Wegovy ve obezite ilaçları: 2023 değerlendirmesi

Wegovy ve obezite ilaçları: 2023 değerlendirmesi

Yüksek satış hacmine ulaşan bir ilaç, büyük yıllık gelir sağlayabilir. Bu yazı semaglutidi ve rekabeti Ekim 2023 bağlamında ele alır; önemli yanlışları düzeltir ve sonraki gelişmeleri belirtir. Karşılaştırma için aktarılan tahminlerde kolesterol düşürücü statinler ABD’de yalnızca 10 milyar doların üzerindeki bir pazar ve küresel olarak 15 milyar dolar büyüklüğünde gösteriliyordu. Bunlar farklı dönem ve kaynaklara ait tahminlerdir, güncel pazar ölçümü değildir. Viagra da 1998 lansmanından sonra milyarlarca dolar gelir elde etti.

Ticari başarıya şu etkenler katkıda bulunabilir:

• Henüz ele alınmamış veya yetersiz tedavi edilen bir sağlık sorunu.
• Hastanın yaşam tarzını önemli ölçüde etkileyen ya da doğrudan hayatını tehdit eden bir sağlık sorunu.
• On milyonlarca insanın tedaviye ihtiyacı olduğu devasa bir pazar.
• Tablet veya enjeksiyon gibi görece kolay bir uygulama, yaygın kullanımı mümkün kılabilir.
• Tekrarlanan veya uzun süreli tedavi ihtiyacı düzenli satış sağlayabilir; bunu garanti etmez.
• Onaylanan hasta grubunda olumlu bir yarar-risk dengesi.

Yeni tedavilere ihtiyaç sürüyor; görünüşte açık olan tüm çözümler bulunmuş değildir. Temel biyolojik araştırmalar yeni tedavi yaklaşımları geliştirebilir. Semaglutid önemli bir ticari örnek oldu.

Kilo yönetiminde semaglutid

Novo Nordisk semaglutidi tip 2 diyabet dahil çeşitli kullanım alanları için geliştirdi. Ozempic ABD’de ilk kez 5 Aralık 2017’de onaylandı. Üretici (NVO) molekülü daha önce araştırmıştı. Semaglutid, iştah ve glukoz düzenlenmesi üzerinde etkili bir GLP-1 reseptör agonistidir. Ayrıntılar için Science Direct’te semaglutide hakkında bilimsel yayınların bir derlemesini okuyabilirsiniz.

Wegovy de semaglutid içerir ancak ayrı dozlaması ve onaylı endikasyonu vardır; yalnızca yeniden paketlenmiş Ozempic değildir. FDA, 4 Haziran 2021’de obezitesi olan veya fazla kiloya ek en az bir kiloyla ilişkili hastalığı bulunan yetişkinlerde, düşük kalorili beslenme ve hareketle birlikte uzun süreli kilo yönetimi için onayladı. İştahı azaltır ve mide boşalmasını yavaşlatır.

CDC’nin 2017–Mart 2020 ölçüm dönemine ait tahmininde ABD’li yetişkinlerin yüzde 41,9’unda obezite vardı; bu güncel oran değildir. Novo Nordisk, obeziteye ilişkin damgalamayı konu alan kampanyada Queen Latifah ile çalıştı. Elon Musk da Wegovy’yi istenmeyen kilolarını kaybetmek için bir yol olarak nitelendirdi.

Özgün yazı, Çin’deki hastanelerde semaglutide yönelik ilgiye ve endikasyon dışı kullanıma ilişkin bir haberi aktarıyordu. Bu haber, Wegovy markasının Çin’de 2023’te zaten onaylanıp satışa sunulduğunu göstermiyordu.

Habere göre farklı vücut ağırlıklarındaki genç kadınlar semaglutid almak için endokrinoloji bölümüne başvuruyordu.

Haberde görüşülen doktor, kendi hastanesindeki doz sayısının hazirandaki yüzün biraz üzerindeki düzeyden 1.500–2.000’e çıktığını söylüyordu. Diğer hastanelerle karşılaştırma haberin iddiasıydı; burada ayrıca doğrulanmış ulusal satış istatistiği değildir. Kaynak: Baiguan News

Walmart (WMT ) ABD yönetiminin bir yorumu da özgün yazıda ele alınıyordu: GLP-1 ilacı kullananların alışveriş sepetlerinde küçük bir fark görülmüştü. Bu, ilaçların tüketimdeki bütün değişimi açıkladığını kanıtlamaz; enflasyon ve alım gücü de etkilidir.
2023’te talep üretim kapasitesini aşıyordu. Etkinin korunması uzun süreli tedavi gerektirebilir ve bırakıldıktan sonra kilo geri alınabilir. Bu durum tekrarlanan satış yaratabilir ancak devamlılık, rekabet ve geri ödeme koşulları ticari sonucu etkiler.

