Fantom’dan Sonic’e geçiş ve Solana: temel farklar

Solana ile Fantom’dan gelişen ekosistemi karşılaştırırken ölçeklenebilirlik önemli bir konudur. Bu yazı ilk yayımlandığında, 2022’de, karşılaştırma Fantom (FTM) ve Solana (SOL) arasındaydı. Yeni Sonic ağı ve S token’i ancak 18 Aralık 2024’te kullanıma açıldı. Bu nedenle eski Opera ve Fantom Finance özelliklerini yeni Sonic’ten ayırmak gerekir; yalnızca adları ve sembolleri değiştirmek doğru değildir.

Fantom ve yeni Sonic nedir?

Fantom, hızlı akıllı sözleşmelere ve akıllı şehir altyapısı gibi olası kullanım alanlarına odaklandı. Konsensüsünde DAG, yani yönlendirilmiş döngüsüz çizge yapısından yararlandı. Buradaki sözcük “döngüsüz”dür; bunun DAG kullanan ilk blokzincir olduğunu söylemek de doğru değildir. Sonic, Fantom Opera’dan sonra geliştirilen yeni bir ağdır; eski bileşenlerin hepsinin yeniden adlandırılmış hâli değildir.

Solana Nedir?

Solana, akıllı sözleşmeler çalıştırabilen açık kaynaklı bir blokzincirdir. Üzerindeki uygulamalar token takası, staking ve farming gibi DeFi işlevleri sunabilir. Her hizmetin riskleri farklıdır.

Projenin kökeni Anatoly Yakovenko’nun 2017’deki çalışmasına dayanır; ancak Solana Mainnet Beta Mart 2020’de başlatılmıştır, 2017’de değil. Ekipte Dropbox gibi teknoloji şirketlerinde deneyim kazanmış kişiler bulunuyordu. Serum DEX, 2022’deki ekosistemin tarihsel örneklerindendir; bu, projenin bugün çalıştığı veya güvenli olduğu anlamına gelmez.

Fantom ve Sonic hangi sorunları ele alır?

Bu ağlar, yoğun akıllı sözleşme ağlarına kıyasla tıkanıklığı ve maliyeti azaltmayı hedefler. Sonic’in 2024’teki açılışında geliştirici ekip saniyede 10.000 işleme kadar kapasite ve bir saniyenin altında kesinleşme süresi duyurdu. İşlem kapasitesi ile kesinleşme süresi farklı ölçütlerdir; bu değerler her işlem türünde ve iş yükünde aynı performansın sağlanacağına dair garanti değildir.

Enerji Tüketimi

Hisse ispatı tasarımları genellikle Bitcoin’in iş ispatı madenciliğinden daha az elektrik gerektirir. Bununla birlikte düşük tüketim, bir ağın sıfır karbonlu olduğunun kanıtı değildir. Emisyonlar enerji kaynağına, donanıma ve ölçüm kapsamına da bağlıdır; sürdürülebilirlik hedefi gerçekleşmiş sonuç gibi sunulmamalıdır.

Yüksek Ücretler

Ethereum’da ağ yoğunken gas ücretleri artabilir ve küçük bir transferin tutarını aşabilir. Fantom ve Sonic daha düşük işlem maliyetlerini öne çıkarır. İşlem başına 0,01 ABD dolarının altındaki örnek ücret sabit bir fiyat veya taahhüt değildir; işlem türüne, ağ koşullarına ve token fiyatına göre değişir.

Solana Hangi Sorunları Çözmeye Çalışıyor?

Solana da yüksek işlem kapasitesi ve düşük gecikmeyi hedefler. Önceki yazıda geçen saniyede 29.171 işlem, her zaman ölçülen gerçek hız olarak alınmamalıdır. Sonuçlar işlem türüne, donanıma ve doğrulayıcı oylarının hesaba katılıp katılmamasına bağlıdır. Visa ve PayPal ulusal kamu ödeme kurumları değil, küresel ödeme hizmetleridir; bunların işlem sayıları da blokzincir TPS değerleriyle doğrudan karşılaştırılamaz.

