Οι CPMI και IOSCO οριστικοποιούν καθοδήγηση σχετικά με τους γενικούς επιχειρηματικούς κινδύνους των ΥΧΑ βάσει των PFMI

Η Επιτροπή Πληρωμών και Υποδομών Αγοράς (CPMI) της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών και ο Διεθνής Οργανισμός Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς (IOSCO) δημοσίευσαν στις 14 Οκτωβρίου 2026 τελική έκθεση σχετικά με τη διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων και ζημιών από τις υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών (ΥΧΑ), παρουσιάζοντας συμπληρωματική καθοδήγηση για τις Αρχές της CPMI και της IOSCO για τις Υποδομές Χρηματοπιστωτικών Αγορών (PFMI), σύμφωνα με δελτίο Τύπου της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών.

Η έκθεση, με τίτλο Διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων και ζημιών από τις ΥΧΑ: περαιτέρω καθοδήγηση σχετικά με τις PFMI και ενταγμένη στη σειρά CPMI Papers, παρέχει καθοδήγηση στις ΥΧΑ και στις αρμόδιες αρχές, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο της ανάκαμψης και της ομαλής παύσης λειτουργίας των ΥΧΑ, σε τρεις τομείς: τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων· τον καθορισμό του ελάχιστου ποσού ρευστών καθαρών περιουσιακών στοιχείων, χρηματοδοτούμενων από ίδια κεφάλαια, που πρέπει να διακρατούνται έναντι πιθανών γενικών επιχειρηματικών ζημιών· και τη διακυβέρνηση και τη διαφάνεια στη διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων. Στις ΥΧΑ περιλαμβάνονται τα συστήματα πληρωμών, τα συστήματα διακανονισμού τίτλων, τα κεντρικά αποθετήρια τίτλων, οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών.

Η τελική έκθεση βασίζεται στη συμβουλευτική έκθεση για τις γενικές επιχειρηματικές ζημίες, η οποία δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2025, και λαμβάνει υπόψη τα ευρήματα της έκθεσης αξιολόγησης επιπέδου 3 σχετικά με την εφαρμογή της Αρχής 15 των PFMI για τον γενικό επιχειρηματικό κίνδυνο. Η αξιολόγηση εντόπισε ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων από τις ΥΧΑ και τα ρευστά καθαρά περιουσιακά στοιχεία που χρηματοδοτούνται από τα ίδια κεφάλαια τα οποία διακρατούν για την κάλυψη πιθανών ζημιών. Οι επιτροπές δημοσίευσαν επίσης τις απαντήσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διαβούλευση.

Η συμβουλευτική έκθεση ορίζει ως γενικές επιχειρηματικές ζημίες τις ζημίες που δεν σχετίζονται με αθέτηση υποχρεώσεων από συμμετέχοντα ούτε καλύπτονται χωριστά από χρηματοοικονομικούς πόρους βάσει των αρχών για τον πιστωτικό κίνδυνο και τον κίνδυνο ρευστότητας. Οι ζημίες αυτές μπορεί να προκύπτουν από επιχειρηματικούς κινδύνους που σχετίζονται με τη λειτουργία μιας ΥΧΑ ως επιχειρηματικής οντότητας, αλλά και από κινδύνους που αντιμετωπίζει η ΥΧΑ και συνδέονται με άλλες αρχές των PFMI, όπως ο νομικός κίνδυνος βάσει της Αρχής 1, οι κίνδυνοι θεματοφυλακής και επενδύσεων βάσει της Αρχής 16 και ο λειτουργικός κίνδυνος βάσει της Αρχής 17. Οι γενικές επιχειρηματικές ζημίες μπορεί να είναι έκτακτες ή επαναλαμβανόμενες. Όπως αναφέρει το έγγραφο, σκοπός της καθοδήγησης δεν είναι να θεσπίσει νέα πρότυπα, αλλά να εξειδικεύσει αρχές που έχουν ήδη καθιερωθεί στις PFMI· λαμβάνει επίσης υπόψη το προηγούμενο έργο της CPMI και της IOSCO σχετικά με τις πρακτικές των κεντρικών αντισυμβαλλομένων για την αντιμετώπιση ζημιών που δεν οφείλονται σε αθέτηση υποχρεώσεων.

