Grayscale’in Merkezi Olmayan AI Fonunu Açıklıyoruz

Grayscale Investments, Temmuz 2024’te merkeziyetsiz yapay zekâ projelerine odaklanan Grayscale Decentralized AI Fund’ın kuruluşunu duyurdu. Aşağıdaki fon ağırlıkları, token fiyatları, piyasa değerleri ve haberler o dönemin tarihsel görünümünü yansıtır; güncel yatırım koşulları değildir.

Yapay zekâya ilgi artarken, bir pazar araştırması küresel pazar büyüklüğünü 2024 için 184 milyar dolar olarak tahmin etti. Aynı araştırmanın on yıl sonuna ilişkin 826 milyar doları aşan tahmini, kullanılan pazar tanımına ve varsayımlara bağlı bir öngörüdür.

Yapay zekâ talebi, Nvidia’nın (NVDA ) 2024’te kısa süreliğine yaklaşık 3,34 trilyon dolarlık piyasa değeriyle en değerli halka açık şirket olmasına katkıda bulundu. Şirketin 26 milyar dolarlık geliri ise 28 Nisan 2024’te sona eren 2025 mali yılı ilk çeyreğine aittir; 2024 takvim yılı ikinci çeyrek sonucu değildir.

Nvidia’nın veri merkezi işindeki büyüme, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ altyapısı harcamalarıyla bağlantılıydı. Müşteriler arasında Microsoft (MSFT ) gibi şirketler bulunuyordu. Bu büyüme, gelecekteki harcamaları veya 1990’lardaki internet patlamasıyla aynı yatırım sonucunu garanti etmez.

Yapay zekâ altyapısı ve model geliştirme kapasitesinin az sayıda büyük şirkette yoğunlaşması, rekabet ve denetim soruları doğuruyor. Merkeziyetsiz projeler bu yoğunlaşmaya alternatifler geliştirmeyi amaçlıyor.

Blockchain tabanlı projeler, kaynak sağlama ve yönetişimi daha fazla katılımcıya dağıtmayı hedefler. Ancak blockchain kullanımı tek başına gizlilik, güvenlik, veri doğruluğu veya gerçek merkeziyetsizlik garantisi vermez.

Polygon’un kurucu ortağı Sandeep Nailwal, Sentient projesinin katkıcılarından biridir. Sentient, Haziran 2024’te Founders Fund’ın da liderlik ettiği 85 milyon dolarlık bir finansman turu duyurdu. Nailwal, yapay zekâdaki yoğunlaşma riskini şöyle anlattı:

AI’nın hızlı ilerlemesi hayatımızın her yönünü dönüştürme potansiyeline sahip, ancak gücün birkaç merkezi kuruluşun elinde toplanması önemli riskler oluşturuyor.

Grayscale daha önce tek varlıklı ve çok varlıklı kripto yatırım ürünleri sunmuştu. Ürünlerin halka açık işlem görmesi, hepsinin aynı hukuki yapıda olduğu veya her yatırımcıya koşulsuz açık olduğu anlamına gelmez.

Grayscale, Ocak 2024’te SEC’in spot Bitcoin ürünlerinin borsada işlem görmesine ilişkin kural değişikliklerini onaylamasının ardından GBTC’yi spot Bitcoin borsa yatırım ürününe dönüştürdü. Bu karar, Bitcoin’in kendisinin veya bütün kripto ürünlerinin SEC tarafından onaylandığı anlamına gelmez.

Yeni fon, uygun yatırımcılara belirli AI bağlantılı tokenlardan oluşan bir portföye yatırım imkânı sunmayı amaçlıyordu. Fonun varlığı, projelerin veri kontrolü veya gizlilik hedeflerinin gerçekleştiğini kanıtlamaz.

”Blockchain tabanlı AI protokolleri merkeziyetsizlik, erişilebilirlik ve şeffaflık ilkelerini yansıtıyor. Grayscale olarak bu protokollerin AI’ın yaygınlaşmasıyla ortaya çıkan temel riskleri azaltabileceğine inanıyoruz.”

