Piyasa çöküşüne dayanıklılık açısından incelenen 15 kripto varlık: 2022 değerlendirmesi

Bu değerlendirme, 2020 ve 2021’deki yükselişin ardından gelen 2022 ayı piyasasını yansıtır. Birçok varlık Kasım 2021’de yüksek fiyatlara ulaştıktan sonra geçici toparlanmalar ve yeni diplerle geriledi. Bütün varlıklar aynı gün zirve yapmadı; geçici bir dip de düşüşün sona erdiğini göstermiyordu.

O dönemde yatırımcıların kaygılanması anlaşılırdı. Kripto varlıkların fiyatları oldukça oynaktı ve düzenlemeler ülkeden ülkeye farklılık gösteriyordu. Belirtilen 21.000’den fazla coin ve token sayısı, aynı sayıda etkin veya güvenilir proje olduğu anlamına gelmiyordu. Soru, hangi projelerin yeni ve ağır bir piyasa krizine dayanabileceğiydi.

Aşağıdaki liste, yazarın 2022’de görece güçlü yanlara sahip olduğunu düşündüğü on beş projeyi içerir. Bu bir editoryal değerlendirmedir; varlıkların kesinlikle ayakta kalacağını veya değerini koruyacağını kanıtlamaz. Yerleşik projeler de çok büyük kayıplar yaşayabilir.

1. Bitcoin

2009’da başlayan Bitcoin, geniş ölçekte başarıya ulaşan ilk kripto paradır. Kamuya açık ağı ve yaygın tanınırlığı, onu 2022’de önemli bir referans noktası yapıyordu. Toplam piyasa değerindeki payı zamanla değişiyordu; sabit biçimde piyasanın yarısı değildi. Ödemelerde kabul edilmesi ülkeye ve işletmeye bağlıydı.

Bitcoin, 2020–2022 döneminde kurumsal yatırımcıların da ilgisini çekti. Her yatırımcı aynı nedenle piyasaya girmedi ve pandeminin başındaki borsa düşüşü bu benimsenmeyi tek başına açıklamıyordu. Yazar, büyüklüğü ve kullanım yaygınlığını olası dayanıklılık unsurları olarak görüyordu; bunlar varlığın sürmesini veya fiyatın toparlanmasını garanti etmiyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Bitcoin'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

2. Ethereum

2015’te faaliyete geçen Ethereum, akıllı sözleşmeler için programlanabilir platformların yaygınlaşmasına katkıda bulundu. Ekosisteminde merkeziyetsiz uygulamalar, DeFi, NFT’ler, sabit değerli tokenlar ve sanal dünya projeleri gelişti. Bu fikirlerin hepsini tek başına icat etmedi, ancak gelişimlerinde önemli rol oynadı.

Ethereum, Eylül 2022’de Merge güncellemesini tamamlayarak iş ispatından pay ispatına geçti. Bu değişiklik konsensüsün enerji ihtiyacını büyük ölçüde azalttı. Merge tek başına gas ücretlerini düşürmedi veya ana ağın işlem kapasitesini ve hızını önemli ölçüde artırmadı. Ölçekleme için ayrı geliştirmeler gerekiyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Ethereum’a Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

3. Polkadot

Polkadot, parachain denen uzmanlaşmış blok zincirlerinin Relay Chain’in ortak güvenliğinden yararlanarak paralel çalışmasını amaçlar. Bu zincirler yalnızca ana zincirin fazla işini üstlenmek yerine belirli uygulamalar için tasarlanabilir.

Parachainler arasındaki iletişim ve dış ağlara bağlantılar birlikte çalışabilirliği destekleyebilir, ancak uygun protokoller ve altyapı gerektirir. Yazar, 2022’de bu yaklaşımın Web3’e katkı potansiyelini vurguluyordu; her blok zincirini otomatik bağlayan tamamlanmış bir çözümden söz edilmiyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Polkadot'a Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

4. Solana

Solana yüksek işlem kapasitesi ve düşük ücretler için tasarlandı. Bununla birlikte, her koşulda en hızlı blok zinciri olduğu veya sürekli saniyede yüz binlerce kullanıcı işlemi gerçekleştirdiği söylenemez. Teorik kapasite, test sonuçları ve doğrulayıcı oylarını da içerebilen fiilî trafik farklı ölçümlerdir.

Solana, geliştiriciler, kullanıcılar ve uygulamalar çekmişti. Bazı projeler doğrudan burada geliştirilirken bazıları başka ekosistemlerden gelmişti. Bu faaliyet olası bir güçlü yandı; teknik riskler ve ağın erişilebilirlik sorunlarıyla birlikte değerlendirilmeliydi.

