Κβαντικός κίνδυνος στα κρυπτονομίσματα: είναι νωρίς για πανικό

Όταν η ερευνητική ομάδα κβαντικών υπολογιστών της Google δημοσίευσε τον Μάρτιο μια μελέτη που αναθεωρούσε τις εκτιμήσεις για τους απαιτούμενους πόρους ώστε να παραβιαστεί η κρυπτογραφία ελλειπτικών καμπυλών, ο κλάδος των κρυπτονομισμάτων αντέδρασε μάλλον υπερβολικά. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να κάνει λόγο για το τέλος του Bitcoin.

Παλαιότερες εκτιμήσεις κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι για να παραβιαστεί η κρυπτογραφία ελλειπτικών καμπυλών 256 bit με τον αλγόριθμο του Shor θα χρειάζονταν δεκάδες χιλιάδες λογικά qubit. Η ομάδα της Google, όμως, μείωσε τον αριθμό αυτό σε λιγότερα από 1.200 λογικά qubit — μείωση κατά 20 φορές στο εκτιμώμενο κόστος της επίθεσης.

Τώρα που η επίθεση είναι θεωρητικά φθηνότερη, τι σημαίνει αυτό για τα Bitcoin στο πορτοφόλι σας σε μία δεκαετία; Άλλωστε, κανένας κβαντικός υπολογιστής στη Γη δεν πλησιάζει καν τη δυνατότητα να διατηρήσει σε λειτουργία 1.200 λογικά qubit με ανεκτικότητα σε σφάλματα.

Δεν θέλω να μοιάσω με τον κύριο που δήλωσε ότι ο άνθρωπος δεν θα πετάξει ούτε σε ένα εκατομμύριο χρόνια, μόλις 9 ημέρες προτού απογειωθούν οι αδελφοί Ράιτ· όμως, για να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο, θα χρειάζονταν τεχνολογικά άλματα σαν κι αυτά που βλέπουμε στην τρίτη πράξη ταινιών επιστημονικής φαντασίας.

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι το τεχνολογικό άλμα είναι κοντά. Για όποιον διατηρεί περιουσιακά στοιχεία σε blockchain που ασφαλίζεται με κρυπτογραφία ελλειπτικών καμπυλών, το μόνο ερώτημα είναι: πόσος χρόνος μάς απομένει;

Κατά τη γνώμη μου, αυτός είναι ο πιο χρήσιμος τρόπος να σκεφτούμε το πρόβλημα: όχι αν οι κβαντικοί υπολογιστές θα καταφέρουν τελικά να παραβιάσουν τη σημερινή κρυπτογραφία, αλλά αν ο κλάδος μπορεί να μεταβεί σε νέα συστήματα πριν αυτό καταστεί δυνατό.

Δεν κινδυνεύουν όλα τα κρυπτονομίσματα

Ο αλγόριθμος του Shor ανακτά ένα ιδιωτικό κλειδί από το αντίστοιχο δημόσιο. Αν το δημόσιο κλειδί δεν έχει εκτεθεί στο blockchain, ο αλγόριθμος δεν έχει τίποτα να αξιοποιήσει.

Οι περισσότεροι σύγχρονοι τύποι διευθύνσεων Bitcoin κρατούν κρυφό το δημόσιο κλειδί μέχρι να δαπανηθούν τα κεφάλαια. Οι P2PKH και P2WPKH κατακερματίζουν το κλειδί, ενώ οι P2PK και Taproot το αποκαλύπτουν αμέσως. Ο κίνδυνος συγκεντρώνεται στις διευθύνσεις των οποίων το κλειδί έχει ήδη αποκαλυφθεί σε προηγούμενη συναλλαγή.

Η ανάλυση δεδομένων στο blockchain δείχνει ότι έχουν εκτεθεί τα δημόσια κλειδιά για πάνω από το 34% όλων των Bitcoin που βρίσκονται σε κυκλοφορία. Πρόκειται για περίπου 1,7 εκατομμύρια BTC σε περίπου 20.000 εκτεθειμένα κλειδιά που βρίσκονται σε παλαιού τύπου διευθύνσεις.

Το Ethereum αντιμετωπίζει μια ευρύτερη εκδοχή του ίδιου προβλήματος. Κάθε εξωτερικά ελεγχόμενος λογαριασμός που έχει υπογράψει ποτέ συναλλαγή έχει αποκαλύψει αρκετές πληροφορίες ώστε να μπορεί να ανακτηθεί το δημόσιο κλειδί του. Πέρα από τους μεμονωμένους λογαριασμούς, οι υπογραφές BLS των επικυρωτών, οι δεσμεύσεις KZG και ορισμένα συστήματα αποδείξεων μηδενικής γνώσης βασίζονται επίσης σε κρυπτογραφία που θα μπορούσε να παραβιάσει ένας αρκετά ισχυρός κβαντικός υπολογιστής.