– Rayhaneh Sharif-Askary, Grayscale’de Ürün ve Araştırma Başkanı

CoinGecko’nun 2024 ilk çeyrek raporunda AI bağlantılı token grubunun fiyat performansı yaklaşık %222 artış olarak aktarıldı. Token fiyat getirisi, projelerin faaliyet kârı veya bütün yatırımcıların kazancı değildir.

Grayscale’in duyurusuna göre fon, portföyü üç ayda bir yeniden dengeleyerek seçili AI bağlantılı kripto protokollerine yatırım yapacaktı.

Grayscale’in merkezi olmayan AI fonu üç ana protokol kategorisini kapsar:

• Chatbotlar ve görüntü üretim hizmetleri gibi merkezi olmayan AI hizmetleri oluşturmak
• Bilgi ve kişi doğrulama gibi merkezi AI sorununa çözümler geliştirmek
• Akış hizmetleri, 3D render, GPU hesaplama ve veri depolama gibi AI teknolojisi geliştirmesi için kritik altyapı ve kaynaklarda yer almak

16 Temmuz 2024 tarihli başlangıç portföyünde NEAR %32,99, FIL %30,59, RNDR %24,86, LPT %8,64 ve TAO %2,92 ağırlığa sahipti. Bu ağırlıklar güncel portföy olarak okunmamalıdır. Lansmanda fon yalnızca uygun akredite yatırımcılara açıktı. Sharif-Askary şu değerlendirmeyi yaptı:

Yıkıcı teknolojilerin yükselişi, 2013 kuruluşumuzdan bu yana Grayscale yatırımcıları için çekici fırsatlar yarattı ve Grayscale Decentralized AI Fund’un lansmanının, Merkezi Olmayan AI’ya en erken aşamasında yatırım fırsatı sunduğuna inanıyoruz.

Şimdi başlangıç portföyündeki projelerin o dönemdeki özelliklerine bakalım.

Bittensor (TAO)

Bittensor, farklı görevler üstlenen alt ağlar üzerinden makine öğrenimi ve diğer dijital hizmetleri teşvik eden açık bir ağdır. Katılımcılar yaptıkları katkıya göre ödüllendirilir; bütün modellerin tek bir ortak eğitim sürecinde çalıştığı varsayılmamalıdır.

Alt ağlarda iki temel rol vardır:

• Hizmet üreten madenciler
• Doğrulayıcılar

Doğrulayıcılar, alt ağın kurallarına göre madencilerin katkılarını değerlendirir. Ödüller ve ağda kalma koşulları bu mekanizmalara bağlıdır; ”daha az değerli” bir katılımcının otomatik olarak her durumda silinmesi şeklinde genellenemez.

Makalede yer alan Temmuz 2024 görünümünde TAO yaklaşık 334,82 dolar, piyasa değeri 2,37 milyar dolardı. Geçmiş karşılaştırmalar 30,83 dolarlık düşük ve 757,60 dolarlık yüksek seviyelere dayanıyordu. Bunlar güncel fiyat, sıralama veya getiri garantisi değildir.

Digital Currency Group, Polychain ve Dao5 gibi yatırımcıların TAO’ya ilgisi haberleştirilmişti. Token alımı ile şirkete yapılan sermaye yatırımı aynı şey değildir. Jacob Steeves’in projeye ve merkezi AI araçlarına ilişkin görüşleri, kurucunun değerlendirmesidir.

Proje, AI kullanıcıları ile hizmet sağlayıcıları arasında açık bir pazar oluşturmayı hedefler. ”Güvene ihtiyaç duymayan” tasarım hedefi, model çıktılarının veya hizmetlerin hatasız olduğu anlamına gelmez.

Temmuz 2024’te cüzdanlara yönelik saldırıların ardından Bittensor zinciri geçici olarak durduruldu. Yaklaşık sekiz milyon dolarlık kayıp haberleştirildi. O dönemdeki fiyat hareketlerinin tek nedenini bu olay olarak kesinleştirmek mümkün değildir.

Ağın güvenlik amacıyla durdurulması, işlemlerin risksiz olduğu anlamına gelmez. Binance ve Crypto.com gibi borsalarda listelenme ise erişimi artırabilir; fiyat istikrarı veya likidite garantisi vermez.

