Monero, Dash ve Zcash – Gizlilik Coin’leri Yaklaşan Düzenleyici Dalga ile Hayatta Kalabilecek mi?

Gizlilik odaklı kripto paralar, dışarıdan kişilerin ödemeler hakkında görebildiği bilgileri sınırlamayı amaçlar. Koruma düzeyi coin’e ve kullanım biçimine göre değişir; hiçbir teknik kullanıcı hakkındaki bütün bilgileri otomatik olarak gizlemez.

Finansal gizlilik birçok kullanıcı için önemlidir. Öte yandan yetkililerin kripto paralara yönelik ilgisi artmıştır. Ocak 2023 tarihli bu inceleme, bu durumun gizlilik odaklı coin’ler açısından anlamını ele alır.

Bazı bilinen coin’lerin teknolojisini ve o dönemde gündemde olan düzenleme sorunlarını inceleyelim.

Kısa Bir Genel Bakış

Bitcoin adresleri takma adlıdır: adres, kullanıcının adını kendiliğinden içermez. Buna karşılık işlemler, girdiler ve çıktılar arasındaki bağlantılar blokzincirde kamuya açık biçimde kaydedilir.

Bu nedenle Bitcoin tamamen anonim değildir. Kaynak ve hedef adresler varsayılan olarak bütün bağlantılardan arındırılmaz; bir adresin tekrar kullanılması işlemlerin ilişkilendirilmesini kolaylaştırabilir.

Bir adres bir kişiyle ilişkilendirilirse açık işlem geçmişinin analizi ek bilgiler sağlayabilir. Sonuç, adres kullanımına ve blokzincir dışından elde edilen bilgilere de bağlıdır.

Gizlilik odaklı coin’ler, belirli işlem bilgilerini gizlemek veya bağlantıları saptamayı zorlaştırmak için farklı kriptografik yöntemler kullanır. Her coin aynı korumayı sunmaz ve her özellik varsayılan olarak etkin değildir.

Monero, Zcash ve Dash bilinen örneklerdir. Monero işlem bilgilerini varsayılan olarak korur; Zcash hem korumalı hem şeffaf işlemleri destekler. Dash ise açık bir blokzincir üzerinde isteğe bağlı CoinJoin işlevi sunar.

Monero, Zcash ve Dash: Gizliliğe Nasıl Yaklaşıyorlar?

Makalede Ocak 2023 için kullanılan verilere göre bu kategorinin toplam piyasa değeri yaklaşık 6,2 milyar ABD dolarıydı. Verilerin kaynağı Coinmarketcap idi.

Monero (XMR)

Ocak 2023 görünümünde Monero, yaklaşık 3 milyar ABD doları piyasa değeriyle en büyük gizlilik coin’i ve kripto paralar arasında 26. sırada olarak tanımlanıyordu. Kaydedilen fiyat 169 ABD doları idi; makalede belirtilen yaklaşık beş yıl önceki zirvenin yaklaşık %69 altındaydı.

Monero, Nisan 2014’te Bytecoin kodundan türeyerek, önceden çıkarılmış arz veya risk sermayesi finansmanı olmadan ortaya çıktı. Ağ, gönderici, alıcı ve işlem tutarı bilgilerini koruyan yöntemleri varsayılan olarak kullanır.

CryptoNote temelli Monero’da tek kullanımlık gizli adresler alıcıyı korur. Halka imzaları gerçekten harcanan çıktıyı yanıltıcı çıktılardan ayırmayı zorlaştırır; Ring Confidential Transactions (RingCT) tutarları gizler. Bu koruma blokzincir verilerine ilişkindir, kullanıcının başka yerlerde açıkladığı kimlik bilgilerini ortadan kaldırmaz.

Daha fazla bilgi için Monero’ya Yatırım rehberimizi okuyabilirsiniz.

Zcash (ZEC)

Makalede Ocak 2023 için Zcash’in piyasa değeri yaklaşık 574 milyon ABD doları, sıralaması 70 ve fiyatı 43,50 ABD doları olarak veriliyordu. Bu, altı yılı aşkın süre önceki belirtilen zirvenin yaklaşık %98,6 altındaydı.

Zcash, Bitcoin kodu ve Zerocash araştırmasına dayanarak Ekim 2016’da kullanıma sunuldu. Şeffaf ve korumalı işlemleri birlikte destekler; bu nedenle Monero’nun aksine her işlem otomatik olarak tamamen korumalı değildir.

Zcash, korumalı işlemlerin doğruluğunu hassas işlem verilerini açıklamadan kanıtlamak için zk-SNARK olarak bilinen sıfır bilgi kanıtlarından yararlanır. Bu, tarafların kimliklerini başka yollarla hiçbir zaman açıklayamayacağına ilişkin genel bir garanti değildir.

Daha fazla bilgi için Zcash’a Yatırım rehberimizi okuyabilirsiniz.