Sansür

İzinsiz bir ağda geliştiriciler tek bir merkezî işletmeciden izin almadan uygulama yayımlayabilir. Bu durum sansürün, gecikmenin veya varlık dondurmanın imkânsız olduğunu göstermez: doğrulayıcıların, token ihraççılarının, sözleşme yöneticilerinin ve saklama hizmetlerinin yetkileri önemlidir. Trustless, aracılara güvenme ihtiyacını azaltan bir tasarımı anlatır; “güvensiz” demek değildir.

Staking ve ödüller

Solana’nın hisse ispatı sisteminde SOL sahipleri kendi düğümlerini çalıştırmadan stake’lerini doğrulayıcıya devredebilir. Ödüller enflasyona, toplam stake miktarına, doğrulayıcının çalışma süresine ve komisyonuna bağlıdır. Bu bir bağış veya garantili pasif gelir değildir; fiyat ve işletim riskleri vardır, ödüller kayıpları mutlaka karşılamaz.

Fantom Opera ile Sonic arasındaki fark

Eski belgeler Opera Core’u konsensüs ve doğrulayıcılarla, Opera Ware’i akıllı sözleşme hizmetleriyle, Application katmanını ise API’ler ve kullanıcı etkileşimiyle açıklıyordu. Bu, Fantom Opera’nın tarihsel anlatımıdır; Sonic’in bugünkü mimarisinin birebir açıklaması değildir. fMint, fTrade, fLend ve fWallet adları da eski Fantom ekosistemine aittir; kendiliğinden sMint, sTrade, sLend ve sWallet ürünlerine dönüşmemiştir.

fMint: sentetik varlık oluşturma

Eski Fantom Finance fMint’i, FTM teminatı karşılığında fUSD gibi sentetik varlıklar oluşturmak için tasarlanmıştı. Her tür NFT’nin veya token’in tam birlikte çalışabilirlikle oluşturulacağını garanti eden genel bir hizmet değildi. Teminatlı sentetik varlık basmak ile kendi akıllı sözleşme token’ini oluşturmak farklı işlemlerdir. Bu tarihsel özellik, Sonic’te bugün sMint adlı bir ürün bulunduğunu göstermez.

fTrade ve fSwap: token takası

Fantom Finance’in ilk planlarında fTrade/fSwap, sentetik varlık takasını veya DEX hizmetlerinin bir araya getirilmesini anlatıyordu. Tasarım daha sonra başka protokollerin entegrasyonuna yöneldi. Bunu doğrudan S çiftleri sunan, mevcut bir Sonic DEX’i olan sTrade diye tanımlamak doğru değildir. Saklamasız işlemde de ücret, fiyat kayması ve akıllı sözleşme riski vardır; bu hizmetler merkezî borsalardan her zaman daha ucuz veya güvenli değildir.

fLend: borç verme ve risk

fLend, başka protokollerin entegrasyonunu da kapsayan eski Fantom Finance borç alma ve verme planının adıdır. Likidite sağlayanlar faiz kazanabilir; ancak tasfiye, geri ödenmeme, likidite ve akıllı sözleşme riskleri bulunur. Borcun ödenmesi veya faizin tüm kayıpları karşılaması garanti değildir. Bu, Sonic’te bugün kesin olarak sLend adlı bir hizmet bulunduğu anlamına gelmez.

fWallet ve Sonic cüzdanları

fWallet, Fantom Opera’nın token tutma ve gönderme, staking ve yönetişim gibi işlemler için kullanılan cüzdan arayüzüdür. Yeni MySonic portalından ve Sonic destekleyen cüzdanlardan ayrılmalıdır. Kendi saklama düzeninde anahtarlar kullanıcıdadır; bu, bütün işlemlerin güvenli veya uluslararası transferlerin her zaman birkaç saniyede tamamlanacağı anlamına gelmez.