Daha fazla bilgi edinmek için Solana'ya Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

5. Cardano

Cardano’nun geliştirme evreleri ve güncellemeleri birbiriyle bağlantılıdır ve örtüşebilir. Temmuz 2020’deki Shelley güncellemesi esas olarak merkeziyetsizleşme ve staking ile ilgiliydi. Plutus akıllı sözleşmeleri, Goguen yol haritası kapsamında 12 Eylül 2021’de Alonzo ile geldi; Ekim 2021’de Shelley’nin bitmesiyle değil.

Ekosistemde tokenlar, merkeziyetsiz borsalar ve DeFi protokolleri gelişti. Yerel tokenlar Mart 2021’de Mary ile daha önce gelmişti; Alonzo, programlanabilir uygulamalar için Plutus akıllı sözleşmelerini ekledi. Bu kullanım alanları ADA’nın değerinin kesinlikle düşük olduğunu veya fiyatının kaçınılmaz biçimde yükseleceğini kanıtlamaz. Yazar, 2022 koşullarında ekosistemin gelişimini riskler taşıyan olası bir olumlu unsur olarak görüyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Cardano'ya Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

6. VeChain

VeChain, kurumsal uygulamalar, ürün izlenebilirliği ve IoT cihazlarından gelen verilerin kullanılması üzerine odaklanır. Enerji ve sağlık, düşünülen alanlar arasındaydı. Amaç, kuruluşlar arasında doğrulanabilir veri kaydı ve paylaşımını kolaylaştırmaktı.

Buradaki “trustless”, güvenilmez veri demek değildir; tek bir aracıya güvenme gereksiniminin azaltılmasını anlatır. Dışarıdan girilen veri sırf blok zincirine kaydedildiği için doğru olmaz. Yazarın sözünü ettiği ticari ortaklıklar değerlendirilmesi gereken unsurlardı, benimsenme veya getiri garantisi değildi.

Daha fazla bilgi edinmek için VeChain'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

7. Chainlink

Chainlink, akıllı sözleşmeleri dış veriler ve sistemlerle bağlayan oracle ağları sağlar. Bütün sözleşmeler gerçek dünya verisine ihtiyaç duymaz. İhtiyaç duyanlar için bu veriye erişim blok zincirinin kendi başına sunduğu doğal bir işlev değildir; ek altyapı gerekir.

Oraclelar birden fazla kaynaktan veri toplayıp birleştirebilir ve sözleşmelere iletebilir. Böylece dış olaylara bağlı uygulamalar çalışabilir. Güvenilirlik yine kaynakların kalitesine ve hizmetin yapılandırılmasına bağlıdır. Sözleşmeler, uygun veri ve işlemler geldiğinde yazılı kodu yürütür; gerçek dünya hakkında hatasız bilgi edinmiş olmaz.

Daha fazla bilgi edinmek için Chainlink'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

8. Dogecoin

Dogecoin, 2013’te bir internet memesinden esinlenen, şakacı kimlikli kripto para olarak başladı. 2022’de yaklaşık dokuz yıllıktı. Sürekliliği ve topluluğu önemliydi, ancak bunlar birkaç hafta içinde yok olması için programlandığı iddiasını kanıtlamıyordu.

Elon Musk’ın ilgisi, DOGE’nin 2021’deki görünürlüğüne ve memecoinlerin popülerliğine katkıda bulundu. Yazar, topluluğun desteğini olası bir dayanıklılık unsuru sayıyordu. Popülerlik ve kamuya açık destek; istikrarlı fiyat, yeterli likidite veya büyük kayıplardan korunma garantisi sağlamaz.

Daha fazla bilgi edinmek için Dogecoin'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

9. Decentraland

Decentraland, 2021’de metaverse ilgisi artmadan önce bilinen blok zinciri tabanlı sanal dünya projelerinden biriydi. Kullanıcılar, platformun kuralları ve teknik sınırları içinde dijital arazi alabilir, oyunlar, işletmeler ve sanal etkinlikler oluşturabilir.

“Metaverse’ün Bitcoin’i” ifadesi yazarın benzetmesiydi; nesnel bir sıralama veya Decentraland’in her ölçütte en büyük olduğunun kanıtı değildi. Birikmiş deneyimi güçlü yan olabilirdi, ancak kriz ve kullanıcı kaybı riskini ortadan kaldırmıyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Decentraland'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

10. BNB

BNB, Binance ekosisteminde başladı ve BNB Chain üzerinde de kullanım alanları kazandı. Şubat 2022’de Binance Chain ve Binance Smart Chain, sırasıyla BNB Beacon Chain ve BNB Smart Chain adlarını aldı. BNB, Binance şirketinin hissesi değildir; borsanın faaliyete devam etmesi tokenın değerini garanti etmez.

Kullanımları arasında borsadaki işlem ücreti indirimleri, Binance Launchpad girişimlerine erişim ve BNB Smart Chain’de gas ödemeleri bulunuyordu. EVM uyumlu bu zincir uygulamalar ve DeFi protokolleri barındırır, ancak yalnızca farklı ad verilmiş bir Ethereum değildir. Her kullanımın kendi koşulları vardır.

