Οι ερευνητές προσπαθούν να ξεκλειδώσουν τα μυστικά της ανθρώπινης μακροζωίας

Οι άνθρωποι αναζητούν από την αρχαιότητα τρόπους να παρατείνουν τη ζωή τους. Η αθανασία παραμένει επιστημονική φαντασία, αλλά η δημόσια υγεία και η ιατρική έχουν αυξήσει σημαντικά το προσδόκιμο ζωής. Η έρευνα εξετάζει τόσο τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής όσο και τα περισσότερα χρόνια καλής υγείας. Οι παρακάτω εξελίξεις περιγράφουν την κατάσταση της έρευνας το 2024.

Τι Δείχνουν οι Στατιστικές

Διάφορες μελέτες εξετάζουν τις μελλοντικές τάσεις. Η ανάλυση GBD 2021, που συντονίστηκε από το IHME και δημοσιεύθηκε το 2024, προέβλεπε αύξηση του παγκόσμιου προσδόκιμου ζωής από 73,6 έτη το 2022 σε 78,2 το 2050. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν τον παγκόσμιο πληθυσμό συνολικά, όχι ειδικά τις γυναίκες στις ΗΠΑ.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις προβλέπονταν σε περιοχές με χαμηλότερο αρχικό προσδόκιμο. Πρόκειται για σενάρια με αβεβαιότητα, όχι για εγγυήσεις. Η πρόσβαση στην περίθαλψη, η πρόληψη, οι συγκρούσεις και οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι μπορούν να επηρεάσουν την πορεία.

Πώς θα ζήσουν οι άνθρωποι περισσότερο;

Οι επιστήμονες μελετούν πολλούς μηχανισμούς της γήρανσης. Ορισμένες παρεμβάσεις αφορούν ήδη τεκμηριωμένη πρόληψη, ενώ άλλες βρίσκονται σε εργαστηριακό στάδιο. Η παράταση της ζωής σε μύγες ή σε καλλιεργημένα κύτταρα δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη αύξηση της ανθρώπινης μακροζωίας.

Φάρμακα και Έρευνα για τη Γήρανση

Η αναζήτηση ενός ελιξιρίου νεότητας έχει μακρά ιστορία και περιλαμβάνει επικίνδυνες πρακτικές. Ο κιννάβαρις, μια ένωση υδραργύρου που χρησιμοποιήθηκε σε παλαιότερες εποχές, δεν αποτελεί ασφαλή ή αποτελεσματική μέθοδο αντιγήρανσης.

Μελέτη στο περιοδικό Fly εξέτασε τη μιφεπριστόνη και τη ραπαμυκίνη σε ζευγαρωμένες θηλυκές μύγες Drosophila. Οι ερευνητές αξιοποίησαν φθορίζοντες δείκτες για να μελετήσουν κυτταρικές διεργασίες. Αυτό δεν ήταν κλινική δοκιμή αντιγηραντικής θεραπείας σε ανθρώπους.

Πηγή: Our World in Data

Και τα δύο φάρμακα αύξησαν τη διάρκεια ζωής των μυγών στις συνθήκες της μελέτης και ενίσχυσαν δείκτες μιτοφαγίας. Η μιτοφαγία απομακρύνει κατεστραμμένα ή περιττά μιτοχόνδρια· δεν είναι μια βλαβερή διεργασία στην οποία τα κύτταρα πρέπει να αντισταθούν.

Ο συνδυασμός των φαρμάκων δεν παρείχε πρόσθετο όφελος στη διάρκεια ζωής, γεγονός συμβατό με την υπόθεση κοινής οδού δράσης. Δεν αποδεικνύει ότι οι μηχανισμοί τους είναι απολύτως ίδιοι. Η εργασία έγινε στο USC και υποστηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, από χρηματοδότηση του National Institute on Aging με αριθμό R01AG057741.

Το ότι ένα φάρμακο χρησιμοποιείται ήδη για άλλη ένδειξη μπορεί να διευκολύνει ορισμένα στάδια της έρευνας, αλλά δεν αποδεικνύει την ασφάλεια ή αποτελεσματικότητά του για παράταση της ζωής. Απαιτούνται κατάλληλες ανθρώπινες μελέτες και ξεχωριστή αξιολόγηση για οποιαδήποτε νέα ένδειξη.

