Οι δυνατότητες των NFT πέρα από την τέχνη και τα συλλεκτικά αντικείμενα

Η κατάρρευση του FTX και η παρατεταμένη πτώση της αγοράς κρυπτονομισμάτων κλόνισαν την εμπιστοσύνη το 2022. Το αρχικό άρθρο ανέφερε απώλεια άνω των 200 δισ. δολαρίων από τη συνολική αγοραία αξία μέσα σε λίγες ημέρες και πίεση ρευστότητας σε ανταλλακτήρια. Η μείωση της κεφαλαιοποίησης δεν ταυτίζεται με ποσό μετρητών που αποσύρθηκε.

Η αναταραχή επιβάρυνε και την αγορά NFT. Το άρθρο παρέπεμπε σε ιστορική μέτρηση που ανέφερε πτώση του όγκου συναλλαγών κατά 97% το 2022. Το ποσοστό αφορά τη συγκεκριμένη μέτρηση, όχι απόδειξη ότι όλες οι επιχειρήσεις εγκατέλειψαν την τεχνολογία. Ο συντάκτης υποστήριζε το 2023 ότι οι εταιρείες θα έπρεπε να εξετάσουν πιθανές χρήσεις πέρα από τη βραχυπρόθεσμη κερδοσκοπία.

Η εξέλιξη μέχρι τότε: μόδα, τέχνη και συλλεκτικά αντικείμενα

Τα NFT είχαν ήδη εφαρμογές σε παιχνίδια, τέχνη και συλλεκτικά αντικείμενα. Το 2021 έγιναν ευρύτερα γνωστά όταν ο ψηφιακός καλλιτέχνης Beeple πούλησε το έργο «Everydays: The First 5000 Days» μέσω της Christie’s στις 11 Μαρτίου 2021 έναντι περίπου 69,3 εκατ. δολαρίων.

Το αρχικό άρθρο παρέθετε για τον Φεβρουάριο 2022 όγκο 247 εκατ. δολαρίων, χωρίς να αποσαφηνίζει εδώ την περίοδο και την κάλυψη της μέτρησης. Το ποσό δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επιβεβαιωμένο μηνιαίο ρεκόρ ολόκληρης της αγοράς ούτε να συγκρίνεται άμεσα με διαφορετικά σύνολα δεδομένων. Οι Starbucks, Gucci και Adidas (SBUX ) είχαν ανακοινώσει πρωτοβουλίες σχετικές με ψηφιακά συλλεκτικά αντικείμενα. Το άρθρο του 2023 ανέφερε επίσης νέα εγχειρήματα σε τομείς όπως η άσκηση, οι τέχνες και ακόμη κοινωνικές και περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες. Ο συντάκτης θεωρούσε ότι η ψηφιακή αναπαράσταση δικαιωμάτων μέσω token μπορούσε να προσφέρει οφέλη σε πραγματικά περιουσιακά στοιχεία και στις αντίστοιχες αγορές. Η αποδοτικότερη καταγραφή και μεταβίβαση εξαρτώνται από τον σχεδιασμό και το νομικό πλαίσιο· ένα token δεν εξαλείφει από μόνο του την απάτη.

Μια πιθανή χρήση είναι τα εισιτήρια NFT. Το token μπορεί να έχει μοναδικό αναγνωριστικό και προγραμματισμένους περιορισμούς μεταβίβασης, αλλά αυτό δεν εμποδίζει αυτόματα την αντιγραφή μιας εικόνας εισιτηρίου. Ούτε εγγυάται συγκεκριμένη τιμή μεταπώλησης σε κάθε εξωτερική συναλλαγή. Απαιτούνται έλεγχοι εγκυρότητας, εξαργύρωσης και εφαρμογής των κανόνων.

Οι εταιρείες μπορούν επίσης να συνδυάσουν ψηφιακά δικαιώματα με τεχνητή νοημοσύνη και εικονική πραγματικότητα για πιο εξατομικευμένες εμπειρίες. Η προσαρμογή των πραγματικών προϊόντων και υπηρεσιών χρειάζεται να συμβαδίζει με την ψηφιακή αναπαράστασή τους. Αυτή είναι μια επιχειρηματική δυνατότητα, όχι εγγύηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος.

Το ενδιαφέρον των θεσμικών επενδυτών

Για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχει σημασία η ακριβής και γρήγορη επεξεργασία πληροφοριών, η εκτέλεση συναλλαγών και ο διακανονισμός τους. Πρόκειται για διαφορετικά στάδια. Η αυτοματοποίηση της διαπραγμάτευσης δεν συνεπάγεται ότι ο τελικός διακανονισμός γίνεται αμέσως.

Τράπεζες και κεντρικές τράπεζες εξετάζουν την ψηφιακή αναπαράσταση χρηματοοικονομικών απαιτήσεων μέσω token για λειτουργική αποδοτικότητα. Αυτή η χρήση δεν απαιτεί συμμετοχή σε εικονικούς κόσμους και δεν σημαίνει ότι κάθε ψηφιακό ομόλογο είναι συλλεκτικό NFT.