Daha fazla bilgi edinmek için BNB'ye Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

11. Oasis Network

Oasis Network, ölçeklenebilirliği gizlilik özellikleriyle birleştirmeyi amaçlayan birinci katman blok zinciridir. Web3, DeFi, oyunlar, NFT’ler, veri yönetimi ve tokenleştirme için kullanım hedefleri vardı. Fiilî koruma mimariye ve uygulamaya bağlıdır; bütün kullanımlar için mutlak gizlilik anlamına gelmez.

Yazar, Web3’ün gelişmesinin Oasis için fırsatlar doğurabileceğini düşünüyordu. Ancak Web3’ün yaygınlaşması veya tek bir projenin başarılı olması kesin değildi. Geliştirme, benimsenme ve teknik ya da ticari risklerin yönetilmesi gerekiyordu.

Daha fazla bilgi edinmek için Oasis Network'e Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

12. XRP

XRP, XRP Ledger’ın yerel dijital varlığıdır ve Ripple şirketinden ayrılmalıdır. Ripple hissesi ya da şirketin kurumsal parası değildir. Şirket, finans kuruluşları arasındaki ödemeler için RippleNet’i geliştirdi; bu ağı kullanmak her ödemede mutlaka XRP kullanıldığı anlamına gelmez.

On-Demand Liquidity hizmetinde XRP, desteklenen hizmet sağlayıcılar ve piyasalar aracılığıyla iki itibari para arasında köprü varlık olabilir. Her uluslararası banka havalesi bu yolu izlemez. Yazar ticari ilişkileri ve projenin devamlılığını olası güçlü yanlar olarak görüyordu, ancak tartışmalar ve riskler sürüyordu. Dijital varlık, “işini kapatan” bir şirketle aynı şey değildir.

Daha fazla bilgi edinmek için XRP'ye Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

13. Cosmos

Cosmos, blok zinciri geliştirmeyi ve ağların birlikte çalışmasını kolaylaştırmayı amaçlar. Mimarisi her faaliyeti tek zincirde toplamak yerine uygulamaya özel ağlara olanak verir. İş ispatı ağlarıyla karşılaştırmalar, ele alınan projeye ve ölçüte bağlıdır.

Geliştirici araçları, belgeler ve IBC gibi iletişim protokolleri uygulamaları daha erişilebilir kılmayı ve uyumlu ağlar arasında mesaj alışverişini kolaylaştırmayı hedefler. Bunlar blok zincirleri arasındaki bütün farklılıkları veya bağlantı risklerini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Daha fazla bilgi edinmek için Cosmos'a Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

14. Avalanche

Avalanche, akıllı sözleşmeler için yüksek kapasiteli ve enerji verimli bir altyapı sunmayı hedefler. Tesla (TSLA ) tarafından Bitcoin ödemelerinin durdurulması dâhil, 2021’de madenciliğin enerji tüketimi etrafındaki tartışmalar pay ispatı ağlarına dikkat çekti. Ancak bu tek başına Avalanche’ın popülerliğinin nedenini kanıtlamaz.

Avalanche, uygulamalar ve DeFi protokolleri barındırıyor, diğer ekosistemlerle bağlantılar geliştiriyordu. Yazar bunları olumlu unsurlar olarak görüyordu. Ethereum ile karşılaştırma ücretlere, güvenliğe, kullanıma ve ağ koşullarına bağlıdır; her alanda üstünlük veya bütün krizlere dayanma garantisi yoktur.

Daha fazla bilgi edinmek için Avalanche'a Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

15. Uniswap

Uniswap merkeziyetsiz takas protokolüdür; UNI onun yönetişim tokenıdır. Akıllı sözleşmeler ve likidite havuzları üzerinden, merkezi borsaya kote edilmemiş tokenların da alım satımına olanak verir. Her ERC-20 tokenı otomatik olarak ETH veya USDT ile değiştirilemez: uyumlu takas yolu ve yeterli likidite gerekir.

Kullanıcılar merkezi borsaya bakiye emanet etmeden cüzdanlarını bağlayabilir ve akıllı sözleşmelerle takasa izin verebilir. Ancak işlem sırasında tokenlar aktarılır; sözleşme, yetkilendirme, likidite ve fiyat riskleri sürer. Uniswap’ın yaygınlığı bunları ortadan kaldırmaz veya UNI’yi çöküşten korumaz.

Daha fazla bilgi edinmek için Uniswap'a Yatırım rehberimizi ziyaret edin.

Sonuç

Bu liste, 2022 koşullarında yapılmış bir editoryal değerlendirmedir. Topluluk, teknoloji, kullanım ve likidite projeleri karşılaştırmaya yardımcı olabilir, ancak hangilerinin krizden sağ çıkacağını veya değer kazanacağını kesinleştirmez. On beş varlığın hiçbiri kayba karşı bağışık değildir ve ağın çalışmaya devam etmesi iyi yatırım getirisiyle aynı şey değildir.