Το πρότυπο της Αρχής 15 που συμπληρώνει η καθοδήγηση

Οι PFMI, που εκδόθηκαν από την CPMI και την IOSCO στις 16 Απριλίου 2012, αποτελούν τα διεθνή πρότυπα για τις υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών και μέρος ενός συνόλου βασικών προτύπων τα οποία η διεθνής κοινότητα θεωρεί απαραίτητα για την ενίσχυση και τη διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Η Αρχή 15 απαιτεί από κάθε ΥΧΑ να εντοπίζει, να παρακολουθεί και να διαχειρίζεται τον γενικό επιχειρηματικό κίνδυνό της, καθώς και να διακρατεί επαρκή ρευστά καθαρά περιουσιακά στοιχεία χρηματοδοτούμενα από ίδια κεφάλαια, ώστε να καλύπτει πιθανές γενικές επιχειρηματικές ζημίες και να μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί και να παρέχει υπηρεσίες ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα, εάν οι ζημίες αυτές υλοποιηθούν. Τα ρευστά καθαρά περιουσιακά στοιχεία πρέπει να επαρκούν ανά πάσα στιγμή για να διασφαλίζουν την ανάκαμψη ή την ομαλή παύση λειτουργίας των κρίσιμων δραστηριοτήτων και υπηρεσιών. Σύμφωνα με τις βασικές παραμέτρους της Αρχής, κάθε ΥΧΑ θα πρέπει να διαθέτει ισχυρά συστήματα διαχείρισης και ελέγχου για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη διαχείριση των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των ζημιών από την ανεπαρκή εκτέλεση της επιχειρηματικής στρατηγικής, τις αρνητικές ταμειακές ροές ή τις απρόσμενες και υπερβολικά υψηλές λειτουργικές δαπάνες. Το ποσό των ρευστών καθαρών περιουσιακών στοιχείων που χρηματοδοτούνται από ίδια κεφάλαια και πρέπει να διακρατεί μια ΥΧΑ καθορίζεται από το προφίλ γενικού επιχειρηματικού κινδύνου της και από το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την ανάκαμψη ή την ομαλή παύση λειτουργίας των κρίσιμων δραστηριοτήτων και υπηρεσιών της.

Κατ’ ελάχιστον, κάθε ΥΧΑ θα πρέπει να διακρατεί ρευστά καθαρά περιουσιακά στοιχεία χρηματοδοτούμενα από ίδια κεφάλαια ίσα με τις λειτουργικές δαπάνες τουλάχιστον έξι μηνών με βάση τα τρέχοντα επίπεδα. Τα στοιχεία αυτά είναι επιπρόσθετα των πόρων που διακρατούνται για την κάλυψη αθετήσεων υποχρεώσεων από συμμετέχοντες ή άλλων κινδύνων που καλύπτονται βάσει των αρχών για τους χρηματοοικονομικούς πόρους, αν και, όπου είναι σχετικό και κατάλληλο, μπορούν να συνυπολογιστούν τα ίδια κεφάλαια που διακρατούνται βάσει διεθνών προτύπων κεφαλαιακής επάρκειας σταθμισμένης ως προς τον κίνδυνο, ώστε να αποφεύγονται διπλές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Τα περιουσιακά στοιχεία που διακρατούνται για την κάλυψη του γενικού επιχειρηματικού κινδύνου θα πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας και επαρκώς ρευστοποιήσιμα, ώστε να επιτρέπουν στην ΥΧΑ να καλύπτει τις τρέχουσες και τις προβλεπόμενες λειτουργικές δαπάνες της σε διάφορα σενάρια, μεταξύ άλλων και υπό δυσμενείς συνθήκες αγοράς. Κάθε ΥΧΑ θα πρέπει να διατηρεί ένα εφαρμόσιμο σχέδιο άντλησης πρόσθετων ιδίων κεφαλαίων, σε περίπτωση που τα ίδια κεφάλαιά της πλησιάσουν ή υποχωρήσουν κάτω από το απαιτούμενο ποσό· το σχέδιο θα πρέπει να εγκρίνεται από το διοικητικό συμβούλιο και να επικαιροποιείται τακτικά.

