Bankacılık Sorunu mu Yoksa Daha Ciddi Bir Şey mi?

2008 finans krizinin ardından gelen düzenleyici reformlar, bankacılığa yeni bir dayanıklılık kazandırmak amacıyla tasarlandı.

Kesinlikle sektörün daha istikrarlı bir seyir izlemesinde bir rol oynamış olsalar da, son zamanlarda Silicon Valley Bank (SVB) ve Credit Suisse’ in çöküşleri göstermiştir ki küresel bankacılık sistemi hâlâ içsel bir kırılganlık barındırıyor.

Piyasa endişesi, Euro Stoxx Bankalar endeksinin dört yıllık en düşük seviyeye düşmesi, kredi temerrüt takaslarının sayısındaki artış ve büyük bankalar Barclays, Deutsche Bank (DB ) ve Societe Generale’in yaşadığı büyük değer kaybıyla kesinlikle yansıtıldı.

If that weren’t enough, we didn’t have to wait long for another shock, the sharp fall in First Republic shares, down 40% in a day, the consequent frantic measures to keep the bank afloat, followed by its seizure and subsequent sell‑off to J.P. Morgan, to reinforce the fact that all is not well in the world banking.

Sorun mu? Yoksa daha kötü bir şey mi?

Peki, bunlar sadece bankacılık sürecindeki geçici dalgalanmalar mı yoksa daha ciddi bir şeyin kanıtı mı?

Görünüşe göre, bankalar son zamanlarda daha iyi bir performans sergiliyor. Bu elbette iyi bir şey. Ancak gerçek şu ki, çoğu banka yeterli özsermaye getirisi (ROE) üretmiyor ve bir süredir de üretmiyordu.

2022’de, ekonomik koşullar aşırı zorlayıcı olmadığında bile, bir Avrupa bankasının ortalama ROE’si sadece %6-7 idi; bu, sermaye maliyetini karşılamak için gereken %9-11’in oldukça altında.

Bu durumun bu denli sürekliliği, düşük faiz oranları ve yavaş ekonomik büyüme ortamının devam ettiği sürece bankaların sürdürülebilir kar üretemeyecekleri varsayımını içeren bir zihniyetin oluşmasına yol açtı.

Peki, bu algılanan bilgelik gerçekten doğru mu?

Belki bu hipotezi, Avusturya’da Bawag ve Almanya’da OLB olmak üzere, kârlılığın geleneksel olarak düşük olduğu son derece rekabetçi pazarlarda rakiplerini önemli ölçüde geride bırakan iki banka üzerinden test edebiliriz.

Yine de, 2022’de Bawag ve OLB’nin maliyet-gelir oranları sırasıyla %35,9 ve %42,3 idi; bu, o yılın ilk yarısında Avrupa ortalaması olan %59,7’den çok daha iyi rakamlar. Peki, bu ‘aykırı’ bankalar neyi farklı yapıyor?

Başarı İçin Bir Tarif

Belki de en çarpıcı olanı, günlük operasyonlarının sağlam, güvenilir bir yönetimle desteklenmesidir. Başka bir deyişle, bankacılığın temelini iyi yapıyorlar. SVB’nin çöküşünün başlıca nedenlerinden biri, faiz riski kontrolündeki yetersizliğiydi.

Ayrıca, her kitleye her şeyi sunmaya çalışmak yerine güçlü oldukları alanlara odaklanıyorlar. Farklı risk ve getiri profillerine sahip birçok iş hattını dengeleyen ‘evrensel’ bir model uygulayan bankalar, kârsız ürün ve hizmetleri desteklemek için ‘çapa’ ürün ve hizmetlerini kullanmanın giderek daha maliyetli ve karmaşık hale gelmesi nedeniyle zorlanacaktır.

Bu aynı zamanda, rakiplerinizden başarılı bir şekilde ayrışmak için gereken benzersiz değer önerisini oluşturmanın yolu da değildir.

Dolayısıyla, burada alınacak ders, önce yatırım, özel, ticari ya da başka bir alanda temel yetkinliklerinizi belirlemek ve ardından bunları hedef kitlenize sunmaya odaklanmaktır. Bu, ‘fırsatçı’ ve ölçek dışı iş hatlarını ortadan kaldırmak anlamına gelir; çünkü bunların düşük performansı sizi aşağı çekecektir. Ancak o zaman uzun vadeli, sürdürülebilir bir rekabet avantajı sağlayacak ürün ve hizmet tekliflerine odaklanabilirsiniz.

Ancak bunun sadece kozmetik bir kesintiyle sınırlı kalmayıp daha fazlasını gerektirebileceğinin farkında olun.

Köklü Değişim Gerekiyor

Elbette, ne yapmanız gerektiğini bilmek, bunu uygulamıyorsanız anlamsızdır. Ne yazık ki, daha dayanıklı ve kârlı kuruluşlar haline gelmek için gerekli olumlu değişiklikleri yapma konusunda çok az banka yeterince proaktif. Gerçek şu ki, mevcut duruma tutunmak çok daha kolaydır; aşırı maliyet, karmaşıklık ve hızlı, köklü bir değişime girişmenin riskini gerekçe göstererek durgunluğu haklı çıkarmak, tam da ihtiyaç duyulan şey olmasına rağmen.

Ancak, özellikle merkez bankaları enflasyonla mücadele amacıyla faizlerde daha agresif bir tutum sergilemeye devam ederse, bankaların yapması gereken budur. Bu ek baskı, daha fazla varlık balonunun patlamasına yol açarak daha çok bankayı savunmasız bırakacak ve SVB’nin çöküşü, Credit Suisse’in acil birleşmesi ve First Republic’ın çöküşüyle zaten oluşmuş güven kaybına daha da katkıda bulunacaktır.

Ve bankaların kişisel ve ticari finansmanın temel kaynağı olarak önemini göz önünde bulundurarak, kolektif olarak düzeni sağlamaları, gerçek ekonomiyi desteklemeleri ve yatırımcıların şiddetle aradığı hissedar değerini yaratmaları gerektiği, sermayeyi ticaret faaliyetlerine yönlendirmek yerine, odaklanmaları zorunludur. Bu, henüz tam olarak öğrenilmemiş bir derstir.