve DeFi, finans teknolojileri ile nesnelerin interneti gibi alanlara yönelik bir ekosistem olarak sunulmuştur. O dönemdeki tanıtımda saniyede yaklaşık 15.000 işlem, yaklaşık altı saniye gecikme ve işlem başına yaklaşık 0,001 dolar maliyet belirtiliyordu. Bunlar projenin tarihsel performans ve maliyet açıklamalarıdır; her işlem için garanti veya güncel dolar ücreti değildir.

Akıllı sözleşme desteği; DeFi protokolleri, NFT’ler, merkeziyetsiz uygulamalar, metaverse projeleri, borsalar ve diğer token tabanlı hizmetlerin geliştirilmesine olanak verir.

Geliştirmeyi teşvik etmek için Elrond yerleşik bir gelir modeli de sundu: bir akıllı sözleşmeye yapılan çağrının gaz ücretinin %30’u sözleşme sahibine aktarılabiliyordu. Bu oran ağdaki bütün ücretlere değil, çağrılan sözleşmeyle bağlantılı ücretlere uygulanıyordu.

Daha fazla bilgi için Elrond Yatırımı rehberimize bakabilirsiniz.

Sonuç

Bu karşılaştırma; maliyet, kapasite ve ekosistem açısından farklı tercihler sunan geliştirme platformlarını gösteriyor. Ethereum yoğun kullanımda yüksek ücretlere sahipti, ancak yerleşik projelerden oluşan geniş bir ekosistemi de vardı; kriptodaki bütün eğilimlerin başlangıç noktası değildi. Ocak 2022’de beklenen Ethereum yükseltmeleriyle sonradan gerçekleşen değişiklikleri ayırmak gerekir. Platform seçimi, tek bir gelecekteki lansman vaadine değil, uygulamanın ihtiyaçlarına ve doğrulanabilen işlevlere dayanmalıdır.