Dash (DASH)

Makalede Ocak 2023 için Dash’in piyasa değeri yaklaşık 552 milyon ABD doları, sıralaması 74 ve fiyatı 50 ABD doları olarak belirtiliyordu; bu, beş yıl önceki belirtilen zirvenin yaklaşık %96,6 altındaydı.

Dash, Ocak 2014’te Bitcoin kodundan türedi. Gizlilik ağın tek amacı değildir; kullanıcılar coin’ler arasındaki bağlantıları izlemeyi zorlaştırmak için CoinJoin’i seçebilir.

Daha önce PrivateSend adıyla bilinen Dash CoinJoin, farklı katılımcıların katkılarını ortak işlemlerde birleştirir. Blokzincir açık kalır ve koruma kullanıma da bağlıdır. InstantSend hızlı işlem kilitlemeye yönelik ayrı bir işlevdir; kazılmış bir bloğa kesin olarak dahil edilmeyle karıştırılmamalıdır.

Daha fazla bilgi için Dash’a Yatırım rehberimizi okuyabilirsiniz.

Düzenlemeye artan ilgi

Gizlilik teknolojileri meşru ödemelerin mahremiyetini koruyabilir. Yetkililer ise kara para aklama, terörün finansmanı ve yaptırımların uygulanmasını ele alır. FTX, Celsius, BlockFi ve Terra/Luna’nın 2022’deki sorunları sektörün denetimine ilgiyi artırdı.

FTX’in çöküşünün ardından John J. Ray III, şirketin iç kontrol eksikliklerini ve güvenilir finansal bilgilerin yokluğunu anlattı.

Ocak 2023’te Terraform Labs kurucu ortağı Do Kwon, Terra’nın 2022’deki çöküşüyle bağlantılı olarak aranıyordu. Three Arrows Capital fonu da 2022’de iflas etti. Şirketler arasındaki krediler ve zararlar Voyager ile Celsius dahil başka işletmelerin sorunlarına katkıda bulundu ve müşteri varlıklarının kullanılamamasına yol açtı. Bunlar 2023’ün önceki aylarında yaşanan olaylar değildi.

Yeni şirket çöküşlerini önlemek, denetim tartışmasının önemli konularından biri oldu. İngiltere Merkez Bankası başkan yardımcılarından biri, faaliyetlerin ve kuruluşların düzenleme kapsamına alınmasını savundu. FINRA da FTX sonrasında kripto varlık pazarlaması hakkında bilgi toplamaya başladı.

Müşteri kimliğinin belirlenmesi ve işlem kontrolüne ilişkin yükümlülükler, borsaların gizlilik coin’lerine yönelik sunduğu hizmetleri etkileyebilir.

Düzenlemenin gizlilik coin’lerine olası etkileri

Uygun yaklaşım hakkında görüşler farklıdır. Sınırlamaları savunanlar soruşturmaların ihtiyaçlarını, karşı çıkanlar ise yasakların meşru kullanımları ve sivil özgürlükleri de etkileyebileceğini vurgular.

Coin Center ve Electronic Frontier Foundation gibi kuruluşlar, mahrem dijital ödemelerin sivil özgürlükler bakımından önemini öne çıkarır.

Kullanıcıların finansal işlemlerini gizli tutmak için istenmeyen profillemeden kaçınmak gibi meşru nedenleri olabilir. Teknoloji paylaşılan bilgileri sınırlamaya yardımcı olabilir, ancak kullanıcıyı yasal yükümlülüklerden muaf tutmaz.

Hukuki durum ülkeye, hizmete ve işleme göre değişir. Gizlilik özelliği bir coin’i her yerde yasak veya her yerde serbest hâle getirmez. Borsalar yerel kurallara uymak için hizmetleri sınırlandırabilir.

Gizlilik coin’leri durdurulabilir mi?

Yetkililer uzun süredir gizlilik coin’lerine özel önem vermektedir. O dönemdeki ABD tartışmalarında gizliliği artıran kripto tekniklerine yönelik daha fazla denetim de savunuluyordu. Bu, tüm gizlilik coin’lerine genel bir yasakla aynı şey değildir.

ABD Hazine Bakanlığı, 8 Ağustos 2022’de Tornado Cash’i yaptırım listesine aldı; bu, ABD kişilerine yönelik kısıtlamalar doğurdu. Makalenin 2023 başında ele aldığı durum buydu. Yaptırımlar daha sonra 21 Mart 2025’te kaldırıldı. CoinJoin ise bir işlem tekniğidir, kendisi yasak ilan edebilen bir şirket değildir. Wasabi’nin zkSNACKs koordinatörü 2022’de koordine ettiği CoinJoin işlemlerinde belirli girdileri reddetmeyi planladığını duyurdu.

ABD vergi suçları birimi IRS-CI, Eylül 2020’de Monero ve diğer gizlilik odaklı işlemlerin incelenmesi için araç geliştirme işi açtı; finansman 625.000 dolara kadar çıkabiliyordu. Bu bir araştırma ve geliştirme alımıydı, Monero cüzdanı hackleyen herkese verilen genel bir ödül veya korumanın kırıldığının kanıtı değildi.