2023’te ekonomik önem

Talep artarken Novo Nordisk üretimi artırdı; buna rağmen 2023’te tedarik sorunları tekrarlandı. Kıtlığın 2024’e uzayacağı beklentisi o döneme aitti; bugünkü bulunabilirliği açıklamaz.

Ocak 2023’te ABD’de ticari erişimin genişlemesiyle satışlar hızlandı; tedarik kısıtları büyümeyi sınırladı.

Kaynak: Novo Nordisk

2023’ün bazı dönemlerinde Novo Nordisk, piyasa değeriyle LVMH’yi geçerek Avrupa’nın en değerli borsa şirketi oldu. Bu tarihsel karşılaştırma hisse fiyatlarıyla değişir.

Danimarka ekonomisinde ilaç sektörünün ağırlığı büyüktü. Novo Nordisk’in piyasa değerini yıllık GSYİH ile karşılaştırmak, bir andaki varlık değerini yıllık üretim akışıyla karşılaştırır. Özgün yazıdaki yüzde 1,7 büyüme ve yüzde 0,3 daralma karşılaştırması 2023’ün ilk yarısında ilaç sektörü dahil ve hariç ekonomiye ilişkindi; yalnızca Novo Nordisk’i çıkaran bir hesap değildi.

2023’ün ilk çeyreğinde obezite tedavisi satışları sabit kurla yüzde 124, GLP-1 diyabet satışları yaklaşık yüzde 50 büyüdü. Bu rakamlar diyabet büyümesinin çoğunun endikasyon dışı kullanımdan kaynaklandığını göstermez. Endikasyon dışı reçeteleme, reçetesiz satış değildir.

Wegovy, Birleşik Krallık’ta 4 Eylül 2023’te ticari olarak piyasaya çıktı ve NHS kapsamında erişime açıldı; bu ilk ruhsat tarihi değildi. Uluslararası genişleme, Kuzey Amerika dışındaki satışlar için fırsat oluşturuyordu.

Kaynak: Novo Nordisk

Ekim 2023’te Novo Nordisk, sabit kurla yıllık satış büyümesi tahminini yüzde 27–33’ten yüzde 32–38’e; faaliyet kârı büyümesi tahminini yüzde 31–37’den yüzde 40–46’ya yükseltti. Bunlar tarihsel tahminlerdir.

Şirket, araştırma ve geliştirme portföyünde semaglutidin ek kullanım alanlarını, dozlarını ve kombinasyonlarını araştırıyordu.

Bu şunları içeriyor:

• Günde bir kez oral semaglutid: Rybelsus zaten onaylıydı, ek doz ve kullanım alanları araştırılıyordu.
• Ek endikasyonlar dahil haftada bir semaglutid.
• Amilin analoğu kagrilintidle haftalık kombinasyon: CagriSema.
• NASH, yeni adıyla MASH: fibrozis ve siroza ilerleyebilen inflamatuvar yağlı karaciğer hastalığı.
• Semaglutid ve insülin ikodek kombinasyonu IcoSema ile tip 2 diyabet tedavisi.

Tip 2 diyabet ve kronik böbrek hastalığındaki FLOW çalışması, önceden belirlenen etkinlik ölçütleri sağlandığı için Ekim 2023’te erken sonlandırıldı; başarısızlık veya güvenlik sorunu nedeniyle değil.

O dönemdeki portföy diyabet, NASH, kalp-damar hastalıkları ve nadir hastalıklara yönelik adaylar da içeriyordu.

2023 anlaşmalarının tutarları koşullu ödemeleri de içeriyordu: Inversago için 1,075 milyar dolara kadar, ocedurenon için 1,3 milyar dolara kadar, Life Edit’in ilk iki programının HER BİRİ için 335 milyon, sonraki beş programın HER BİRİ için 250 milyon dolara kadar kilometre taşı ödemesi; diğer ödemeler ve royalty ayrıca; Aspect için başlangıçta avans, araştırma finansmanı ve dönüştürülebilir senet olarak 75 milyon dolar, en fazla dört ürünün HER BİRİ için 650 milyon dolara kadar ödeme ve royalty. Konu tam organlar değil, biyobaskılı doku tedavileriydi.