Bittensor (TAO) satın almayı öğrenmek için buraya tıklayın.

Filecoin (FIL)

Filecoin, depolama sağlayıcıları ile müşterileri bir araya getiren merkeziyetsiz bir depolama ağıdır. IPFS ile ilişkili teknolojiler kullanır, ancak bütün kullanıcı dosyaları blockchain’in içine yazılmaz. Zincirde depolama anlaşmaları, taahhütler ve kanıtlar tutulurken dosya verileri sağlayıcılarda saklanır.

Ağ farklı dosya ve veri kümelerinin depolanmasında kullanılabilir. Özel verilerin gizliliği için uygun şifreleme ve erişim yönetimi gerekir. Depolama hizmeti sunmak, verilerin mülkiyetini veya satış hakkını otomatik olarak devretmez.

Ekosistemde müşteriler, depolama sağlayıcıları ve veriye erişim hizmetleri yer alır. Filecoin’in 2017 finansman rakamları kullanılan kapsama göre değişebilir. Ana ağ Ekim 2020’de faaliyete geçti; bunun öncesinde geliştirme ve test süreçleri vardı.

FIL, ağ ücretleri, depolama ödemeleri ve sağlayıcı teminatları gibi işlevlerde kullanılır. Makalede yer alan Temmuz 2024 görünümü yaklaşık 4,66 dolar fiyat ve 2,65 milyar dolar piyasa değeriydi. 2,64 ve 236,84 dolarlık geçmiş seviyelerle yapılan karşılaştırmalar güncel piyasa bilgisi değildir.

Temmuz 2024’te Filecoin Foundation ile SingularityNET, bilgi grafikleri ve AI verilerinin depolanması gibi alanlarda iş birliği duyurdu. Planlanan entegrasyonların kapsamı, gerçekleşmiş kullanım ve gelirden ayrı değerlendirilmelidir.

2024’te EternalAI ve Solana ile ilgili depolama entegrasyonları da duyuruldu. Solana’nın blok geçmişini Filecoin üzerinde saklamak, Solana’nın mutabakatının Filecoin’e taşındığı anlamına gelmez.

Filecoin (FIL) yatırımı hakkında tüm bilgileri öğrenmek için buraya tıklayın.

Livepeer (LPT)

Livepeer, merkeziyetsiz video işleme altyapısı sağlar. Orkestratörler ve diğer katılımcılar video dönüştürme işlerini üstlenir. Ağ, video uygulamalarına hizmet verir; kendiliğinden bütün içerikleri kullanıcılara dağıtan tek bir sosyal platform değildir.

Geliştiriciler, video uygulamalarında dağıtık hesaplama ve kullandıkça ödeme modelinden yararlanabilir. Ağın teşvikleri hizmet sağlayıcılarını desteklemeyi amaçlar; kullanıcı başına kazanç garantisi vermez.

LPT, staking ve hizmet sağlayıcılarının teşvik edilmesinde kullanılır. Video dönüştürme hizmeti ödemeleriyle token ödülleri farklı akışlardır; her video ödemesinin LPT ile yapıldığı söylenmemelidir.

Makalede yer alan Temmuz 2024 görünümünde LPT yaklaşık 16,39 dolar, piyasa değeri 548 milyon dolardı. 0,354 ve yaklaşık 99 dolarlık geçmiş fiyatlarla karşılaştırmalar tarihsel verilerdir.

Messari’nin 2024 ikinci çeyrek değerlendirmesinde video dönüştürme kullanımının yaklaşık %22, birim fiyatın %21 ve talep kaynaklı gelirin %38 azaldığı aktarıldı. Dakika başına 0,0021 ve 0,0017 dolar değerleri o rapordaki dönemlere aittir. Ayrıntılar raporda açıklanıyordu. Staking ödülleri, stake edilen token miktarı ve toplam token arzı farklı ölçütlerdir; stake edilen miktardaki artış toplam arzın aynı oranda arttığı anlamına gelmez.

Ekip, 2024’te AI tabanlı görüntü ve video görevlerine yönelik altyapı geliştirdi. C2PA çalışmalarıyla içerik kökeninin izlenmesi hedeflendi; bu, Livepeer’ın C2PA ile birleştiği veya bütün deepfake içerikleri önlediği anlamına gelmez.