CipherTrace o dönemde Monero işlemlerinin analizine ilişkin iki patent başvurusu yaptığını açıkladı. Bir başvuru veya şirket iddiası, tüm işlemlerin güvenilir biçimde izlenebildiğini kanıtlamaz. Borsalar yine de coin’leri uyum yükümlülükleri açısından değerlendirebilir.

Makale, Japonya ve Güney Kore’yi gizlilik coin’lerinin düzenlenmiş borsalardan kaldırıldığı veya hizmetlerin ciddi biçimde sınırlandığı örnekler olarak anıyordu. Bu hizmet sınırlamaları, kişisel sahipliğe veya her tür gizli işleme yönelik genel bir ceza yasağından ayrılmalıdır.

Müşteri kimliği ve bilgi aktarımı yükümlülükleri gizlilik coin’lerini etkileyebilir. FATF Travel Rule, ülkelerin kendi mevzuatlarında uyguladığı uluslararası bir standarttır; AB’nin beşinci kara para aklamayı önleme direktifi AMLD5 ise ayrı bir hukuki araçtır. Bunlar birlikte tek bir küresel anonim ödeme yasağı oluşturmaz.

Düzenlenmiş hizmet sağlayıcıları kendileri için geçerli kimlik ve bilgi yükümlülüklerine uymalıdır. Eşikler ve kapsam ülkelere göre farklıdır. Belirli bir tutarın üzerindeki tüm gizli işlemlerin her yerde yasak olduğunu söylemek bu nedenle fazla geneldir.

Gizlilik coin’lerinin geleceği teknolojiye, talebe ve kurallara bağlıdır. Yetkililer ağın kendisini durdurmadan merkezi borsalar üzerinden erişimi sınırlandırabilir. Popülerliğin sürekli artması veya sorunsuz erişim kesin değildir.

Borsaların listesinden çıkarılan coin’ler

Borsalar uyum riskleri veya kurallardaki belirsizlik nedeniyle gizlilik coin’lerini kaldırmıştır. Bir borsadan kaldırılmak dünya çapında kullanım yasağıyla aynı değildir.

Makale, Bittrex’in Ocak 2021’de Monero, Zcash ve Dash’i kaldırmasını ve ShapeShift’in daha önceki kaldırmalarını örnek veriyordu. Bunlar belirli platformların kararlarıydı.

OKEx’in Güney Kore iştiraki 2019’da Monero, Dash ve Zcash dahil birkaç gizlilik coin’ini kara para aklamayı önleme gereklerini göstererek kaldırdı. Travel Rule, hizmet sağlayıcılarının gönderici ve alıcı bilgilerini toplaması ve aktarmasıyla ilgilidir; yalnızca blokzincir adreslerinin görünürlüğüyle değil.

Makale, Kraken’in Kasım 2021’de İngiliz müşteriler için Monero işlemlerini durdurmasını da anıyordu. Bu, Birleşik Krallık’ta Monero sahibi olmaya yönelik genel bir yasak anlamına gelmez.

Huobi, Eylül 2022’de Dash, Decred, Firo, Monero, Verge, Zcash ve Horizen olmak üzere yedi coin’i kaldıracağını açıkladı. Borsa HTX adını daha sonra, Eylül 2023’te aldı.

Gizlilik odaklı coin’lerin erişilebilirliği borsaya ve ülkeye göre değişir. Coinbase veya Binance’in adının geçmesi, tüm bu coin’leri ya da tüm gizlilik işlevlerini destekledikleri anlamına gelmez. Her coin ve hizmet için erişim ayrı kontrol edilmelidir.

Kimlik belirleme ve işlem denetimi yükümlülükleri, uyum zor olduğunda hizmet sınırlamalarına veya coin’lerin kaldırılmasına yol açabilir. Bu tek başına belirli bir kullanıcı veya işlemin yasa dışı olduğunu göstermez.

Sonuç: finansal gizliliğin önemi

Finansal gizlilik birçok kullanıcı için önemlidir. Gizlilik coin’leri hassas işlem verilerinin görünürlüğünü azaltabilir, ancak koruma teknolojiye, kullanıma ve blokzincir dışı bilgilere bağlıdır.

Toplumsal tartışma, meşru ödemelerin mahremiyeti ve hukukun buna getirdiği sınırlarla da ilgilidir.

Gizlilik teknikleri hem meşru hem yasa dışı amaçlarla kullanılabilir. Kripto suçları için verilen genel bir yüzde, belirli bir coin’deki kötüye kullanımı doğrudan açıklamaz; sonuçlar veri ve ölçüm yöntemine bağlıdır.

Genel bir yasak meşru gizliliği ve teknik yeniliği de etkileyebilir. Gizlilik, borsa erişimi ve mevzuata uyum arasındaki dengenin nasıl kurulacağı bu incelemenin yapıldığı dönemde belirsizdi.