Rakipler

İlaç dünyasının ultra rekabetçi ortamında, böyle bir başarı diğer tüm ilaç şirketlerinin dikkatini çekmekten kaçınamaz.

1. Eli Lilly and Company

LLY Fiyat Grafiği

Novo Nordisk GLP-1 tedavilerinde öncü şirketlerdendi. Büyük diyabet ilacı üreticisi Eli Lilly önemli bir rakip oldu.

Eli Lilly’nin tirzepatid molekülü ABD’de tip 2 diyabet için Mounjaro markasıyla satılıyordu (Tirzepatide). Farklı çalışmalardaki sonuçlar Wegovy’ye karşı doğrudan karşılaştırmalı çalışma olarak değerlendirilemez. SURMOUNT-2’de tip 2 diyabetli katılımcılarda en yüksek dozla 72 haftada etkinlik analizine göre ortalama yüzde 15,7 kilo kaybı görüldü. Diyabetsiz SURMOUNT-1’de aynı analiz yaklaşımıyla yüzde 22,5’e varan sonuç elde edildi. Hasta grupları ve analiz yöntemleri önemlidir.

Tirzepatid GLP-1 ve GIP reseptörlerini aktive eder. GIP, glukoza bağımlı insülinotropik polipeptittir. Mekanizma tek başına diğer ilaçlardan üstünlüğü kanıtlamaz.

Ekim 2023’te tirzepatid kilo yönetimi için inceleniyordu. FDA bu kullanımı 8 Kasım 2023’te Zepbound markasıyla onayladı; Mounjaro ABD’de diyabet markasıydı. UBS’nin yıllık satışın 25 milyar doları aşabileceğine ilişkin görüşü gerçekleşmiş gelir değil, analist tahminiydi.

Tarihsel portföy, farklı hasta grupları ve tamamlanma tarihleri olan ek çalışmalar içeriyordu; bu tarihler yeni onay garantisi değildi.

2023’te orforglipron faz 3, retatrutid faz 2 geliştirmesindeydi. Retatrutid GLP-1, GIP ve glukagon reseptörlerini aktive eder. Partner Innovent’in mazdutidi Çin’de 2023’te zaten faz 3’e ulaşmıştı; yalnızca faz 1’de değildi. Başka erken programlar amilin mekanizmalarını araştırıyordu.

Lilly’nin Alzheimer, Parkinson, kanser ve immünoloji dahil farklı alanlarda araştırma portföyü vardı.

Novo Nordisk ve Lilly önde gelen şirketlerdi; kalıcı bir ikili hâkimiyet veya gelecekteki pazar payları kesinleşmiş değildi.

2. Amgen Inc.

AMGN Fiyat Grafiği

Biyoteknoloji devi Amgen (AMGN ), “5 En İyi Biyoteknoloji Hissesi (Mayıs 2023)” incelememizde yer almıştı. Geniş portföyünün yanında metabolizma ve obezite tedavileri de geliştiriyordu.

AMG 133, sonraki adıyla MariTide, GLP-1 reseptörünü aktive ederken GIP reseptörünü bloke eder. İki reseptörü birden aktive etmez. GIP, glukoza bağımlı insülinotropik polipeptidi ifade eder.

Uzun yarı ömür, Wegovy’nin haftalık dozlamasına karşı dört haftada bir dozlama araştırılmasını mümkün kılıyordu; bu tek başına üstün etki veya güvenlik kanıtı değildir. Aralık 2022’de açıklanan faz 1 verilerinde en yüksek doz grubunda üç aylık dozdan sonra 85. günde ortalama yüzde 14,5 kilo kaybı görüldü. Faz 2 çalışması Ağustos 2023’te hasta alımını sürdürüyordu.

AMG 133 anlatılan dönemde faz 2’deydi. Amgen’in geniş faaliyetleri tek programa bağımlılığını azaltıyordu. 20 milyar dolar rakamı varsayımsal yıllık satış senaryosuydu; ilaç fiyatı veya garanti edilmiş gelir değildi.