Ευρήματα της αξιολόγησης επιπέδου 3 στα οποία βασίζεται η έκθεση

Η έκθεση αξιολόγησης επιπέδου 3, που δημοσιεύτηκε στις 7 Νοεμβρίου 2025, εξέτασε την εφαρμογή της Αρχής 15 σε δείγμα 34 ΥΧΑ από 27 δικαιοδοσίες, με βάση εργασίες που πραγματοποιήθηκαν το 2023–24.

Η αξιολόγηση εντόπισε σειρά σοβαρών ζητημάτων που αφορούν: τον προσδιορισμό των αναγκών των FMI σε καθαρά ρευστά στοιχεία ενεργητικού, χρηματοδοτούμενα από ίδια κεφάλαια, για την κάλυψη πιθανών ζημιών από γενικούς επιχειρηματικούς κινδύνους, καθώς και την εφαρμογή σχεδίων ανάκαμψης και ομαλής παύσης λειτουργίας· τη διακράτηση τέτοιων στοιχείων ενεργητικού επιπλέον των πόρων που τηρούνται για κινδύνους πέραν των γενικών επιχειρηματικών κινδύνων· τον σχεδιασμό ανάκαμψης και ομαλής παύσης λειτουργίας για την αντιμετώπιση γενικών επιχειρηματικών κινδύνων· και τα σχέδια άντλησης πρόσθετων ιδίων κεφαλαίων σε περίπτωση κεφαλαιακών ελλειμμάτων. Επισήμανε επίσης ένα ζήτημα που αφορά τον ολοκληρωμένο εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη διαχείριση των πηγών γενικών επιχειρηματικών κινδύνων. Συλλογικά, τα ευρήματα, όπως ανέφερε η έκθεση, αναδεικνύουν σαφείς προκλήσεις για την ανθεκτικότητα των FMI σε διαφορετικά είδη κινδύνων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε γενικές επιχειρηματικές ζημίες και «θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με ύψιστη προτεραιότητα». Η αξιολόγηση κατέγραψε επίσης ξεχωριστά παρατηρήσεις σχετικά με τις διαφορές στα αποτελέσματα της εφαρμογής μεταξύ των FMI, αντί της συνέπειας με το PFMI, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ουσιώδεις διαφορές ως προς την ανθεκτικότητα των FMI.

Σύμφωνα με το συνοδευτικό δελτίο Τύπου, η CPMI και ο IOSCO δημοσίευσαν από κοινού την έκθεση αξιολόγησης και την έκθεση διαβούλευσης στις 7 Νοεμβρίου 2025. Τα σχόλια επί της προτεινόμενης καθοδήγησης πρέπει να υποβληθούν στη γραμματεία τόσο της CPMI όσο και του IOSCO έως τις 6 Φεβρουαρίου 2026.

Οι δημοσιευμένες απαντήσεις προήλθαν από τις B3 S.A., CCP Global, CLS, CME Group, Deutsche Börse Group, DTCC, EBA CLEARING, European Association of CCP Clearing Houses, European Central Securities Depositories Association, ISDA και FIA, LINK, Options Clearing Corporation και World Federation of Exchanges. Η CPMI και ο IOSCO δήλωσαν ότι εκτίμησαν τις εμπεριστατωμένες απαντήσεις και τη συμμετοχή των συμμετεχόντων.