FTM ve S token’leri

FTM, Fantom Opera’nın token’idir. S ise Sonic’in işlem ücretleri, staking ve diğer ağ işlevleri için kullanılan yerel token’idir. Aralık 2024’teki açılışta FTM’den S’ye 1:1 geçiş sistemi getirildi. Ağlar ve token’ler farklıdır; desteklenen hizmetlerin, adreslerin ve geçiş yollarının aynı olduğu varsayılamaz.

Solana Nasıl Çalışır?

Solana; hisse ispatını, zaman ve sıralama bilgisi sağlayan Proof of History’yi ve konsensüs için Tower BFT’yi birlikte kullanır. Doğrulayıcılar protokol kurallarına göre defterin sürümleri veya çatalları üzerinde oy verir. Bu, kesinleşmiş işlemleri keyfî biçimde değiştirme yetkisi anlamına gelmez.

Turbine, blok verisini dağıtmak için küçük paketlere ayırır. Gulf Stream ise işlem iletme mekanizmasıdır; bütün performansı tek başına açıklamaz. Saniyede 50.000 işlem geçmiş testlerden alınan bir değerdir, canlı ağ kapasitesi garantisi değildir. Önceki metindeki 2,34 blok süresi de ölçüm tarihi ve koşulları açıklanmadan Solana’nın sabit bir özelliği sayılmamalıdır.

SOL, Solana’nın yerel token’idir; işlem ücretleri ve staking için kullanılır. Borsa ve ülke desteği farklılık gösterir. Listelenmesi veya popüler olması değerini koruyacağı ya da kazanç sağlayacağı anlamına gelmez.

Solana (SOL) ve Sonic (S) Nasıl Alınır?

Yazı, aşağıdaki borsaları olası satın alma yerleri olarak tanıtıyordu. Varlık listeleri, ağ desteği ve ülke sınırlamaları değişir; para göndermeden önce doğru SOL veya S token’inin ve kullanacağınız ağın desteklendiğini kontrol edin.

Uphold – Çeşitli kripto varlıklar sunan bir platform olarak, hizmet koşullarını karşılayan ABD sakinleri için tanıtılmıştı. Önceki metinde Almanya ve Hollanda sakinlerinin hizmet kapsamı dışında olduğu belirtiliyordu.

Uphold risk uyarısı: Koşullar geçerlidir. Kripto varlıklar son derece oynaktır ve sermayeniz risk altındadır. Yatırdığınız paranın tamamını kaybetmeye hazır değilseniz yatırım yapmayın. Bu yüksek riskli bir yatırımdır; bir sorun çıktığında korunacağınızı veya tazminat alacağınızı varsaymamalısınız.

Kraken – 2011’de kuruldu. Yazı, geçmiş rakamlar olarak dokuz milyondan fazla kullanıcı ve 207 milyar ABD dolarını aşan üç aylık işlem hacmi veriyordu. Bunlar güncel büyüklüğün veya güvenliğin garantisi değildir.

Kraken, Avustralya, Kanada ve Avrupa’nın çeşitli bölgeleri dâhil birçok yerde hizmet verir. Ancak ABD sakinlerinin erişimi koşullara ve bölgesel sınırlamalara tabidir. Önceki sürümde New York ve Washington eyaletlerinin kapsam dışında olduğu belirtiliyordu. Sınırlamalar değiştiği için kullanmadan önce güncel kuralları kontrol edin.

Fantom, Sonic ve Solana: yalnızca hız önemli değildir

İşlem kapasitesinin yanında güvenlik, merkezîleşme derecesi, maliyet ve güvenilirlik de karşılaştırılmalıdır. Eski Fantom Opera özelliklerini yeni Sonic’ten, test sonuçlarını gerçek ağ koşullarından ayırın. Topluluk büyümesi fiyat artışını veya yatırımın size uygun olduğunu garanti etmez.

Daha fazla bilgi için Solana’ya yatırım ve Sonic’e yatırım rehberlerimizi okuyabilirsiniz.