Η μετάβαση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη

Οι κβαντικοί υπολογιστές απειλούν την κρυπτογραφία RSA και ελλειπτικών καμπυλών στους τομείς των τραπεζών, των κυβερνητικών υποδομών δημόσιου κλειδιού (PKI) και των ασφαλών επικοινωνιών. Επομένως, τα blockchain αποτελούν απλώς μέρος μιας πολύ ευρύτερης μετάβασης.

Τον Αύγουστο του 2024, το NIST οριστικοποίησε τα τρία πρώτα πρότυπα μετακβαντικής κρυπτογραφίας: το ML-KEM για την καθιέρωση κλειδιών και τα ML-DSA και SLH-DSA για τις ψηφιακές υπογραφές. Στον χώρο των blockchain, το Bitcoin διαθέτει το BIP-360, το οποίο ενσωματώθηκε στο επίσημο αποθετήριο τον Φεβρουάριο του 2026. Η πρόταση αυτή εξάλειψε την ανάγκη να εκτίθεται στο blockchain ένα κλασικό δημόσιο κλειδί.

Η ομάδα Protocol του Ethereum στοχεύει στη δημιουργία ενός ανθεκτικού στους κβαντικούς υπολογιστές βασικού επιπέδου έως τον Δεκέμβριο του 2029, καλύπτοντας την εκτέλεση, τη συναίνεση και τα δεδομένα.

Για να υλοποιηθεί αυτό, θα χρειαστούν πέντε hard fork, με απόσταση περίπου επτά μηνών μεταξύ τους.

Τα χρονοδιαγράμματα αυτά δεν αφορούν μόνο τον κλάδο των κρυπτονομισμάτων. Η Google έχει θέσει ως εσωτερικό στόχο το 2029 για την ολοκλήρωση της δικής της μετάβασης στη μετακβαντική κρυπτογραφία, ενώ το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου έχει θέσει ως στόχο την ολοκλήρωση έως το 2035. Επομένως, τα δίκτυα blockchain μεταβαίνουν στο πλαίσιο μιας πολύ ευρύτερης κρυπτογραφικής αλλαγής, αντί να αντιδρούν σε μια απειλή που αφορά αποκλειστικά τα κρυπτονομίσματα.

Οι υπολογισμοί του χρονοδιαγράμματος

Έκθεση της Citigroup που δημοσιεύτηκε νωρίτερα φέτος εκτίμησε σε 19%–34% την πιθανότητα να εμφανιστεί έως το 2034 ένας κβαντικός υπολογιστής ικανός να παραβιάσει την κρυπτογραφία.

Τα σχέδια μετάβασης των περισσότερων blockchain προβλέπουν ολοκλήρωση πριν από το 2034, οπότε προς το παρόν η κούρσα ευνοεί όσους αμύνονται.

Πιστεύω ότι εδώ ο σημερινός πανικός του κλάδου των κρυπτονομισμάτων βασίζεται σε λάθος χρονοδιάγραμμα. Η κβαντική απειλή είναι πραγματική, αλλά η κρίσιμη προθεσμία δεν είναι η ημέρα που θα τεθεί σε λειτουργία ένας κβαντικός υπολογιστής. Είναι η προθεσμία για τη μεταφορά των ευάλωτων περιουσιακών στοιχείων και υποδομών πριν από την εμφάνισή του.

Η μόνη ανησυχία αυτή τη στιγμή είναι το παραθυράκι «συλλογή τώρα, αποκρυπτογράφηση αργότερα». Ένας επιτιθέμενος μπορεί να καταγράψει σήμερα τα εκτεθειμένα δημόσια κλειδιά και να επιχειρήσει να ανακτήσει τα αντίστοιχα ιδιωτικά κλειδιά μόλις υπάρξει κατάλληλος υπολογιστής.

Γι’ αυτό ο σχεδιασμός της μετάβασης δεν μπορεί να περιμένει την εμφάνιση κβαντικών υπολογιστών. Όταν εμφανιστούν, κάθε εκτεθειμένο κλειδί θα βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο.

Τι μπορούμε να κάνουμε τώρα

Για τους περισσότερους χρήστες σήμερα, η ηλεκτρονική εξαπάτηση μέσω ηλεκτρονικού «ψαρέματος», η υπογραφή συναλλαγών σε κακόβουλες αποκεντρωμένες εφαρμογές (dApp), το παραβιασμένο υλικολογισμικό και η ανεπαρκής εντροπία κατά τη δημιουργία είναι πολύ πιθανότερο να τους κοστίσουν χρήματα από ό,τι ένας κβαντικός υπολογιστής.

Η συνετή στάση είναι να έχουμε κατά νου και τα δύο δεδομένα ταυτόχρονα. Ενισχύστε την άμυνά σας απέναντι στις σημερινές επιθέσεις. Μην επαναχρησιμοποιείτε διευθύνσεις. Χρησιμοποιείτε λογισμικό πορτοφολιού που, από προεπιλογή, χρησιμοποιεί τύπους εξόδου που αποκρύπτουν τα δημόσια κλειδιά. Και παρακολουθείτε τα χρονοδιαγράμματα της μετάβασης.