3. Altimmune, Inc.

ALT Fiyat Grafiği

Altimmune 2023’te pemvidutidi faz 2’de araştırıyordu. Molekül GLP-1 ve glukagon reseptörlerini aktive eder. Önerilen metabolik etkiler, egzersizin yerini aldığının kanıtı değildir.

Kaynak: Altimmune

O dönemdeki plana göre obezite faz 2 sonuçları 2023’ün son çeyreğinde bekleniyordu. Pemvidutid, fibrozis ve siroza ilerleyebilen inflamatuvar yağlı karaciğer hastalığı NASH için de araştırılıyordu.

HepTcell 2023’te zaten faz 2’deydi ve kronik hepatit B’ye yönelik bir immünoterapi adayıydı. Program 2024’te durduruldu. Dünya çapında 300 milyon, AB ve ABD’de 15 milyon, Çin’de 87 milyon rakamları özgün yazının tarihsel epidemiyolojik tahminleriydi, güncel hasta sayıları değildir.

Kaynak: Altimmune

Altimmune’un geliştirmesi onaylı ürünlerden daha erken aşamadaydı. Piyasa değeri karşılaştırması ve 50 milyar dolarlık pazar öngörüsü tarihsel tahminlerdi; başarılı ürün olasılığı kesin değer artışı anlamına gelmez.

Faz 1; güvenlik, tolerabilite, ilacın vücutta işlenmesi ve bazen erken etkileri inceler. Erken kilo kaybı sonuçları ruhsat veya geliştirme başarısı anlamına gelmez.

Özgün yazı Mart 2023 tolerabilite verilerine ilişkin hayal kırıklığını ve yaklaşık yüzde 50 tarihsel hisse düşüşünü aktarıyordu. Ayrı çalışmalar, bulantının Wegovy’den daha kötü olduğunu kanıtlamaz.

2022 net zararı yaklaşık 84,7 milyon dolardı. Haziran 2023 sonunda nakit, nakit benzerleri ve kısa vadeli yatırımlar toplamı yaklaşık 160 milyon dolardı; tamamı nakit değildi. Geliştirmeyi sürdürmek ek sermaye gerektirebilirdi.

4. Sosei Heptares / Pfizer

PFE Fiyat Grafiği

Pfizer (PFE ) Japon Sosei Heptares ile lotiglipron (PF-07081532) adlı GLP-1 agonisti için çalışmıştı. Ancak Pfizer, karaciğer transaminazlarının yükselmesinin ardından 26 Haziran 2023’te geliştirmeyi durdurdu. Bu nedenle program Ekim 2023’te aktif bir faz 2 yatırım konusu değildi.

Sosei, G-proteinine bağlı reseptörlere odaklanan bilgisayar ve yapı temelli ilaç keşfini kullanıyordu. Özgün metindeki yüzde 27 pazar ve yaklaşık 400 reseptörün yüzde 56’sı rakamları, tanımlara bağlı tarihsel tahminlerdir. İlaç hedeflenmemiş reseptör, tedavisiz hasta demek değildir.

Lotiglipron durdurulduğu için 1–10 milyar dolar satış ve Sosei piyasa değerinin yüzde 10–100’ü kadar royalty senaryosunun bu program için dayanağı kalmamıştı.

Pfizer 2023’te danuglipronu da araştırıyordu; ancak olası ilaç kaynaklı karaciğer hasarı sonrasında 14 Nisan 2025’te bu programı da sonlandırdı.

Sosei’nin tarihsel portföyünde Genentech ve AbbVie (ABBV ) yanında GSK, Lilly, Neurocrine ve başka partnerler bulunuyordu. Özgün yazı üç şirket içi preklinik programdan söz ediyordu: solid tümörler, şizofreni/psikoz ve inflamatuvar bağırsak hastalığı. Bunlar güncel onaylı ürün sayıları değildir.

Nisan 2024’te Nxera Pharma adını alan Sosei’nin 2022 geliri 15,569 milyar YEN, şirketin çevrimiyle yaklaşık 118,6 milyon dolardı. Ar-Ge gideri 7,454 milyar YEN, yaklaşık 56,8 milyon dolardı; milyarlarca dolar değildi. Faaliyet kârı 3,436 milyar yen, net kârı 382 milyon yendi.

Kaynak: Sosei Heptares
Tarihsel sonuçlar finansmanı aydınlatır; Sosei/Nxera’nın Altimmune’dan genel olarak daha güvenli yatırım olduğunu göstermez. Geliştirme riski, sermaye ihtiyacı ve partner kararları ayrı değerlendirilmelidir.

