Ultomiris, yetişkinlerde IgAN kaynaklı proteinüri için FDA’dan hızlandırılmış onay aldı

Alexion, AstraZeneca Rare Disease’in Ultomiris’inin (ravulizumab) hastalığın ilerleme riski bulunan primer immünoglobulin A nefropatisi (IgAN) olan yetişkinlerde proteinüriyi azaltmak üzere ABD’de onaylandığını AstraZeneca (AZN ) 21 Ekim 2026’da duyurdu. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), başvuruyu Öncelikli İnceleme kapsamında değerlendirdikten sonra proteinüride azalma temelinde bu endikasyona hızlandırılmış onay yolu üzerinden onay verdi.

Hızlandırılmış onay çerçevesinde, Ultomiris’in IgAN hastalarında böbrek işlevlerindeki düşüşü yavaşlatıp yavaşlatmadığı henüz ortaya konmuş değildir. Endikasyona yönelik onayın sürdürülmesi, devam eden I CAN Faz III çalışmasında klinik yararın doğrulanmasına ve tanımlanmasına bağlı olabilir. Çalışmada, 106. haftada tahmini glomerüler filtrasyon hızında (eGFR) başlangıca göre değişim birincil sonlanım noktası olarak değerlendirilecek; elde edilecek verilerin FDA’dan geleneksel onayı desteklemesi amaçlanmaktadır.

IgAN, kronik böbrek hastalığına yol açabilen ve son dönem böbrek hastalığına ilerleyebilen, böbrekleri etkileyen nadir ve iltihabi bir hastalıktır. Hastalık, vücutta anormal IgA proteinlerinin oluşmasıyla başlar. Bunun sonucunda oluşan bağışıklık kompleksleri böbreklerde birikir ve kompleman sistemini etkinleştirir; bu da glomerüllere zarar veren, terminal kompleman aracılı iltihaplanmaya yol açar. Glomerüller, kanı süzüp temizleyen yapılardır. Hastalık ABD’de 200.000’den fazla kişiyi etkiliyor. İdrardaki protein düzeyi yüksek veya böbrek işlevi azalmış IgAN hastalarının yaklaşık yarısında, tanıdan sonraki 10 yıl içinde böbrek yetmezliğine ilerleme riski yüksektir. Belirti ve bulgular arasında idrarda kan, köpüklü idrar, ellerde ve ayaklarda şişlik ve yüksek tansiyon yer alabilir. Hastaların çoğunda erken evrelerde belirti görülmediğinden hastalık, ilerleyene kadar çoğu zaman fark edilmez.

Stanford University Medical Center’da Nefroloji Profesörü ve I CAN çalışmasının dış bilim kurulu eş başkanı Richard Lafayette, mevcut tedavilere rağmen kalıcı proteinürinin IgAN ile yaşayan birçok kişi için önemli bir sorun olmaya devam ettiğini; bunun süregelen böbrek hasarına ve hastalığın ilerleme riskinin artmasına işaret ettiğini söyledi. “Ultomiris’in bu onayıyla hekimler artık, ilerleyici bu hastalıkla yaşayan kişilerde proteinüriyi anlamlı ölçüde azaltmak üzere böbrek iltihabının temel nedenlerinden birini hedefleyen ve terminal komplemanı uzun süre baskılayan bir C5 inhibitörüne sahip,” dedi.

IgA Nephropathy Foundation’ın Direktörü ve Kurucu Ortağı Bonnie Schneider, onayın hastalara ve hekimlerine tedavi sürecini yönetirken daha fazla seçenek sunduğunu söyledi. Schneider, ilacın başka birkaç nadir hastalıkta da onaylanmış kullanımına ve yerleşik güvenlilik profiline dikkat çekti.

Alexion Üst Yöneticisi Marc Dunoyer, Ultomiris’in IgAN’li yetişkinlerde proteinüriyi azaltmak için onaylanan ilk ve tek C5 inhibitörü olduğunu belirtti ve bu kararın ilaç için beşinci endikasyon olduğunu söyledi. “Birçok hasta hâlâ böbrek yetmezliğine ilerleme riskiyle karşı karşıya. Bu da hastalığın seyrini yavaşlatabilecek, daha hedefe yönelik tedavilere duyulan ihtiyacın altını çiziyor,” dedi.

Ara Dönem Etkililik ve Güvenlilik Verileri

Onay, I CAN çalışmasının önceden belirlenmiş ara analizinden elde edilen olumlu sonuçlara dayanıyordu. Şirketin açıklamasına göre Ultomiris, 34. haftada 24 saatlik idrar protein/kreatinin oranında (UPCR) başlangıca kıyasla %46,6 azalma sağladı ( %95 güven aralığı: %39,0, %53,2); plasebo alan hastalarda azalma %5,6 oldu (%95 GA: %-4,9, %15,0). Plaseboya göre düzeltilmiş tedavi etkisi %43,4’tü (%95 GA: %33,5, %51,8; p<0.0001). Proteinürideki azalma 10. hafta gibi erken bir dönemde gözlendi: Ultomiris alanlarda %36,7 (%95 GA: %30,2, %42,6), plasebo alanlarda ise %8,5 (%95 GA: %0,5, %15,8). Azalma 34 hafta boyunca sürdü. Şirket, sonuçların farklı demografik özelliklere, başlangıçtaki klinik özelliklere ve hastalık şiddetine sahip hasta alt gruplarında tutarlı olduğunu bildirdi.