Καρδιοαναπνευστική Ικανότητα και Μακροζωία

Η καρδιοαναπνευστική ικανότητα συνδέεται στενά με την υγεία. Μια ανάλυση στο British Journal of Sports Medicine συγκέντρωσε μετα-αναλύσεις που αντιπροσώπευαν πάνω από 20,9 εκατομμύρια παρατηρήσεις από 199 διαφορετικές μελέτες κοόρτης. Δεν επρόκειτο για 199 ερευνητικές ομάδες ούτε κατ’ ανάγκη για ισάριθμα διαφορετικά άτομα.

Η υψηλότερη φυσική κατάσταση συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου και αρκετών νοσημάτων. Οι συσχετίσεις αυτές ενισχύουν τη σημασία της σωματικής δραστηριότητας, χωρίς να αποδεικνύουν ότι η άσκηση προλαμβάνει κάθε νόσο ή εγγυάται συγκεκριμένη διάρκεια ζωής.

Μικροβίωμα και Υγεία

Μια άλλη αναφορά εξετάζει το εντερικό μικροβίωμα: την κοινότητα μικροοργανισμών που συμμετέχουν στην πέψη, στον μεταβολισμό και στην αλληλεπίδραση με το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η σύνθεσή του έχει συσχετιστεί με διάφορες χρόνιες παθήσεις, αλλά δεν καθορίζει μόνη της πόσο θα ζήσει κάποιος. Μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να υποστηρίζει την υγεία του εντέρου. Δεν έχει αποδειχθεί ότι οποιοδήποτε προβιοτικό ή πρεβιοτικό συμπλήρωμα παρατείνει γενικά την ανθρώπινη ζωή.

Τι Μπορούν να Μας Διδάξουν τα Βραδύπορα

Η φύση προσφέρει παραδείγματα οργανισμών που αντέχουν σε ακραίες συνθήκες. Η μελέτη τους μπορεί να αποκαλύψει μηχανισμούς προστασίας των κυττάρων, χωρίς να σημαίνει ότι οι ίδιες αντοχές μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στους ανθρώπους.

Τα βραδύπορα, γνωστά και ως «αρκουδάκια του νερού», είναι μικροσκοπικά ασπόνδυλα που αποτελούν ξεχωριστό φύλο ζώων, όχι αρθρόποδα ή υδρόζωα. Ορισμένα μπορούν να επιβιώσουν από έντονη αφυδάτωση και άλλες ακραίες συνθήκες, ανάλογα με το είδος και την κατάστασή τους.

Ερευνητές εξέτασαν πώς πρωτεΐνες των βραδυπόρων συμβάλλουν στη βιοστάση, δηλαδή σε μια αναστρέψιμη επιβράδυνση των κυτταρικών διεργασιών. Σύμφωνα με σχετική μελέτη, η πρωτεΐνη CAHS D σχηματίζει δίκτυα και γέλες που συνδέονται με προστασία από στρες. Η έκφραση τέτοιων πρωτεϊνών σε ανθρώπινα κύτταρα στο εργαστήριο επιβράδυνε τον μεταβολισμό υπό ορισμένες συνθήκες. Δεν δημιουργήθηκαν «ανθρώπινες πρωτεΐνες CAHS» ούτε αποδείχθηκε παράταση της ζωής ανθρώπων.

Πειραματικές και Αμφιλεγόμενες Προσεγγίσεις

Άλλες προσεγγίσεις, όπως η χρήση συστατικών αίματος νεαρών δοτών και η γονιδιακή επεξεργασία, εγείρουν διαφορετικά επιστημονικά και ηθικά ερωτήματα. Χρειάζεται σαφής διάκριση μεταξύ προκλινικών ευρημάτων, εγκεκριμένων θεραπειών για συγκεκριμένες νόσους και ανεπιβεβαίωτων ισχυρισμών αναζωογόνησης.

Αίμα Νεαρών Δοτών

Οι μεταγγίσεις έχουν σημαντικές ιατρικές εφαρμογές όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη. Οι πρώτες πειραματικές απόπειρες σε ζώα έγιναν τον 17ο αιώνα, ενώ η ανακάλυψη των ομάδων αίματος στις αρχές του 20ού αιώνα βοήθησε να γίνουν ασφαλέστερες οι ανθρώπινες μεταγγίσεις.

Πειράματα σε ηλικιωμένα τρωκτικά έχουν εξετάσει την επίδραση νεαρού αίματος ή πλάσματος και την κοινή κυκλοφορία μεταξύ ζώων διαφορετικής ηλικίας. Οι μέθοδοι αυτές δεν είναι όλες απλές μεταγγίσεις και τα αποτελέσματά τους δεν μεταφέρονται αυτόματα στους ανθρώπους.