Η δυνατότητα των συμμετεχόντων να χρησιμοποιούν κοινή υποδομή και συνεπή δεδομένα μπορεί να μειώσει το κόστος συμφωνίας αρχείων και ορισμένες αστοχίες διακανονισμού, βελτιώνοντας τη διαφάνεια και τη λειτουργική αποδοτικότητα. Η αυξημένη ρευστότητα δεν προκύπτει αυτόματα και χρειάζεται κατάλληλος σχεδιασμός.

Στον θεσμικό χώρο, χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν τα ψηφιακά ομόλογα. Στο Project Venus του Νοεμβρίου 2022 συμμετείχαν οι κεντρικές τράπεζες της Γαλλίας και του Λουξεμβούργου παρέχοντας πειραματική αναπαράσταση χρήματος κεντρικής τράπεζας. Εκδότης του διετούς ομολόγου των 100 εκατ. ευρώ ήταν η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, όχι οι δύο χώρες. Οι επενδυτές πλήρωσαν με συμβατικό χρήμα, ενώ οι ανάδοχοι χρησιμοποίησαν τα πειραματικά ψηφιακά χρήματα για τον διακανονισμό με τον εκδότη. Τον ίδιο μήνα η UBS ανακοίνωσε ψηφιακό ομόλογο 375 εκατ. ελβετικών φράγκων, με πρόσβαση και μέσω συμβατικών υποδομών. Η έκδοση είχε διπλή εισαγωγή στα SDX και SIX Swiss Exchange. Ο ισχυρισμός περί πρωτιάς αφορούσε το συγκεκριμένο μοντέλο δημόσιου ομολόγου και πρόσβασης, όχι κάθε προηγούμενο ψηφιακό ομόλογο.

Προκλήσεις και ο ρόλος της τεχνολογίας

Τα ιδρύματα εξετάζουν τον ατομικό διακανονισμό, όπου τα συνδεδεμένα σκέλη μιας συναλλαγής ολοκληρώνονται μαζί ή δεν ολοκληρώνεται κανένα. Έτσι μπορεί να περιοριστεί ο κίνδυνος να παραδοθεί ένα στοιχείο χωρίς το αντίστοιχο αντάλλαγμα. Ωστόσο, μπορεί να αυξηθούν οι ανάγκες προχρηματοδότησης και παραμένουν νομικές και τεχνικές απαιτήσεις.

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν λύνει μόνη της όλες τις προκλήσεις. Η στρατηγική ψηφιοποίησης πρέπει να εξετάζει αυτοματοποίηση, διαλειτουργικότητα, προστασία δεδομένων, διακυβέρνηση και το κόστος ενσωμάτωσης στις υπάρχουσες υποδομές.

Ένα κοινό ψηφιακό μητρώο μπορεί να περιορίσει επαναλαμβανόμενες εργασίες και να διευκολύνει τη μεταβίβαση τεκμηριωμένων δικαιωμάτων. Η μεταβίβαση token, όμως, δεν εγγυάται αυτομάτως νόμιμη κυριότητα σε πραγματικό περιουσιακό στοιχείο, επαρκή χρηματοδότηση ή κατάργηση όλων των χειροκίνητων ελέγχων. Απαιτείται αξιόπιστη σύνδεση με τα πραγματικά δεδομένα και τους συμβατικούς όρους.

Στις ΗΠΑ και στον Καναδά, η μετάβαση για πολλές συναλλαγές τίτλων ήταν από διακανονισμό σε δύο εργάσιμες ημέρες (T+2) σε μία (T+1), με εφαρμογή τον Μάιο 2024. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν ήδη το 2023 καθολικός διακανονισμός σε πραγματικό χρόνο ούτε απαιτούσε από μόνη της NFT.

Πλησιάζει μια «στιγμή ChatGPT» για την ψηφιακή αναπαράσταση περιουσιακών στοιχείων;

Κατά την εκτίμηση του συντάκτη το 2023, η μαζική υιοθέτηση δεν είχε ακόμη επιτευχθεί. Πέρα από τις πιθανές βελτιώσεις, υπήρχαν ζητήματα επαλήθευσης περιουσιακών στοιχείων, απάτης, ασφάλειας και εμπειρίας χρήστη. Η δημιουργία ή έκδοση NFT λέγεται minting και δεν είναι το ίδιο με εξόρυξη. Η μοναδικότητα του token δεν εγγυάται την αυθεντικότητα του συνδεδεμένου έργου ή των δικαιωμάτων.

Ο συντάκτης θεωρούσε ότι η τεχνολογία μπορούσε να αλλάξει επιχειρηματικές διαδικασίες, χωρίς να προβλέπει άμεση μαζική αποδοχή. Η «στιγμή ChatGPT» και η «άνοιξη της αγοράς κρυπτονομισμάτων» ήταν μεταφορές για πιθανή αύξηση ενδιαφέροντος, όχι διαπιστωμένα αποτελέσματα ή εγγυήσεις.