Şirketin açıklamasına göre, çalışmada gözlenen güvenlilik profili Ultomiris’in bilinen profiliyle tutarlıydı ve tedavi genel olarak iyi tolere edildi; yeni bir güvenlilik endişesi saptanmadı. Ultomiris ile tedavi edilen hastalarda en sık görülen advers olaylar üst solunum yolu enfeksiyonu (%11,3), nazofarenjit (%9,2) ve infüzyonla ilişkili reaksiyonlardı (%8,4). Plasebo kolunda en sık görülen advers olaylar üst solunum yolu enfeksiyonu (%10,2), nazofarenjit (%9,0) ve hipertansiyondu (%6,6).

Ara dönem sonuçları 2026 Avrupa Nefroloji Derneği Kongresi’nde sunuldu. I CAN çalışmasının en yeni sonuçlarının ise 23 Ekim 2026’da American Society of Nephrology’nin Kidney Week etkinliğinde sunulması planlanıyor.

I CAN Çalışmasının Tasarımı

I CAN (ALXN1210-IgAN-320), hastalığın ilerleme riski taşıyan IgAN’lı yetişkinlerde Ultomiris’in etkililiğini ve güvenliliğini değerlendiren, dünya çapında yürütülen, Faz III, randomize, çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmadır. Katılımcılar, tarama öncesinde en az üç ay boyunca bakım standardıyla uyumlu, eşzamanlı IgAN tedavilerini sabit dozda sürdürdü ve toplam 106 hafta boyunca intravenöz olarak uygulanacak Ultomiris veya plasebo tedavilerinden birini almak üzere 1:1 oranında randomize edildi. Tedavi kolundaki hastalara 1. Günde Ultomiris yükleme dozu verildi; ardından 15. Günden itibaren düzenli, vücut ağırlığına dayalı idame dozları uygulanmaya başlandı ve kör tedavi dönemi boyunca bu dozlar sekiz haftada bir verildi. Randomize kontrollü dönemi tamamlayan hastalar, açık etiketli erişim dönemine katılma seçeneğine sahipti.

Çalışmanın birincil sonlanım noktaları, ara analizde değerlendirilen 34. haftada 24 saatlik UPCR’ye dayalı proteinüride başlangıca göre değişim ile nihai analizde değerlendirilen 106. haftada eGFR’de başlangıca göre değişimdir. Nihai analiz için temel ikincil sonlanım noktaları arasında 34. haftada 24 saatlik UPCR’de başlangıca göre en az %50 azalma, 10. haftada 24 saatlik UPCR’de başlangıca göre değişim, 106. haftaya kadar eGFR’de en az %30’luk kalıcı düşüşe kadar geçen süre ve 106. haftaya kadar bileşik böbrek olayının ilk kez ortaya çıkmasına kadar geçen süre yer alır. Çalışma, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avrupa, Asya ve Avustralya’daki 28 ülkeden yaklaşık 510 katılımcıyı alacak şekilde tasarlandı.

Ultomiris, yükleme dozunun ardından yetişkinlere vücut ağırlıklarına göre belirlenen dozda sekiz haftada bir intravenöz yolla uygulanır. Şirketin tanımına göre en uzun etkili C5 kompleman inhibitörü olan ilaç, terminal kompleman kaskadında yer alan C5 proteinini baskılayarak etki gösterir. Bu kaskat, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve kontrolsüz biçimde etkinleştiğinde vücudun kendi sağlıklı hücrelerine saldırmasına yol açabilir.

Ultomiris, paroksismal noktürnal hemoglobinürisi (PNH) olan belirli yetişkinler için ABD, AB, Japonya, Çin ve diğer ülkelerde; PNH’li belirli çocuklar içinse ABD, AB, Çin ve diğer ülkelerde hâlihazırda onaylanmıştır. Ayrıca atipik hemolitik üremik sendromu olan belirli yetişkin ve çocuklar için ABD, AB, Japonya ve diğer ülkelerde; jeneralize miyastenia gravisi olan belirli yetişkinler ile nöromiyelitis optika spektrum bozukluğu olan belirli yetişkinler için ABD, AB, Japonya, Çin ve diğer ülkelerde onaylanmıştır.

I CAN çalışmasının ara dönem sonuçlarına dayanan ruhsat başvuruları Japonya’da ve başka ülkelerde de inceleme altındadır. İlaç, daha geniş kapsamlı bir geliştirme programının parçası olarak başka endikasyonlarda tedavi seçeneği olarak değerlendirilmektedir.