Ορισμένες ζωικές μελέτες ανέφεραν βελτιώσεις σε επιμέρους λειτουργίες ή δείκτες. Δεν τεκμηριώνουν όμως ασφαλή και αποτελεσματική ανθρώπινη θεραπεία αντιγήρανσης. Ο FDA είχε ήδη προειδοποιήσει το 2019 ότι οι εμπορικές εγχύσεις πλάσματος νεαρών δοτών για τέτοιους σκοπούς δεν είχαν αποδεδειγμένο κλινικό όφελος και ενείχαν κινδύνους. Υπάρχουν επίσης ζητήματα συναίνεσης, εκμετάλλευσης και ισότιμης πρόσβασης.

Γονιδιακή Επεξεργασία

Εργαλεία όπως το CRISPR-Cas9 επιτρέπουν στοχευμένες αλλαγές στο DNA. Η γήρανση όμως δεν αντιμετωπίζεται απλώς με την αντικατάσταση «γονιδίων που γερνούν». Είναι πολύπλοκη βιολογική διεργασία και η γονιδιακή επεξεργασία μπορεί να έχει ανεπιθύμητες επιπτώσεις.

Το 2024 υπήρχαν ήδη εγκεκριμένες εφαρμογές για συγκεκριμένες κληρονομικές παθήσεις, όχι για γενική παράταση της ζωής ή για επιλογή χαρακτηριστικών παιδιών. Οι κληρονομήσιμες τροποποιήσεις σε έμβρυα αποτελούν διαφορετικό και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο πεδίο. Δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως καθιερωμένη επιλογή για μελλοντικούς γονείς.

Εταιρείες που Ερευνούν Γενετικές Θεραπείες

Οι εξελίξεις στη βιοϊατρική μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για εταιρείες, αλλά η επιστημονική πρόοδος δεν εγγυάται εμπορική επιτυχία. Μια εταιρεία ανάπτυξης γενετικών φαρμάκων δεν είναι κατ’ ανάγκη πάροχος αποδεδειγμένης θεραπείας μακροζωίας.

Generation Bio Inc.

Η Generation Bio, με έδρα το Cambridge της Μασαχουσέτης, ιδρύθηκε το 2016 και αναπτύσσει τεχνολογίες γενετικών φαρμάκων. Στους συνιδρυτές της περιλαμβάνονται οι Mark D. Angelino και Robert M. Kotin. Η πλατφόρμα ceDNA αφορά DNA με κλειστά άκρα, ενώ τα ctLNP είναι λιπιδικά νανοσωματίδια που στοχεύουν συγκεκριμένα κύτταρα. Πρόκειται για τεχνολογίες υπό ανάπτυξη, όχι για ήδη διαθέσιμα αντιγηραντικά φάρμακα.

Το αρχικό άρθρο ανέφερε χρηματιστηριακή αξία 156,84 εκατομμυρίων δολαρίων, έσοδα 5,9 εκατομμυρίων και 174 εργαζομένους. Χωρίς σαφή ημερομηνία αποτίμησης και περίοδο αναφοράς, αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως τρέχοντα οικονομικά στοιχεία. Η πορεία μιας βιοτεχνολογικής μετοχής εξαρτάται από χρηματοδότηση, ερευνητικά αποτελέσματα και πολλές άλλες αβεβαιότητες· δεν τεκμηριώνεται εγγυημένο επενδυτικό όφελος από τη γενική έρευνα για τη μακροζωία.

Περισσότερα Χρόνια Ζωής Δεν Σημαίνουν Πάντα Περισσότερα Χρόνια Υγείας

Οι προβολές της μελέτης GBD 2021 υποδηλώνουν ότι η συνολική διάρκεια ζωής μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα από τα χρόνια καλής υγείας. Μη μεταδοτικές νόσοι, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνος, διαβήτης και χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, αναμένεται να αποτελούν σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ηλικιωμένος θα έχει την ίδια πορεία.

Η Αναζήτηση Υγιέστερης Γήρανσης

Η έρευνα ακολουθεί πολλές διαδρομές, από την πρόληψη και τη φυσική κατάσταση έως τα φάρμακα και τους κυτταρικούς μηχανισμούς. Τα σύγχρονα εργαλεία επιτρέπουν πιο λεπτομερείς δοκιμές, αλλά δεν κάνουν κάθε νέα προσέγγιση αποτελεσματική. Η μεγαλύτερη και υγιέστερη ζωή παραμένει στόχος που απαιτεί τεκμηρίωση, όχι βεβαιότητα για κάθε άτομο.

Μάθετε για άλλες εξελίξεις στην τεχνολογία υγείας εδώ.