Livepeer (LPT) yatırımı hakkında tüm bilgileri öğrenmek için buraya tıklayın.

Near (NEAR) 

Near, yavaş işlem hızları, düşük verim ve sınırlı birlikte çalışabilirlik sorunlarını ele alan bir L1 blockchain’idir. Topluluk tarafından yönetilen bir bulut bilişim platformu olarak işlev görür. Kripto sektörünü ilerletmek için NEAR Protocol, ‘Doomslug’ adlı kendi mutabakat mekanizması ve insan tarafından okunabilir hesap adları gibi çözümler getirdi. Protokol ayrıca işlem verimliliğini artırmak için bir sharding çeşidi olan Nightshade’i kullanır.

NEAR, ücret ödemelerinde ve staking yoluyla ağ güvenliğinde kullanılır. Makalede yer alan Temmuz 2024 görünümünde fiyat yaklaşık 6,24 dolar, piyasa değeri 6,84 milyar dolardı. 0,5268 ve 20,44 dolarlık geçmiş seviyelerle karşılaştırmalar güncel fiyat veya getiri beklentisi değildir.

Pantera Capital’dan Paul Veradittakit, NEAR’ın ölçeklenebilirliğine ilişkin olumlu bir yatırım görüşü paylaşmıştı. Bu, gelecekteki kullanım veya token fiyatı için bağımsız bir garanti değildir.

Makaledeki dönemde NEAR’ın kilitli toplam değeri 360 milyon doların üzerinde aktarılıyordu. TVL, aktif adresler ve işlem sayısı aynı ölçüt değildir; tek başlarına kâr veya benzersiz kullanıcı sayısı göstermezler. Ekibin AI entegrasyonu hedefleri de gerçekleşmiş sonuçlardan ayrılmalıdır.

Valour, 2024’te NEAR bağlantılı bir borsa yatırım ürünü duyurdu. Ürünün yapısı, ücretleri, işlem gördüğü yer ve yatırımcıya uygunluğu ilgili belgelerden kontrol edilmelidir.

Near Protocol (NEAR) yatırımı hakkında tüm bilgileri öğrenmek için buraya tıklayın.

Render (RENDER) 

Render Network, GPU hesaplama kapasitesi sağlayanlarla görüntü ve animasyon işleme ihtiyacı olanları buluşturur. Bu işi Bitcoin’deki iş ispatı madenciliğiyle aynı saymak doğru değildir. Render görevlerinin doğrulanması ve ödemeler, ağın kendi işleyişine bağlıdır.

Ağdaki token ekonomisi render ve hesaplama hizmetleriyle ilişkilidir. Kullanıcı ödemesi, sağlayıcı ödülü ve token yakımı gibi süreçler kullanılan ağ sürümüne göre değişebilir.

Makalede yer alan Temmuz 2024 görünümünde RENDER yaklaşık 6,90 dolar, piyasa değeri 2,7 milyar dolardı. 0,03666 ve 13,53 dolarlık geçmiş seviyelerle karşılaştırmalar tarihsel verilerdir.

2024’te Ethereum tabanlı RNDR’den Solana tabanlı RENDER’a geçiş sürüyordu. Bu yalnızca bir borsa kodu değişikliği değildi. Topluluk kararıyla ağın Solana’ya genişlemesi kararı, daha yüksek işlem kapasitesi ve düşük gecikme hedeflerine dayanıyordu. Aktif adreslerdeki bir artışın tek nedeninin bu geçiş olduğunu kesin olarak söylemek mümkün değildir.

Render token (RENDER) yatırımı hakkında tüm bilgileri öğrenmek için buraya tıklayın.

Son değerlendirme

AI bağlantılı kripto projeleri, altyapı ve yönetişime farklı yaklaşımlar sunuyor. Grayscale’in fonu belirli yatırımcıların bu tokenlara toplu erişimini kolaylaştırabilir. Ancak fonun kurulması, projelerin başarılı olacağını, merkeziyetsizliğin bütün riskleri ortadan kaldıracağını veya tokenların değer kazanacağını garanti etmez.