5. Structure Therapeutics Inc.

GPCR Fiyat Grafiği

Structure Therapeutics Şubat 2023’te halka açıldı. Şirket (GPCR ) o dönemde oral GLP-1 agonisti GSBR-1290’ı geliştiriyordu. Faz 1b dozlaması Mart 2023’te tamamlandı; faz 1b ve 2a sonuçları yılın ikinci yarısında bekleniyordu. Erken kombinasyon programları da vardı. Şanghay ve San Francisco’da faaliyet gösteriyordu.

2023 değerlendirmesinde şirket Sosei gibi GPCR hedeflerine odaklanıyordu, yeni ilaç adaylarını bulmak için yapı analizi ve yapay zeka + makine öğrenimini (ML) kullanıyor.

Kaynak: Structure Therapeutics

Tarihsel portföyde kalp ve akciğer hastalıklarına yönelik adaylar da vardı.

Kaynak: Structure Therapeutics

Halka arz yaklaşık 185,3 milyon dolar brüt, 166,7 milyon dolar net kaynak sağladı. 28 Şubat 2023’te nakit, nakit benzerleri ve kısa vadeli yatırımlar toplamı 249,4 milyon dolardı. 2022 net zararı 51,3 milyon dolardı. Bu kaynaklar finansman alanı sağladı; ek sermayeye gerek olmayacağını garanti etmedi.

Özgün yazı, erken GSBR-1290 verileri sonrasında Eylül sonu–Ekim başı 2023 civarında hisse fiyatının neredeyse ikiye katlandığını aktarıyordu; geçmiş fiyat hareketleri getiri garantisi değildir.

Yan etkiler ve onaylı kullanım

İlaçların yararları yanında yan etkileri ve kontrendikasyonları olabilir. Denge ilaca, hastaya ve kullanım alanına bağlıdır.

Wegovy’nin riskleri arasında bazen ağır sindirim sistemi belirtileri, pankreatit, safra kesesi sorunları ve sıvı kaybına bağlı böbrek sorunları bulunur. ABD’deki tiroid C-hücresi tümörü uyarısı kemirgen çalışmalarına dayanır; insanlardaki etkisi bilinmiyor. Endikasyon yalnızca ağır obeziteyle sınırlı değildir; belirli ek hastalıkları olan fazla kilolu hastaları da kapsar. Uygunluk ve kullanım yetkili reçeteleyiciyle değerlendirilmelidir.

Rakip ilaçların riskleri kısmen benzer olabilir ancak otomatik olarak aynı değildir. Ruhsat, tanımlanan hasta grubu ve endikasyondaki olumlu yarar-risk dengesini ifade eder; her kilo verme kullanımının güvenli olduğunu değil.

Bağımlılık araştırmaları

2023’te hayvan çalışmaları ve kişisel anlatılar vardı; bunlar bütün bağımlılıkların tedavisini göstermiyordu. Daha sonra, 2025 ve 2026’da alkol kullanım bozukluğu dahil alanlarda küçük randomize insan çalışmaları yayımlandı.

Araştırma belirli bozuklukları ve sonuç ölçütlerini kapsar, “TÜM bağımlılıkları” değil. Hayvan çalışmalarında alkolle ilişkili davranış değişiklikleri görüldü. 2025’te yayımlanan 48 katılımcılı faz 2 çalışmada alkol tüketimi ve isteğin bazı ölçütlerinde iyileşme saptandı; ek doğrulama gerekir.

Kullanıcılar ayrıca tırnak yeme, dürtüsel alışveriş, aşırı yeme, alkol tüketimi veya sigara kullanımının azaldığını bildirdi. Bu anlatılar bütün bu etkiler için kontrollü kanıt değildir.

İlgili klinik çalışmalar özgün yazının döneminde zaten başlamıştı. Sonraki bulgular otomatik olarak bağımlılık endikasyonu onayı veya mevcut tedavilerin yerini alma anlamına gelmez.

Yatırımcılar için alan belirsizdir. Endikasyon dışı reçeteleme, o kullanım için onay değildir; reçetesiz satışla da karıştırılmamalıdır. Anlatılar ve erken çalışmalar kesin talep veya gelir artışı tahminlerini haklı çıkarmaz.